III SA/Wa 158/17

PostanowienieWSA w Warszawie2017-07-19

Skład orzekający: Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy spółka prawa handlowego, która nie wykazała swojego stanu majątkowego i nie współpracowała z sądem w zakresie uzupełnienia informacji, może skutecznie domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienia z opłat sądowych)?
Ratio decidendi
Spółka prawa handlowego, ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, ma obowiązek aktywnie współpracować z sądem i wykazać swój stan majątkowy. Niewykonanie wezwania sądu do uzupełnienia informacji, pomimo odebrania go, skutkuje bezzasadnością wniosku o przyznanie prawa pomocy, a tym samym utrzymaniem w mocy postanowienia odmawiającego jego przyznania.
Stan faktyczny
Spółka G. sp. z o.o. wniosła o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie z wpisu sądowego od skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Spółka powołała się na brak środków, blokadę rachunków i nadzór sądowy. Sąd wezwał do uzupełnienia informacji, czego spółka nie uczyniła. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Spółka wniosła sprzeciw, zarzucając naruszenie przepisów P.p.s.a. dotyczących obowiązku przedkładania dokumentów i bezzasadną odmowę przyznania pomocy.
Rozstrzygnięcie
Utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2017r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu G. sp. z o.o. w K. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 19 maja 2017r., sygn. akt III SA/Wa 158/17 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi G. sp. z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2016r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. G. sp. z o.o. (dalej: "Spółka" lub "Skarżąca") wniosła o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie jej z wpisu sądowego od skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] listopada 2016r., nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, powołując się na brak środków finansowych, blokadę rachunków oraz brak możliwości zbycia obligacji spółki zagranicznej. Podkreśliła, że nadzór nad finansami sprawuje nadzorca sądowy. Pismem z 27 lutego 2017r. wezwano Skarżącą do nadesłania dodatkowych informacji na temat jej stanu majątkowego. Pomimo odebrania przedmiotowego wezwania 1 marca 2017r. (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru – karta nr 29 akt sądowych), Spółka nie wykonała tego wezwania. Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z 19 maja 2017r. odmówił przyznania Skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, wskazując, że Spółka nie wykazała, iż jej wniosek zasługuje na uwzględnienie. Pismem z 2 czerwca 2017r. Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia, w którym zarzuciła naruszenie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718, z późn. zm.), dalej: "P.p.s.a.", przez uznanie, że istnieje konieczność przedłożenia dokumentów źródłowych oraz dodatkowych informacji na temat stanu majątkowego Spółki oraz art. 246 § 2 P.p.s.a. przez bezzasadną odmowę przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy Skarżąca nie posiada żadnych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W uzasadnieniu Spółka podniosła, że wyczerpująco wykazała niemożność poniesienia kosztów postępowania. Ponadto Skarżąca wskazała, że przesłanie dotyczących jej dokumentów jest utrudnione z uwagi na toczące się postępowania. Spółka wskazała także, że fakt toczenia się w przeszłości postępowania upadłościowego powinien uzasadniać przyznanie pomocy, a zajęcie rachunków bankowych powoduje, że nie ma ona dostępu do jakichkolwiek kwot. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 P.p.s.a. w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje, gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu bezpośrednio wynika, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Z powyższego wynika zatem obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem przez przedstawienie w sposób rzetelny swojego stanu majątkowego, prezentując w niebudzący wątpliwości sposób źródła swego utrzymania, jak również ponoszone przez siebie wydatki. W ocenie Sądu referendarz sądowy prawidłowo ocenił, że Spółka nie podjęła współpracy w zakresie rzetelnego przedstawienia swojego stanu majątkowego i nie przedstawiła okoliczności, które przemawiałyby za przyznaniem jej prawa pomocy. W tym miejscu należy bowiem odnotować, że Skarżąca, składając wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie podała żadnych informacji o swoim stanie majątkowym i dochodach (niewypełnione rubryki nr 6-13 wniosku o przyznanie prawa pomocy) i ograniczyła się lakonicznego oświadczenia o zablokowaniu rachunków bankowych, braku środków finansowych oraz posiadaniu obligacji spółki zagranicznej, które zostały zgłoszone nadzorcy sądowemu (rubryka nr 5 wniosku o przyznanie prawa pomocy). Oświadczenia te nie zostały poparte żadnymi dokumentami w związku z czym, wbrew twierdzeniom Spółki, konieczne stało się wezwanie Skarżącej do uzupełnienia informacji niezbędnych do oceny złożonego wniosku o dodatkowe informacje. Spółka pomimo odebrania stosownego wezwania 1 marca 2017r. (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru – karta nr 29 akt sądowych), nie nadesłała wymaganych informacji. Z uwagi na powyższe zdaniem Sądu referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie prawidłowo uznał, że Spółka nie wykazała wystąpienia przesłanek przemawiających za przyznaniem jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Tym samym w ocenie Sądu zarzuty naruszenia art. 246 § 2 oraz art. 255 P.p.s.a. nie zasługują na uwzględnienie. Ponadto, odnosząc się do pozostałych argumentów Skarżącej zawartych w złożonym sprzeciwie, należy zauważyć, że jak wskazała sama Spółka, przesłanie dotyczących jej dokumentów jest utrudnione, z uwagi na toczące się postępowania, co nie oznacza braku możliwości ich skompletowania i nadesłania zgodnie z wezwaniem skierowanym do Skarżącej przez referendarza sądowego. Prowadzenie postępowania upadłościowego nie przesądza ponadto o spełnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy. Utrata bowiem zdolności do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych czy stan, w którym zobowiązania pieniężne osoby prawnej przekraczają wartość jej majątku, utrzymujący się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące nie świadczą same z siebie o braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, gdy wpisy sądowe w czterech sprawach sądowych, na co uwagę trafnie zwrócił referendarz sądowy, wynoszą łącznie 400 zł. Niezależnie od powyższego, odnosząc się do oświadczenia o zajęciu rachunków bankowych, Skarżąca pomimo wezwania nie udokumentowała tego faktu oraz nie wykazała braku zgody nadzorcy sądowego na opłacenie kosztów sądowych. Sąd, mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło