III SA/Wa 1564/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędzia WSA Maciej Kurasz, Protokolant st. sekr. sąd. Alicja Bogusz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2011 r. sprawy ze skargi S. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku dotyczącego wydania z akt kontroli podatkowej uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa 1) stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] listopada 2009r., nr [...], 2) określa, że postanowienia, których nieważność stwierdzono w pkt 1 nie, mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz S. L. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z 23 października 2009 r. S. L. (dalej "Skarżący") zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. o wydanie z akt kontroli podatkowej uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa, udzielonego Skarżącemu przez stronę postępowania – Z.J. W dniu [...] października 2009 r. Organ, na podstawie art. 169 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2006 r. Nr 225, poz. 1635 ze zm.), wezwał Skarżącego do wniesienia opłaty skarbowej w kwocie 5 zł od uwierzytelnienia pełnomocnictwa, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Jednocześnie zawarł pouczenie, że niezastosowanie się do wezwania w oznaczonym terminie spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia. Powyższe wezwanie doręczono Skarżącemu w dniu 6 listopada 2009 r. Postanowieniem z [...] listopada 2009 r. Organ pozostawił przedmiotowy wniosek bez rozpatrzenia wobec nieprzedstawienia dowodu uiszczenia opłaty skarbowej w wyznaczonym terminie. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący wniósł o jego uchylenie i wydanie uwierzytelnionego odpisu wnioskowanego dokumentu. W uzasadnieniu podniósł, że żądanie wniesienia opłaty skarbowej w kwocie 5 zł od uwierzytelnionego pełnomocnictwa jest bezzasadne. Zdaniem Skarżącego wskazane przez Organ przepisy Ordynacji podatkowej i ustawy o opłacie skarbowej wprowadzają odrębne i wykluczające się tryby – jeden z nich dotyczy obowiązków podatkowych, drugi zaś zasad obciążania strony kosztami postępowania. W konsekwencji art. 267 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej nie może być stosowany łącznie z przepisami ustawy o opłacie skarbowej. Powołane w wezwaniu przepisy ustawy o opłacie skarbowej nie mogły mieć zastosowania w sprawie, gdyż zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 tej ustawy opłacie skarbowej podlega złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa albo jego odpisu. Przyjmując argumentację Organu należałoby, według Skarżącego, wnieść dwukrotnie opłatę skarbową od uwierzytelnienia odpisu pełnomocnictwa. Postanowieniem z [...] kwietnia 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ II instancji podkreślił, że wydanie uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa podlega opłacie skarbowej stosownie do treści art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy o opłacie skarbowej, w świetle którego opłacie skarbowej podlega wydanie każdego zaświadczenia na wniosek. Z kolei z części II poz. 4 załącznika do ustawy o opłacie skarbowej wynika, że jako zaświadczenie traktuje się poświadczenie zgodności duplikatu, odpisu, wyciągu, wypisu lub kopii, dokonane przez organy administracji rządowej, samorządowej lub archiwum państwowe. Ponadto w części IV załącznika do ustawy o opłacie skarbowej określono wysokość opłaty za wydanie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury oraz jego odpisu, wypisu lub kopii. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Dyrektora Skarżący zarzucił mu naruszenie art. 121, art. 123 § 1, art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej. Podniósł zarzut pominięcia dyspozycji art. 269 i art. 270a Ordynacji podatkowej. Wskazał również na naruszenie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) i ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy o opłacie skarbowej. Powtórzył dotychczasową argumentację. W odpowiedzi na skargę Organ, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie natomiast z art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), kontrola działalności administracji przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania takiego postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innego powodu, niż w niej wskazany. Wydawane w ramach postępowania podatkowego albo kontrolnego rozstrzygnięcia procesowe organów kierowane być mogą, co do zasady, tylko do strony. Stroną z kolei jest ten, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny (art. 133 Ordynacji podatkowej). Interes prawny wynikać natomiast może z przepisów prawa materialnego. W niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie Dyrektora, a także poprzedzające je postanowienie Naczelnika, zostały skierowane do Skarżącego, który jednak w tych konkretnych okolicznościach sprawy nie miał i nie mógł mieć statusu strony postępowania podatkowego. Co prawda pomiędzy Skarżącym oraz Organami zaistniał spór co do okoliczności, czy jest on pełnomocnikiem podatnika (tak wynika z akt sprawy o sygn. III SA/Wa 1565/10), ale niezależnie od tego, jak ten spór rozstrzygnąć w tamtym postępowaniu, Skarżący nigdy nie nabył statusu strony ani w postępowaniu kontrolnym, ani podatkowym. Przymiot ten nie wynika z samego złożenia wniosku Skarżącego o wydanie odpisu pełnomocnictwa, lecz – jak wyżej wskazano – wynikać może tylko z przepisów prawa materialnego. Złożenie przez Skarżącego wniosku z dnia 23 października 2009 r. nie czyniło z niego strony. Wniosek ten nie uprawniał, a tym bardziej nie zobowiązywał Naczelnika do wydania żadnego rozstrzygnięcia procesowego, ani nawet do wezwania Skarżącego, w trybie art. 169 § 1 i 2 Ordynacji, do uzupełnienia braków fiskalnych wniosku (abstrahując od kwestii merytorycznej zasadności takiego wezwania, tj. od jego podstaw w przepisach Ordynacji i w przepisach ustawy o opłacie skarbowej). Zauważyć należy, że osoba trzecia, która nie będąc stroną wnosi do organu żądanie wydania określonego rozstrzygnięcia, nie jest pozbawiona ochrony sądowej. Jeśli zakwestionowałaby ona bezczynność organu, miałaby do dyspozycji skargę sądową na taką bezczynność. Powyższe prowadzi do konkluzji, że wydane w sprawie postanowienie Naczelnika skierowano do osoby niebędącej stroną w sprawie, co w świetle art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej czyniło je nieważnym. W efekcie nieważne jest też postanowienie Dyrektora, gdyż utrzymując w mocy nieważne postanowienie rażąco naruszyło prawo (art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji). W tej sytuacji Sąd nie może odnieść się do prowadzonego przez Strony niniejszego postępowania sądowego sporu co do zasadności wezwania do uzupełnienia braku fiskalnego wniosku z dnia 23 października 2009 r. i co do skutków nieuiszczenia opłaty skarbowej. Spór taki mogłaby bowiem prowadzić tylko strona postępowania podatkowego. Skarżący jako pełnomocnik swojego mocodawcy był tylko jego alter ego, ale - przede wszystkim - składając wniosek o wydanie odpisu pełnomocnictwa nie powołał się na udzielone pełnomocnictwo i nie działał jako pełnomocnik. Jak wyżej Sąd wyjaśnił – taki wniosek nie czynił ze Skarżącego strony w rozumieniu art. 133 Ordynacji podatkowej. Wydane postanowienia zostały zresztą skierowane bezspornie do Skarżącego. Sąd nie formułuje wskazań co do dalszego postępowania w sprawie, gdyż uwarunkowane jest ono złożeniem wniosku przez stronę, co dotychczas nie nastąpiło. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku. Odnośnie do wstrzymania wykonania wydanych postanowień podstawą wyroku był art. 152, zaś odnośnie do kosztów postępowania – art. 200 tej ustawy procesowej.