III SA/Wa 161/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C.X. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. X. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - Skarżący – C.X. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. ponad kwotę 10.000 zł. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że ma na utrzymaniu żonę i [...] córki. Pomaga również rodzinie w Wietnamie. Skarżący wyjaśnił, że jego majątek nie jest wysoki, a przedsiębiorstwo, które prowadzi, w ostatnim czasie przynosi straty. Z oświadczeń skarżącego wynika, że nie posiada on oszczędności ani żadnego majątku. Córki skarżącego są współwłaścicielami, po 1/3, mieszkania o pow. 117 m² o wartości 370.000 zł. Każda z nich posiada też oszczędności. Skarżący oświadczył, że uzyskuje dochód z tytułu umów zlecenia w wysokości 3.000 zł netto miesięcznie i jest to jedyny dochód jego rodziny. Jako zobowiązania stałe skarżący wskazał czynsz w wysokości 850 zł oraz media 150-200 zł. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym na urzędowym formularzu PPF, okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), skarżący został wezwany do: nadesłania zeznań podatkowych skarżącego oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe za 2014 r., wykazania łącznej wysokości dochodów osiągniętych przez skarżącego oraz osoby, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe w 2015 r., udokumentowania wysokości aktualnych, miesięcznych dochodów uzyskiwanych przez skarżącego, nadesłania wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącego oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe za ostatnie trzy miesiące, przedstawienia pełnego zestawienia miesięcznych dochodów i wydatków rodziny (z uwzględnieniem kosztów utrzymania mieszkania, opłat za media, wyżywienia, utrzymania dzieci, i innych niezbędnych). W odpowiedzi skarżący nadesłał zeznania podatkowe PIT-36L za 2014 i 2015 r. oraz wyciągi z rachunku bankowego z dnia 31 grudnia 2015 r. i z dnia 20 stycznia 2016 r. Skarżący wyjaśnił, że po zamknięciu działalności gospodarczej nie posiada stałej pracy. Pracuje jedynie dorywczo i z tego tytułu osiąga dochód w wysokości ok. 3.000 zł miesięcznie. Z kolei miesięczne wydatki rodziny to: czynsz 1.000 zł, energia elektryczna 80 zł, wyżywienie ok. 3.000 zł, edukacja dzieci i inne ok. 1.000 zł. Skarżący poinformował również, że pozostałe wymagane dokumenty nadeśle niezwłocznie w najbliższym terminie. Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. ponad 10.000 zł (wpis wynosi 26.198 zł). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym, dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że jeszcze w 2014 i 2015 r. skarżący prowadził działalność gospodarczą, z tytułu której uzyskiwał znaczące przychody. Jak wynika z nadesłanych zeznań podatkowych w 2014 r. uzyskał przychód w wysokości 2.657.643,43 zł a w 2015 r. – przychód w wysokości 1.207.904,56 zł. Niewątpliwie więc w tym okresie działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego była znacznych rozmiarów. Należy przyjąć, że przy takiej wysokości przychodów, wielokrotnie przewyższających należne w sprawie koszty sądowe, nie jest bezpodstawnym stwierdzenie, że skarżący był w stanie wygospodarować środki na zabezpieczanie kosztów wpisu sądowego od skargi. Powyższą argumentację wzmacniają również okoliczności dotyczące obecnej sytuacji finansowej skarżącego. Z oświadczeń skarżącego wynika, że aktualnie nie prowadzi on działalności gospodarczej a jedynym źródłem utrzymania jego pięcioosobowej rodziny jest dochód z tytułu pracy dorywczej skarżącego w wysokości ok. 3 tyś zł miesięcznie. W tym miejscu powstaje wątpliwość, w jaki sposób rodzina skarżącego pokrywa wszystkie niezbędne, miesięczne wydatki, które skarżący określił na kwotę ponad 5 tyś zł (czynsz za mieszkanie 1.100 zł, oplata za energię elektryczną 80 zł, wyżywienie 3.000 zł, wydatki na edukacje dzieci i inne 1.000 zł). Nie wiadomo również z jakiego źródła dochodów skarżący zamierzał pokryć części wpisu sądowego tj. uiścić kwotę w wysokości 10.000 zł. Powyższe jest o tyle niezrozumiałe, że skarżący oświadczył, że nie posiada oszczędności. Co równie istotne, w piśmie z 8 lutego 2016 r. skarżący zobowiązał się do nadesłania pozostałych dokumentów, o które wzywał referendarz sądowy. Do dnia dzisiejszego dokumentów tych jednak nie nadesłał. Tym samym nie udokumentował wysokości aktualnie uzyskiwanych dochodów, nie nadesłał również pełnych wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące. W ocenie referendarza sądowego, tak zobrazowana przez skarżącego sytuacja finansowa i majątkowa nie pozwalała na dokonanie innej oceny niż stwierdzenie niewykazania przesłanek do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z jednej bowiem strony, do końca 2015 r. skarżący uzyskiwał znaczące przychody z działalności gospodarczej, które umożliwiały zabezpieczanie środków na pokrycie kosztów sądowych w sprawie, z drugiej strony, skarżący przedstawiając swoją aktualną sytuację finansową, nie zrobił w tego w sposób rzetelny i wiarygodny. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.