III SA/Wa 1591/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 września 2009 r. po rozpoznaniu wniosku R. Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu (doradcy podatkowego, adwokata, radcy prawnego) w sprawie ze skargi R. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty różnicy podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i sług za kwiecień 2008 r. p o s t a n a w i a przyznać skarżącej prawo pomocy we wnioskowanym zakresie, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego 1. Skarżąca spółka "R. " sp. z o.o. w W. wniosła, na formularzu PPPr, o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, podnosząc że nie posiada jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie ich kosztów. Skarżąca od kilku lat nie prowadzi żadnej działalności. Nie posiada także majątku. Wartość środków trwałych oraz wysokość zysku za ostatni rok obrotowy określiła jako "0"., wysokość kapitału zakładowego na kwotę [...] tys. zł. Wskazała, że przeciwko spółce toczyło się kilkadziesiąt postępowań egzekucyjnych prowadzonych przez komorników sądowych i przez komorników w postępowaniach administracyjnych. Od jesieni 2008 r. kolejne postępowania egzekucyjne były umarzane przez komorników, jako bezskuteczne. Spółka nie posiadała i nie posiada nieruchomości, a wartościowe ruchomości zostały zajęte w trakcie prowadzonych postępowań i zbyte. Za ostatni rok prowadzenia działalności spółka wykazała stratę. Skarżąca poinformowała, ze rachunki bankowe spółki są zablokowane od dwóch lat, a spółka jest dłużnikiem zarówno z tytułu należności podatkowych, jak też należności z tytułu ZUS. Skarżąca załączyła do wniosku wypowiedzenie rachunku bankowego, monit z Banku, protokół zajęcia i odbioru ruchomości. 2. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: 3. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. 4. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a. Zgodnie z § 2 pkt 2 tego artykułu osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie całkowitym, o które wnioskuje skarżąca, może być przyznane, jeśli wykaże ona, ze nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. 5. Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu.. 6. Przystępując do rozważań należy przede wszystkim wskazać, że przepis art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek wykazania, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest zatem uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje bądź złożyć na wezwanie Sądu dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów daje Sądowi przepis art. 255 p.p.s.a., jeśli uzna – co w sprawie nie zachodzi – że istnieje taka konieczność. 7. Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też - jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 2 p.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane), tak aby Sąd miał przekonanie (a najlepiej pewność), co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony. 8. W ocenie referendarza sądowego, skarżąca wykazała w sposób bezsprzeczny i nie budzący wątpliwości, że stan majątkowy skarżącej uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania i tym samym uzasadnionym jest udzielenie jej swoistej dotacji ze Skarbu Państwa. Okolicznościami uzasadniającymi przyznanie skarżącej prawa pomocy w sprawie są nie tylko brak majątku ruchomego i nieruchomego, ale też brak jakichkolwiek środków finansowych oraz – niezależnie od tego - zablokowanie kont bankowych. W szczególności oświadczenia strony o braku środków finansowych zostały potwierdzone w treści złożonych przez nią dokumentów. Brak jest zarazem w sprawie innych okoliczności, które wskazywałyby na możliwość zgromadzenia przez spółkę środków niezbędnych na koszty postępowania. Jednocześnie strona ma prawo do udziału w sprawie pełnomocnika, zwłaszcza, jeżeli charakter sprawy na taką konieczność wskazuje. 9. Ze względu na to, że skarżący nie określił, jakiego pełnomocnika żąda – doradcy podatkowego, adwokata, czy radcy prawnego – referendarz sądowy zadecydował o przyznaniu, ze względu na podatkowy charakter sprawy, o ustanowieniu doradcy podatkowego. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 § 2 p.p.s.a., art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.