III SA/Wa 1606/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (sprawozdawca), Protokolant specjalista Alicja Bogusz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2012 r. sprawy ze skargi M. w S. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązań z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od grudnia 2005 r. do października 2010 r. oddala skargę Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych decyzją z [...] stycznia 2011r. określił M. w S. (“Skarżąca") wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: PFRON) za okres od grudnia 2005r. do października 2010r. w kwocie 226.941,70 zł. W uzasadnieniu powołał się na treść art. 21 ust. 1 pkt 1, art. 21 § 3 i art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej: "O.p." oraz art. 21 ust. 1-2 i art. 49 ust. 1-2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92 ze zm.) – dalej: “ustawa o rehabilitacji", a także uwzględniając art. 191 i art. 192 O.p. organ stwierdził, że Skarżąca nie dokonała należnych wpłat w terminach wynikających z art. 49 ust. 2 ustawy o rehabilitacji. Od powyższej decyzji Skarżąca złożyła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie art. 207 § 2 O.p. poprzez zaniechanie wydania rozstrzygnięcia w sprawie rozłożenia na raty zaległych zobowiązań oraz umorzenie odsetek, art. 212 O.p. poprzez zaniechanie obowiązku prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie organów podatkowych oraz art. 122 O.p. poprzez zaniechanie obowiązku podejmowania przez organ prowadzący postępowanie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy w jednym postępowaniu podatkowym. Wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i rozłożenie na raty zaległych zobowiązań oraz powstałych odsetek, ewentualnie o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I Instancji. Decyzją z [...] marca 2011r. Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Podtrzymał stanowisko zaprezentowane przez Prezesa Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w decyzji z dnia [...] stycznia 2011r. Odnosząc się natomiast do wniosku Skarżącej dotyczącego rozłożenia na raty zaległości z tytułu wpłat wyjaśnił, że wniosek o rozłożenie zaległości na raty i umorzenie powstałych z tego tytułu odsetek może zostać rozpatrzony przez organ I instancji dopiero po uprawomocnieniu się wydanej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca zarzucając decyzji naruszenie: - art. 122 O.p. poprzez zaniechanie obowiązku podjęcia wszelkich niezbędnych działań prowadzących do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, - art. 121 § 1 O.p. poprzez zaniechanie obowiązku prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych - art. 207 § 2 O.p. poprzez zaniechanie wydania kompletnego rozstrzygnięcia wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięcie w przedmiocie rozłożenia na raty zaległych zobowiązań z tytułu wpłat na PERON oraz umorzenia odsetek od powstałych zaległości, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu podkreśliła, że organ posiadał wszelkie możliwe informacje dotyczącego wniosku o umorzenie odsetek i rozłożenia przedmiotowych wpłat na raty, co sprawia, że brak kompleksowego rozstrzygnięcia jest niezgodny z prawem poprzez zaniechanie wydania kompletnego rozstrzygnięcia, a także skutkuje przedłużaniem prowadzonego postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296 ze zm.) oraz na mocy art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim bądź do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) – c) p.p.s.a. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia prawa. Skarga nie mogła być zatem uwzględniona. Należy zauważyć, iż przedmiotem oceny Sądu jest decyzja w sprawie określenia wysokości zobowiązań z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od grudnia 2005 r. do października 2010 r. Powyższe zobowiązania wynikały z art. 21 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać miesięcznych wpłat na Fundusz, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65 % przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6 % a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych. Stosownie natomiast do art. 49 ust. 2 ustawy pracodawca dokonuje wpłat, o których wyżej mowa w terminie do dnia 20 następnego miesiąca po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności powodujące powstanie obowiązku wpłat, składając równocześnie Zarządowi Funduszu deklaracje miesięczne i roczne poprzez teletransmisje danych w formie dokumentu elektronicznego według wzoru ustalonego, w drodze rozporządzenia, przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego. Zgodnie natomiast do art. 49 ust. 1 ustawy do wpłat tych stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 5a-5d oraz art. 49a i art. 49b (zastrzeżenia te nie mają zastosowania w niniejszej sprawie) przepisy ustawy Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych określone w tej ustawie przysługują Prezesowi Zarządu Funduszu. W myśl art. 21 § 3 O.p. jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż Skarżąca nie zapłaciła zobowiązań z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od grudnia 2005 r. do października 2010 r. Dlatego też obowiązkiem Prezesa Zarządu Funduszu, zgodnie z cytowanym wyżej przepisem, było określenie ich wysokość. Przy czym w przedmiotowej sprawie Skarżąca nie kwestionuje wysokości określonych zobowiązań lecz to, że organy orzekające w sprawie nie rozstrzygnęły jednocześnie kwestii umorzenia odsetek i rozłożenia przedmiotowych wpłat na raty. W ocenie Sądu zawarte w skardze zarzuty są niezasadne bowiem sprawy określenia wysokości zobowiązań oraz rozłożenia na raty powstałych zaległości i umorzenia odsetek z ich tytułu nie mogły być rozstrzygnięte jedną decyzją podatkową. Zgodnie z art. 207 § 1 i § 2 O.p. organ podatkowy orzeka w sprawie w drodze decyzji, która rozstrzyga sprawę co do jej istoty albo w inny sposób kończy postępowanie w danej instancji. Orzekanie w drodze decyzji dotyczy zatem konkretnej sprawy administracyjnej (podatkowej). Określenie "sprawa administracyjna" nie jest jednoznacznie definiowane w doktrynie prawa. W literaturze dominują dwa sposoby rozumienia tego pojęcia. W pierwszym sprawę administracyjną nazywa się "zespołem okoliczności faktycznych i prawnych, w których organ administracji państwowej stosuje normę prawa administracyjnego w celu ustanowienia po stronie określonego podmiotu (podmiotów) sytuacji prawnej w postaci udzielenia (odmowy udzielenia) żądanego uprawnienia albo w postaci obciążenia z urzędu określonym obowiązkiem . Przy czym to treść żądania tworzy sprawę administracyjną, która winna być rozstrzygnięta decyzją administracji państwowej - W. Dawidowicz, Zarys procesu administracyjnego, Warszawa 1989. W drugim, pojęcie sprawy administracyjnej wiąże z koncepcją stosunku prawnego. Jeżeli przyjmiemy, że stosunek prawny zachodzi wtedy, gdy "prawo przedmiotowe ma dla dwóch podmiotów takie znaczenie, że w określonych warunkach sytuacja prawna jednego podmiotu jest połączona w pewien sposób z sytuacją prawną drugiego", to należy uznać, że stosunki administracyjnoprawne powstają i istnieją wcześniej niż nastąpi działanie organu administracyjnego (np. decyzja), konkretyzujące uprawnienia i obowiązki stron tego stosunku. Dlatego też sprawę administracyjną stanowi "przewidziana w przepisach materialnego prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji wzajemnych uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnoprawnego, którymi są organ administracyjny i indywidualny podmiot niepodporządkowany organizacyjnie temu organowi". Tak rozumiana sprawa administracyjna staje się przedmiotem postępowania jurysdykcyjnego z chwilą złożenia przez ten podmiot żądania wszczęcia postępowania lub też z chwilą wszczęcia postępowania z urzędu przez organ administracyjny. Tak więc, to nie żądanie strony przekształca się z chwilą wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawę administracyjną, stanowiącą przedmiot tego postępowania i nie treść żądania tworzy sprawę administracyjną, ponieważ ta w chwili jego złożenia już istnieje, ale żądanie wszczęcia postępowania czyni sprawę przedmiotem administracyjnego postępowania jurysdykcyjnego - T. Woś, Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996. W obu prezentowanych poglądach sprawę administracyjną ograniczono do konkretyzacji praw i obowiązków strony i organu administracji publicznej wynikających z przepisu materialnego prawa administracyjnego. Tym samym decyzja administracyjna, w tym również podatkowa winna rozstrzygać sprawę wyłącznie w zakresie praw i obowiązków wynikających z określonego przepisu prawa materialnego. W niniejszej sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia były prawa i obowiązki Skarżącej i organu wynikające z art. 21 ust. 1 ustawy. Nie mogły być zatem przedmiotem rozpoznania decyzją wydaną w tej sprawie prawa i obowiązki, które nie wynikały z tego przepisu prawa materialnego, a dotyczyły umorzenia odsetek i rozłożenia na raty powstałej zaległości. Jak wyżej wspomniano bowiem stosownie do art. 207 O.p. decyzja podatkowa rozstrzyga sprawę co do istoty albo w inny sposób kończy postępowanie w danej instancji. W sprawie będącej przedmiotem oceny Sądu tą sprawą było rozstrzygnięcie co do istoty określenia wysokości zobowiązań, nie zaś udzielenia ulg w ich spłacie. W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).