III SA/Wa 1566/17

Sygn. akt III SA/Wa 1566/17 POSTANOWIENIE Dnia 23 sierpnia 2017 r. Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi P. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - Skarżący – P. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie posiada środków na uiszczenie opłaty sądowej i zatrudnienie pełnomocnika. Skarżący wyjaśnił, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, ale meszka z matką. Z oświadczeń skarżącego wynika również, że nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Jego jedyne źródło utrzymania to dochód z tytułu umowy zlecenia w wysokości 300 zł netto. Do wniosku skarżący załączył zeznanie podatkowe za 2016 r., rachunek za umowę zlecenie, wydruki sald z rachunków bankowych. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów dotyczących sytuacji finansowej skarżącego oraz osób prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe, skarżący ponownie wskazał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Uzyskuje dochód z tytułu umowy zlecenia w wysokości 300 zł miesięcznie. Dochód matki to 800 zł. Co do wydatków skarżący wyjaśnił, że są to: wyżywienie 500 zł, środki czystości i higieny 300 zł, opłaty za media 250 zł (pokrywane z dochodu skarżącego i jego matki) oraz 50 zł na korespondencję (pokrywane z dochodu skarżącego). Skarżący wskazał, że nie posiada kredytów ani pożyczek. Do pisma skarżący załączył kopię decyzji z 26 marca 2015 r. o waloryzacji świadczenia przedemerytalnego matki. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika tj. w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W ocenie referendarza sądowego, w przedmiotowym postępowaniu skarżący nie wykazał spełnienia przesłanki uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy. Niewiarygodne są bowiem oświadczenia skarżącego, że jego jedynym źródłem utrzymania jest wyłącznie kwota 300 zł uzyskiwana z tytułu prac zleconych, zwłaszcza że skarżący ma dopiero 32 lata, pełni funkcje prezesa zarządu w spółce z o.o., która w profilu swoje działalności miała m.in. sprzedaż samochodów, paliw, urządzeń elektronicznych. Stąd też nieprzekonujące są jego oświadczenia o egzystowaniu za kwotę w wysokości 300 zł miesięcznie. Jakkolwiek rezygnacja z działalności zarobkowej jest indywidualną sprawą skarżącego i nie jest rzeczą referendarza sądowego ocena dokonanego przezeń wyboru, to jednak brak jest podstaw do przyznania mu prawa pomocy w sytuacji nieusprawiedliwionego niewykorzystywania możliwości zarobkowych, jak i niepodejmowania działalności zarobkowej (por. postanowienie NSA z 16 lipca 2015 r., I OZ 672/15). Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby skarżący był całkowicie, czy też częściowo niezdolny do pracy. Jeśli zatem skarżący posiada możliwości zarobkowe, to próbę przerzucenia ciężaru kosztów powstałych w związku z prowadzonym przezeń postępowaniem sądowym – na współobywateli, należy ocenić negatywnie. Ponadto, niejasne jest dlaczego skarżący konsekwentnie utrzymuje, że nie prowadzi z matką wspólnego gospodarstwa domowego, skoro razem zamieszkują oraz partycypują w kosztach wspólnego utrzymania (wyżywienie, środki czystości, opłaty za media). W tym również kontekście niezrozumiałe jest niewykorzystywanie przez skarżącego możliwości zarobkowych i pozostawanie na utrzymaniu matki, która – jak twierdzi skarżący – uzyskuje jedynie świadczenie przedemerytalne w wysokości 800 zł. Warto również zauważyć, że w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 8/17 skarżący nieco odmiennie przestawił swoją sytuację finansową. Wskazał bowiem, że nie uzyskuje żadnych dochodów i utrzymuje się ze wsparcia rzeczowego (jedzenie, środki higieny) członków rodziny. Powyższe, odmienne przedstawianie sytuacji finansowej w dwóch równoległych sprawach, również świadczy o nierzetelności składanych oświadczeń. Oceniając całość oświadczeń i wyjaśnień skarżącego, w tym ocenę dokonana w postanowieniu z 13 czerwca 2017 r. (sygn. akt III SA/Wa 8/17) referendarz sądowy stoi na stanowisku, że skarżący nie przedstawił w sposób rzetelny swojej sytuacji finansowej. Z kolei w sytuacji, w której wnioskodawca nie przedstawia wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji życiowej i majątkowej, bądź też przedstawia niepełne lub niejasne dane – co miało miejsce w niniejszej sprawie – to powinien liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. Przyznanie tego prawa jest bowiem uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie na podstawie wysokość rzeczywiście uzyskiwanych dochodów (posiadanych środków finansowych) i ponoszonych wydatków. Nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej jest w takiej sytuacji pochopne przerzucenie całości ciężaru poniesienia kosztów ze skarżącego na Budżet Państwa, tym samym ogół obywateli. W konsekwencji uznać zatem należy, iż Skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.