III SA/Wa 1565/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz, Sędziowie sędzia WSA Andrzej Cichoń (sprawozdawca), sędzia WSA Maciej Kurasz, Protokolant referent Maria Pawlik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2024 r. sprawy ze skargi E.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2020 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz E.S. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi wniesionej przez E. S. (zwanego dalej: "Skarżącym" lub "Stroną") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej jako: "SKO" lub "Kolegium") z [...] kwietnia 2024 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta W. (dalej przywoływany jako: "Prezydent" lub "organ I instancji") z [...] kwietnia 2022 r., nr [...] w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na 2020 rok w wys.96,00 zł. Z akt sprawy wynika, że ustalony ww. decyzją podatek dotyczył nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] [...]. Organ I instancji uznał, że budynki mieszkalne położone przy ul. [...] [...], [...] i [...] nie zostały wpisane do rejestru zabytków indywidualnie, lecz jako zespół budowlany a to uniemożliwia zastosowania zwolnienie w podatku od nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 1452 z późn. zm., dalej jako: "u.p.o.l."). Prezydent poczynił swoje ustalenia w oparciu o : - decyzję Urzędu W. z dnia [...] lipca 1985 r. w sprawie wpisania dobra kultury do rejestru zabytków, - pismo [...] Konserwatora Zabytków z dnia [...] marca 2019 r., - informację [...] Konserwatora Zabytków z dnia [...] sierpnia 2002 r. i uproszczony wypis z rejestru gruntów oraz wypis z kartoteki lokali. Od powyższej decyzji Prezydenta Strona wniosła odwołanie do SKO. Decyzją z [...] kwietnia 2024 r. Kolegium utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] kwietnia 2022 r. Na tą decyzję Strona wywiodła skargę do tut. Sądu zarzucając naruszenia przepisów postępowania oraz niewłaściwą ocenę co do zastosowanych w sprawie przepisów prawa. Skarżący podniósł pięć zarzutów wskazując przede wszystkim na wady postępowania dowodowego ale też długotrwałość prowadzonego postępowania podatkowego. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji lub stwierdzenie wydania jej z naruszeniem prawa. Do skargi zostały załączone pisma [...] Konserwatora Zabytków z [...].03.2022 r. i z [...].06.2022 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sprawowana jest na podstawie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) – c) P.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji organu odwoławczego w zakreślonych wyżej granicach Sąd doszedł do przekonania, że decyzja ta nie odpowiada obowiązującemu prawu. Kwestią sporną jest, czy Skarżący spełnia przesłanki do zastosowana zwolnienia z art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l. w odniesieniu do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] [...] lok. [...]. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l., zwalnia się od podatku od nieruchomości: grunty i budynki wpisane indywidualnie do rejestru zabytków, pod warunkiem ich utrzymania i konserwacji, zgodnie z przepisami o ochronie zabytków, z wyjątkiem części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Zastosowanie zwolnienia wyrażonego w przytoczonym przepisie wymaga zatem łącznego spełnienia dwóch przesłanek. Pierwszą z nich jest wpisanie gruntów bądź budynków indywidualnie do rejestru zabytków. Drugą zaś ich utrzymanie i konserwacja zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. Z zakresu zwolnienia wyłączono natomiast części gruntów i budynków zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Organ podatkowy, odmawiając Skarżącemu prawa do zastosowania zwolnienia, powołuje się na decyzję Konserwatora Zabytków W. z dnia [...] lipca 1985 r. z której wynika, że do rejestru zabytków [...] W. został wpisany "Zespół mieszkalnych budynków, [...], konstrukcje żelbetowe, [...], dokończenie budowy, wraz z komponowaną zielenią na dziedzińcu wewnętrznym - w W. przy ul. [...] [...]". Wg. SKO treść tej decyzji oznacza, że budynek przy ul. [...] [...] w W. jest wpisany do zespołu historycznego, natomiast nie jest dodatkowo indywidualnie wpisany do rejestru zabytków. Okoliczność tą, zdaniem organu, ma też potwierdzać [...] Konserwator Zabytków w W. w piśmie z dnia [...] marca 2019 r. wskazując, iż "budynki mieszkalne położone przy ul. [...] [...], [...], [...] nie zostały indywidualnie wpisane do rejestru zabytków nieruchomych, są jednak wpisane do tegoż rejestru jako komponenty tworzące zespół budowlany wpisany do tegoż rejestru decyzją [...] z dnia [...] lipca 1985r. (nr rej. [...]). Skarżący natomiast, przedstawiając pismo [...] Konserwatora Zabytków z [...].03.2022 r. oraz z [...].06.2022 r. twierdzi, że zwolnienie winno mieć zastosowanie, gdyż z przedstawionych przez niego dokumentów jednoznacznie wynika, że wpis ten ma charakter indywidualny. Sąd, z uwagi na istotne uchybienia procedury podatkowej, nie może dokonać kontroli prawidłowości zastosowania w tej sprawie przepisów prawa materialnego, gdyż byłoby to, na tym etapie, przedwczesne. Nie dokonano bowiem ustaleń faktycznych umożliwiających rozstrzygnięcie sprawy podatkowej. Organy nie zebrały zupełnego materiału dowodowego i nie wyjaśniły wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Dopiero kompletnie zebrany i właściwie oceniony materiał dowodowy może być podstawą zastosowanie normy prawa materialnego. Wskazać należy, że stosownie do art. 122 o.p. ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 dalej jako: "o.p." lub "Ordynacja podatkowa") organ podatkowy ma obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego, w toku którego wyjaśnione mają zostać fakty i okoliczności niezbędne do załatwienia sprawy. Oznacza to, że to organ powinien ustalić, jakie fakty, z uwagi na mającą mieć zastosowanie normę, mają znaczenie prawne oraz za pomocą jakich dowodów może być ustalony stan faktyczny. Obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego nie jest jednoznaczny z tym, że tylko organowi przysługuje inicjatywa dowodowa, ma ją również strona tego postępowania (art.188 o.p., por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 kwietnia 2021 r., II FSK 3300/18; z 14 lipca 2021 r., II FSK 2111/19). Organ może odmówić przeprowadzenia dowodu wyłącznie wówczas, gdy nie dotyczy on istoty sprawy, albo też dotyczy okoliczności dostatecznie wykazanej już innym dowodem (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 października 2017 r., II FSK 3002/15; z 21 listopada 2018 r., I FSK 2062/16). Organ ma obowiązek zebrać wszelkie dostępne mu dowody, przy czym obowiązku tego nie można rozumieć jako nieograniczonej konieczności poszukiwania dowodów. Obciąża on organy tylko do chwili uzyskania pewności co do zupełności stanu faktycznego sprawy. Postępowanie dowodowe nie jest celem samym w sobie, lecz stanowi poszukiwanie odpowiedzi, czy w określonym stanie faktycznym sytuacja strony podpada pod hipotezę (a w konsekwencji i dyspozycję) określonej normy prawa materialnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2021 r., II FSK 479/19; z 19 kwietnia 2023 r., II GSK 2483/21). Organ, zgodnie z art. 187 § 1 o.p., ma obowiązek też wnikliwego rozpatrzenia wszelkich dowodów. Oznacza to, że nie może pominąć żadnego z nich przy ustalaniu stanu faktycznego i w odniesieniu do każdego z nich powinien się wypowiedzieć. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 stycznia 2018 r., II FSK 3536/15; z 11 marca 2020 r., II FSK 2222/17). Nie może też, bez wyraźnego przepisu ustawy, dawać pierwszeństwa jednym dowodom nad drugimi, z uwagi na zasadę równej mocy dowodów, wynikającą z art. 180 § 1 o.p. Dowody powinny być ocenione zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Oznacza to konieczność oceny każdego dowodu z osobna i we wzajemnym związku z innymi dowodami. Wyprowadzone z tych dowodów wnioski powinny być logiczne, zgodne z doświadczeniem życiowym i zasadami wiedzy. Niezbędne jest także przedstawienie w uzasadnieniu decyzji toku rozumowania organu i powodów, które przemawiają za uznaniem jednych dowodów za wiarygodne, a odmówienie innym wiarygodności (art. 210 § 4 o.p.). Zgodnie z art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej decyzja zawiera między innymi uzasadnienie faktyczne i prawne. Z kolei w myśl art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem organu jest nie tylko wskazanie, na podstawie jakich dowodów ustalono stan faktyczny sprawy, ale także odniesienie się do dowodów, którym odmówiono wiarygodności, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 210 § 1 pkt 6 oraz § 4 Ordynacji podatkowej. W wyrokowanej sprawie organ wymaganiom tym nie sprostał. Rozstrzygając sprawę organ nie ustalił w sposób nie budzący wątpliwości zabytkowego statusu nieruchomości objętej opodatkowaniem podatkiem od nieruchomości. Zebrany w tym zakresie materiał dowodowy nie może zostać uznany za wyczerpujący. W swoich analizach organ nie wziął pod uwagę skierowanego do skarżącego pisma [...] Konserwatora Zabytków z [...].06.2022 r. nr [...] oraz pisma tego organu z [...].03.2022 r. nr [...]. Pisma te Strona przedkładała, jednak organ się do nich nie ustosunkował. Organ swoje rozstrzygnięcie oparł m.in. na piśmie [...] Konserwatora Zabytków z [...].03.2019 r., gdy tymczasem z pisma tego samego organu z 10.03.2022 r., wynika, że cyt." [...] Konserwator Zabytków stoi na stanowisku, iż budynki położone pod obecnym adresem [...] [...], [...] i [...] w W. zostały wpisane do rejestru zabytków nieruchomych indywidualnie wraz z komponowaną zielenią na dziedzińcu wewnętrznym. Oznacza to, iż ochronie prawnej podlegają również wnętrza obiektu. Wcześniejsze stanowisko organu wyrażone w piśmie z dn. [...].03.2019 r. ([...]) zostało zweryfikowane." Podobne stanowisko wynika z skierowanego do Strony pisma z [...].06.2022 r. Organ ochrony zabytków wprost w nim stwierdza, że budynek położony przy ul. [...] [...] został wraz z zielenią na dziedzińcu wewnętrznym indywidualnie wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...]. Dokumenty przedkładane przez Skarżącego stoją zatem w wyraźniej sprzeczności z dokumentami na których oparł się organ rozstrzygając sprawę. Okoliczności te, jako zasadnicze dla rozstrzygnięcia sprawy, wymagają dalszego wyjaśnienia. SKO może tego dokonać na przykład poprzez samodzielne wystąpienie do [...] Konserwatora Zabytków w W. o zajęcie jednoznacznego stanowiska co statusu konserwatorskiego przedmiotowej nieruchomości. Zauważyć też należy, że decyzja na którą powołuje się organ w zaskarżonej decyzji wydana została pod rządami ustawy z dn. 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury (Dz.U. 1962 nr 10 poz. 48), która nie wyróżniała, jak obecnie obowiązująca ustawa z dn. 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, form ochrony konserwatorskiej. Wg. [...] Konserwatora Zabytków decyzje wydane na podstawie ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury wymagają oceny przez organ konserwatorski dotyczącej określenia zakresu ochrony ustanowionej w świetle nowej ustawy. Organ konserwatorski może zatem dokonywać wykładni wcześniej dokonanych wpisów co do zakresu ochrony, co również organ musi mieć na uwadze przy ponownym rozstrzyganiu sprawy. Zaskarżona decyzja nie odzwierciedla również toku rozumowania organu i powodów, które przemawiają za uznaniem jednych dowodów za wiarygodne a pominięcie innych, składanych przez Stronę, dokumentów. Wadliwe jest zatem także uzasadnienie decyzji organu odwoławczego. Wobec zatem naruszenia art. 121, art. 122, art. 124 , art. 187 § 1 i art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 o.p. Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Rozpatrując sprawę ponownie organ przeprowadzi postępowanie zgodnie z regułami zawartymi w Dziale IV ustawy Ordynacja podatkowa i wyda decyzję, której uzasadnienie będzie spójne, rzeczowe i staranne oraz będzie zawierało wszystkie elementy, o których mowa w art. 210 § 1 O.p. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a. Orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA).