III SA/Wa 1566/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska po rozpoznaniu w dniu 20 września 2017r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 23 sierpnia 2017r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi P.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2017r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia - utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 23 sierpnia 2017r. Skarżący P.K. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie posiada środków na uiszczenie opłaty sądowej i zatrudnienie pełnomocnika. Skarżący wyjaśnił, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, ale mieszka z matką. Z oświadczeń Skarżącego wynika również, że nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Jego jedyne źródło utrzymania to dochód z tytułu umowy zlecenia w wysokości 300 zł netto. Do wniosku Skarżący załączył zeznanie podatkowe za 2016r., rachunek za umowę zlecenie, wydruki sald z rachunków bankowych. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów dotyczących sytuacji finansowej Skarżącego oraz osób prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe, Skarżący ponownie wskazał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Uzyskuje dochód z tytułu umowy zlecenia w wysokości 300 zł miesięcznie. Dochód matki to 800 zł. Co do wydatków Skarżący wyjaśnił, że są to: wyżywienie 500 zł, środki czystości i higieny 300 zł, opłaty za media 250 zł (pokrywane z dochodu Skarżącego i jego matki) oraz 50 zł na korespondencję (pokrywane z dochodu Skarżącego). Skarżący wskazał, że nie posiada kredytów ani pożyczek. Do pisma załączył kopię decyzji z 26 marca 2015r. o waloryzacji świadczenia przedemerytalnego matki. Postanowieniem z 23 sierpnia 2017r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu ww. postanowienia referendarz wskazał, że Skarżący nie wykazał spełnienia przesłanki uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy. Niewiarygodne zdaniem referendarza były oświadczenia Skarżącego, że jego jedynym źródłem utrzymania jest wyłącznie kwota 300 zł uzyskiwana z tytułu prac zleconych, zwłaszcza że Skarżący ma dopiero 32 lata, pełni funkcję prezesa zarządu w spółce z o.o., która w profilu swojej działalności miała m.in. sprzedaż samochodów, paliw, urządzeń elektronicznych. Referendarz podkreślił, że nieprzekonujące są oświadczenia Skarżącego o egzystowaniu za kwotę w wysokości 300 zł miesięcznie. Jak stwierdził referendarz, rezygnacja z działalności zarobkowej jest indywidualną sprawą Skarżącego i nie jest rzeczą referendarza sądowego ocena dokonanego przezeń wyboru, to jednak brak jest podstaw do przyznania mu prawa pomocy w sytuacji nieusprawiedliwionego niewykorzystywania możliwości zarobkowych, jak i niepodejmowania działalności zarobkowej. Referendarz oceniając całość oświadczeń i wyjaśnień Skarżącego, w tym ocenę dokonaną w postanowieniu z 13 czerwca 2017r. (sygn. akt III SA/Wa 8/17) stanął na stanowisku, że Skarżący nie przedstawił w sposób rzetelny swojej sytuacji finansowej. Z kolei w sytuacji, w której wnioskodawca nie przedstawia wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji życiowej i majątkowej, bądź też przedstawia niepełne lub niejasne dane – co miało miejsce w niniejszej sprawie – to powinien liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. Przyznanie tego prawa jest bowiem zdaniem referendarza uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie na podstawie wysokości rzeczywiście uzyskiwanych dochodów (posiadanych środków finansowych) i ponoszonych wydatków. Pismem z 5 września 2017r. Skarżący wniósł sprzeciw na powyższe postanowienie, podkreślając że ciężko jest się zgodzić z argumentacją referendarza, iż mając 32 lata, pełniąc funkcję prezesa zarządu w spółce z o.o. jest go stać na opłacenie adwokata i wpisów sądowych. Jak konkluduje Skarżący, liczne egzekucje komornicze jakie są prowadzone wobec Skarżącego całkowicie wyłączyły Skarżącego z możliwości zarobkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw jest niezasadny, a zaskarżone nim postanowienie starszego referendarza sądowego należało utrzymać w mocy. Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 P.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przytoczone we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Zatem inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy. Nie budzi wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Należy także pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu prawidłowo uznał starszy referendarz sądowy, że Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Za słuszne należy uznać stwierdzenie, że niewiarygodne były oświadczenia Skarżącego, iż jego jedynym źródłem utrzymania jest wyłącznie kwota 300 zł uzyskiwana z tytułu prac zleconych, zwłaszcza że Skarżący ma dopiero 32 lata, pełni funkcję prezesa zarządu w spółce z o.o., która w profilu swojej działalności miała m.in. sprzedaż samochodów, paliw, urządzeń elektronicznych. Niewątpliwie rezygnacja z działalności zarobkowej jest indywidualną sprawą Skarżącego, jednakże brak jest podstaw do przyznania mu prawa pomocy w sytuacji nieusprawiedliwionego niewykorzystywania możliwości zarobkowych, jak i niepodejmowania działalności zarobkowej (zob. postanowienie NSA z 16 lipca 2015r., I OZ 672/15). Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby Skarżący był całkowicie, czy też częściowo niezdolny do pracy. Jeśli zatem Skarżący posiada możliwości zarobkowe, to próbę przerzucenia ciężaru kosztów powstałych w związku z prowadzonym przezeń postępowaniem sądowym – na współobywateli, należy ocenić negatywnie. Dodać należy, że wskazana przez Skarżącego w sprzeciwie okoliczność prowadzenia wobec jego majątku egzekucji, nie jest okolicznością wyłączającą możliwość podjęcia zatrudnienia. Nieprzekonujące są również oświadczenia Skarżącego o egzystowaniu za kwotę w wysokości 300 zł miesięcznie, przy wsparciu jedynie matki uzyskującej miesięcznie dochód w wysokości 800 zł. Nie przekonuje też oświadczenie o wysokości ponoszonych wydatków. W sytuacji wskazywania na tak niskie dochody, za całkowicie nieuzasadnione uznać należy ponoszenie 300 złotych miesięcznie na środki czystości i higieny. Wskazywanie wydatków na środki czystości i higieny w wysokości 300 złotych miesięcznie, a więc równowartości dochodu osiąganego przez Skarżącego, przy jednoczesnym nie wykazaniu konieczności ponoszenia tego rodzaju wydatków w takiej wysokości, może świadczyć o skalkulowaniu w taki sposób wydatków, aby pokrywały one całość wskazywanego przez Skarżącego dochodu. Zawarte w sprzeciwie twierdzenia nie wnoszą nic nowego do sprawy. Skarżący nie wyjaśnił wskazanych w zaskarżonym postanowieniu niejasności wynikających z oświadczeń Skarżącego. Nie wskazał żadnych okoliczności ani nie przedstawił żadnych dowodów, pozwalających na dokonanie oceny jego rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej. Podkreślenia wymaga, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy ciąży ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Tymczasem pomimo wezwania, Skarżący nie odzwierciedlił złożonymi dokumentami pełnego obrazu swojej sytuacji majątkowej jaka podlega ocenie w procesie przyznawania prawa pomocy. To Skarżący powinien wykazać się pełną inicjatywą w zakresie udowadniania swoich racji, która jest warunkiem sine qua non pozytywnego rozpatrzenia wniosku i pomimo informacji zwrotnej z Sądu w postaci wezwania, nie usunął braków. Ustosunkowując się zaś do wniosku w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego Sąd zauważa, że udział profesjonalnego pełnomocnika nie jest na obecnym etapie postępowania ani wymogiem koniecznym, ani jedyną gwarancją prawidłowości dochodzonych roszczeń. Skoro zatem, z uwagi na wybiórcze podawanie informacji, nie można ocenić sytuacji materialnej Skarżącego, w tym jego zdolności do samodzielnego pokrycia kosztów zastępstwa procesowego, przyznanie prawa pomocy także w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu nie jest zasadne. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 245 i art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.