III SA/Wa 1568/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), , Sędzia WSA Mariola Kowalska, Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Protokolant A.W., po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2006 r. sprawy ze skargi S.O. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia 5 kwietnia 2006 r. nr 18/0/2006 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. III SA/Wa 1568/06 UZASADNIENIE S.O. pismem z dnia 6 lutego 2006 r. wniósł do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L Inspektorat w Z. o umorzenie należności z tytułu składek : na ubezpieczenia społeczne , należnych za okres od lipca do sierpnia oraz od listopada do grudnia 2000 r. w łącznej kwocie 3390, 13 zł , na ubezpieczenie zdrowotne za miesiąc sierpień 2000 r. oraz listopad i grudzień 2000 r. w kwocie łącznej 969,02 zł , oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiąc sierpień 2000 r. oraz listopad i grudzień 2000 r. w kwocie łącznej 164,37 zł. Decyzją z dnia(...)marca 2006 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił S. O. umorzenia wyżej wskazanych zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne , należnych za okres od lipca do sierpnia oraz od listopada do grudnia 2000 r. w łącznej kwocie 3390, 13 zł , na ubezpieczenie zdrowotne za miesiąc sierpień 2000 r. oraz listopad i grudzień 2000 r. w kwocie łącznej 969,02 zł , oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiąc sierpień 2000 r. oraz listopad i grudzień 2000 r. w kwocie łącznej 164,37 zł. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na przepis art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. nr 137 , poz. 887 , ze zm. zwanej dalej u.s.u.s.) z którego wynika, że należności z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych nie podlegają umorzeniu oraz na przepisy art. 28 i art. 28 ust 3 a u.su.s. określające przesłanki umorzenia należności. Wskazał nadto na przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365). Organ uznał, że skoro skarżący otrzymuje rentę a posiadane zadłużenie w banku z tytułu zaciągniętego kredytu jest regularnie spłacane to brak jest podstaw do umorzenia zaległości. Organ zauważył, iż spłata kredytu bankowego nie może być uprzywilejowana kosztem składek Zakładu. Wskazał również, że okres przedawnienia przedmiotowych należności wynosi 10 lat i nie jest wykluczone, iż w tym czasie nastąpi ich ściągnięcie . Odwołanie od decyzji Zakładu (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) wniósł S.O. wskazał, że zaległości w składkach na ubezpieczenie zostały wykryte dopiero po pięciu latach od ich powstania i że on nie ponosi winy za tak późnię ich wykrycie, a co za tym idzie za konieczność uiszczenia odsetek od roku 2000 . Podkreślał, że jest osobą schorowaną, inwalidą I grupy po [...], z przebytymi dwoma [...], [...] i [...]. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia(...)kwietnia 2006 r. na podstawie art. 83 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji Prezes Zakładu uznał, że wnioskodawca nie spełnia warunków do umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia określonych w art. 28 ust 1 , 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń, gdyż nie zachodzi sytuacja całkowitej nieściągalności, albowiem skarżący pobiera świadczenie emerytalne w kwocie 1.160,31 zł. Uznał także , że nie zachodzą przesłanki do umorzenia w oparciu o art. 28 ust 3 a - u.s.u.s.. kiedy pomimo braku całkowitej nieściągalności należności mogą być umarzane gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności . Organ podniósł również, że należności z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych nie podlegają umorzeniu stosownie do art. 30 u.s.u. s. Ponadto Prezes wskazał, że ma obowiązek brać pod uwagę nie tylko interes płatnika ale również interes Funduszu Ubezpieczeń Społecznych a sama decyzja ma charakter uznaniowy. Skarżący we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nie przedstawił nowych okoliczności, a w jego sytuacji jedyną ulgą może być rozłożenie spłaty należności na raty. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniósł S.O. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Ponownie wskazał na swój zły stan zdrowia ( [...] , [...] , [...], [...] ) i związaną z tym trudną sytuację finansową. Podniósł także, że zaległości nie powstały z jego winy . W odpowiedzi na skargę zakład wniósł o jej oddalenie i podtrzymał własną argumentację o braku przesłanek do umorzeniu zaległości z tytułu składek nieopłaconych przez skarżącego . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) kontrola sądowa zaskarżonych aktów administracyjnych sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem . Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w tym zakresie należało stwierdzić, że decyzja ta zapadła z naruszeniem art. 107§ 3 kpa. Zgodnie z treścią wymienionego wyżej przepisu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Tymczasem uzasadnienie decyzji wydanej zarówno w pierwszej instancji jak i w wyniku ponownego rozpoznania przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych sprawy zawiera głównie przytoczenie przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz wskazanie, że należności z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych nie podlegają umorzeniu stosownie do art. 30 tej ustawy. Takie uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżący od początku podnosi zły stan zdrowia , wymienia choroby na które cierpi i wskazuje, że z tego powodu jego sytuacja finansowa i życiowa jest trudna . W kontekście tych argumentów wskazać trzeba , że § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stanowi , że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuacjęrodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Faktem jest, że co do zasady możliwość umorzenia zaległości w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne wynika z przepisu art. 28 ust. 2 u.s.u.s., który stanowi, że należności te mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności ( która zachodzi w sytuacjach określonych w art. 28 ust 3 tej ustawy). Jednak art. 28 ust. 3 a, u.s.u.s. przewiduje możliwość uwzględnienia innych przesłanek umorzenia ale wyłącznie w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. W przypadku takim, należności (wyłącznie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek) , mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zatem organ powinien odnieść się nie tylko do tej części składek , która z mocy art. 30 u.s.u.s. umorzona być nie mogła, ale również do tej części, która przynajmniej potencjalnie umorzona mogłaby być . Nie wystarczyło zatem powołać się na przepis art. 30 u.s.u.s. stanowiący, że " do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29." Brak uzasadnienia prawidłowości rozstrzygnięcia w tej części, w której odmówiono umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne finansowanych przez ubezpieczonego będącego płatnikiem tych składek czyni decyzję wadliwą. Organy nie oceniły konkretnej sytuacji skarżącego w aspekcie przesłanek rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. , Nr 141, poz. 1365) , które określają szczegółowe zasady umarzania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek. Nie ulega bowiem wątpliwości, że przesłanki wskazane przez skarżącego mogły stanowić podstawę do oceny możliwości umorzenia składek własnychzobowiązanego będącego równocześnie płatnikiem tych składek, jednocześnie nie mogły być brane pod uwagę przy zaległościach związanych ze składkami finansowanymi w części przez zatrudnianych pracowników. W przypadku decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego, do jakich należą decyzje dotyczące umarzania należności z tytułu składek, uzasadnienie spełnia szczególnie istotną rolę. Pozwala ono na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Prawidłowość uzasadnienia zaskarżonej decyzji należy krytycznie oceniać również w kontekście wyrażonej w art. 11 kpa zasady przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. W sprawie niniejszej organy orzekające przyjęły, iż przesłanki umorzenia, zarówno wymienione w art. 28 u.s.u.s., jak i w § 3 ww. rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. - nie występują ale stanowiska swojego nie uzasadniły w sposób odnoszący się do indywidualnej sytuacji zdrowotnej i finansowej skarżącego . Nie może być uznane za spełniające powyższe wymogi, a w szczególności za wyczerpujące, uzasadnienie zaskarżonej decyzji ograniczające się w istocie do stwierdzenia, że skoro skarżący pobiera emeryturę to brak jest podstaw do umorzenia zaległości . Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji winien uzasadnić swoje rozstrzygnięcie w sposób przewidziany w art.107§ 3 kpa. W uzasadnieniu należy wskazać czy w oparciu o przeprowadzone dowody organ administracji uznaje, że po stronie zainteresowanego istnieje ważny interes przemawiający za umorzeniem zaległości czy też nie oraz jakie są możliwości płatnicze wnioskodawcy w aspekcie jego indywidualnej sytuacji. Ponieważ Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych rozpoznając wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy ma obowiązek nie tylko odnieść się do zarzutów zawartych we wniosku ale także merytorycznie rozpoznać sprawę wystarczającym zdaniem Sądu było uchylenie jedynie zaskarżonej decyzji. Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2000 roku Nr 153 poz. 1270) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.