III SA/Wa 1593/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Kocewiak po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2007 r. [...] w przedmiocie określenia kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do lipca 2003 r. postanawia: – odmówić przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. W skardze T. M. (dalej "skarżący") wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata, argumentując, iż znajduje się w bardzo trudnej sytuacji majątkowej i osobistej i nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Wniosek o ustanowienie adwokata uzasadnił skomplikowanym charakterem sprawy. Pismem z dnia 11 września 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wezwał skarżącego do nadesłania formularza PPF oraz przedstawienia dodatkowych informacji o stanie majątkowym wraz z odpowiednimi dokumentami potwierdzającymi te informacje. Wykonując powyższe wezwanie skarżący nadesłał formularz PPF, w którym zaznaczył, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie posiada żadnego majątku, poza przedmiotami osobistymi. Gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, nie uzyskuje dochodów od 21 sierpnia 2003 r. Wyjaśnił również, że nie posiada dokumentacji księgowej, ponieważ w sierpniu 2003 r. została ona przejęta przez A[...]. Do formularza dołączył oświadczenie, w którym wyjaśnił, że od 2004 r. nie składa zeznań podatkowych, nie posiada rachunku bankowego i nie zarejestrował się w ośrodku pomocy społecznej, ponieważ: "jest to poniżej mojej godności". Ponadto wyjaśnił, że w ciągu ostatnich lat zbywał na giełdzie, znajdującej się przy ul. [...]. drobne kolekcjonerskie przedmioty. Żaden ze sprzedanych przedmiotów nie przedstawiał wartości większej niż 500 zł. Skarżący oświadczył również, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i korzysta z pomocy rodziny (syn, matka, dalsza rodzina) oraz przyjaciół. Nie ponosi innych kosztów utrzymania poza ubraniem i wyżywieniem, ponieważ zajmuje pokój w mieszkaniu byłej żony, z którą jest rozwiedziony od 1981 r. Wskazał też, że w dniu 20 listopada 2007 r. powinien zgłosić się do Urzędu Pracy. Do oświadczenia skarżący załączył kopie decyzji Prezydenta [...]. W. orzekającą o uznaniu skarżącego z dniem 19 sierpnia 2005 r. za osobę bezrobotną i odmawiającą przyznania prawa do zasiłku. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Na podstawie art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako P.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżący w złożonym formularzu PPF wniósł o zwolnienia od kosztów sądowych, a więc o przyznanie prawa pomocy zakresie częściowym. Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.). Powyższe oznacza, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 P.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy również mieć na uwadze, że to na skarżącym spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu należy natomiast ocena przytoczonych okoliczności. To zatem w interesie skarżącego leży przedłożenie wszelkich możliwych dokumentów źródłowych oraz przytoczenie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem jego wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2005 r., I FZ 63/05, niepubl.). Podkreślić należy, że skarżący miał świadomość istnienia powyższych zasad, ponieważ w związku ze składanymi wnioskami o przyznanie prawa pomocy, Sąd w innych sprawach wszczętych przez skarżącego zwracał się do niego o wyjaśnienia jego sytuacji majątkowej (IIISA/Wa 601/07 i IIISA/Wa602/07). Stwierdzić jednak należy, że również w niniejszej sprawie wezwanie zostało zbyte zdawkowymi informacjami, bez potwierdzenia dokumentami źródłowymi. Pomimo przesłania przez skarżącego pisma wyjaśniającego, nadal trudno jest stwierdzić w jakiej sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej znajduje się skarżący. Wynika to z faktu, że skarżący nie załącza – pomimo wezwań - dokumentów źródłowych. Ponadto przeprowadzona analiza akt wskazuje, że skarżący prowadził bardzo aktywną działalność gospodarczą, wymagającą od niego kreatywności i inteligencji. Obecnie skarżący stara się przekonać Sąd, iż nie jest w stanie zapewnić sobie podstawowych potrzeb, korzysta z pomocy rodziny i nie jest w stanie znaleźć pracy oczekując na oferty urzędu pracy. Rozpoznając wniosek należy uwzględnić sytuację majątkową skarżącego oraz jego zdolności płatnicze na tle wysokości wymagalnych kosztów sądowych. Natomiast zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa, oceniając sytuację majątkową skarżącego należy mieć na uwadze nie tylko faktyczny stan jego dochodów oraz dane dotyczące bieżących wydatków, ale także jego potencjalne możliwości zarobkowe. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie wskazał okoliczności istotnych dla postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, ale okoliczności, które mogą mieć znaczenie w postępowaniu w sprawie skargi na decyzję, a w trakcie postępowania o zwolnienie z kosztów sądowych nie podlegają ocenie. Skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, mieszka w mieszkaniu byłej żony i nie ponosi kosztów utrzymania poza ubraniem i wyżywieniem. Żyje dzięki pomocy rodziny i przyjaciół. Wskazał, iż nie posiada żadnych składników majątku, w szczególności nieruchomości, zasobów pieniężnych lub przedmiotów wartościowych. Uzyskuje dochody jedynie ze sprzedaży drobnych przedmiotów, które kolekcjonował, o wartości nie przekraczającej 600 zł. Ponadto, jest zarejestrowany jako bezrobotny – przedstawił kopie decyzji Prezydenta [...]. W. i nie korzysta z pomocy społecznej. Po przeprowadzeniu dogłębnej analizy akt sprawy przyznanie skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie nie jest zasadne. Nie można bowiem uznać, że jego sytuacja życiowa nie pozwala mu ponieść kosztów związanych z prowadzonymi przed tutejszym Sądem postępowaniami. Przedstawiona przez skarżącego sytuacja wydaje się nieprawdopodobna i wskazuje, że skarżący nie przedsięwziął żadnych kroków zmierzających do poprawy swojej sytuacji życiowej. Skarżący przedstawił swoją sytuację majątkową, jako skrajnie złą. Pomimo tego, skarżący nie korzysta z pomocy opieki społecznej, ponieważ zachowanie takie jest poniżej jego godności. Akceptując poglądy skarżącego, co do zwracania się o pomoc do ośrodka pomocy społecznej, zauważyć równocześnie należy, że wnioskowanie o przyznanie prawa pomocy i zwolnienie z kosztów sądowych również stanowi pomoc państwa, podobnie jak pomoc uzyskiwana z opieki społecznej. Zwrócić też uwagę należy, iż dotychczasowa działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego polegała na ogólnie pojętym doradztwie innym podmiotom. Znajdujące się w aktach administracyjnych załączonych do niniejszych akt sądowych oraz akt IIISA/WA 601/07 i IIISA/WA 602/07 faktury wskazują iż, świadczył on usługi m.in. w zakresie organizacji spotkań reklamowo-promocyjnych; porad w zakresie odzyskania należności finansowych z tytułu zadłużeń; konsultacji w zakresie organizacji rynku zbytu; współpracy przy opracowaniu szaty graficznej kalendarzy; prowadzenia poszukiwań po zaistniałym włamaniu i kradzieży mienia; badania rynku zbytu na usługi transportowe w krajach byłej W.N.P.; usług konsultingowych; cyklu wykładów autorskich; budowy zespołu budynków wielorodzinnych w W. . Jak sam przyznał – przesłuchany w charakterze strony – wszystkie te usługi zostały wykonane. Z akt sprawy zaś wynika, iż w większości zlecone prace skarżący wykonywał samodzielnie, co wskazuje, iż posiada wysokie specjalistyczne kwalifikacje oraz bogate doświadczenie zawodowe. W związku z powyższym, zasadne wydaje się twierdzenie, że skarżący nie powinien mieć trudności w znalezieniu pracy. Równocześnie skarżący nie określił właściwych przyczyn, jakie uniemożliwiają mu podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Powyższe wskazuje na niewiarygodność twierdzenia skarżącego, że pozostaje od 2 lat bez pracy. Zauważyć należy, że obecnie nawet spacerując ulicami W. , można spotkać ogłoszenia pracodawców bezskutecznie szukających pracowników. Problem braku pracowników niejednokrotnie był też przedmiotem informacji w środkach masowego przekazu. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] grudnia 2004r., sygn. akt GZ 146/04., stwierdzono: "skoro na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, musi on przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest wystarczającym dowodem na okoliczność, że strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu. Udowodnienia wymaga podjęcie starań ku uzyskaniu środków finansowych, niezależnie od ich efektu". Reasumując, skarżący nie wypełnił przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, ponieważ nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.