III SA/Wa 161/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak – Osetek, po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 19 maja 2016 r. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C.X. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] , [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy Skarżący – C. X. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że ma na utrzymaniu trzy córki. Z oświadczeń skarżącego wynika, że nie posiada on oszczędności ani żadnego majątku. Skarżący oświadczył, że uzyskuje dochód z tytułu prac dorywczych w wysokości 2.100 zł i jest to jedyny dochód jego rodziny. Koszty utrzymania rodziny skarżący określił na kwotę 1.800 zł. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym na urzędowym formularzu PPF, okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej – "p.p.s.a."), skarżący został wezwany do: wskazania jakiego rodzaju prace dorywcze skarżący wykonuje, udokumentowania wysokości dochodów uzyskanych przez rodzinę skarżącego od stycznia 2016 r. (dochody z tytułu prac dorywczych, zleceń, stypendia, inne świadczenia), nadesłania wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącego oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (córek) za ostatnie trzy miesiące (nawet jeśli brak na nich środków, z uwzględnieniem tych rachunków, na których córki skarżącego posiadają/posiadały oszczędności), przedstawienia pełnego zestawienia miesięcznych dochodów i wydatków rodziny (z uwzględnieniem kosztów utrzymania mieszkania, opłat za media, wyżywienia, nauki i innych niezbędnych). Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone w trybie art. 73 p.p.s.a. w dniu 2 maja 2016 r. Do dnia dzisiejszego skarżący nie odpowiedział na wezwanie referendarza sądowego. Referendarz sądowy postanowieniem z 19 maja 2016 r. odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy, ponieważ jego oświadczenia uznał za niewystarczające, aby podjąć obiektywne rozstrzygnięcie w kwestii jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Skarżący w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego zarzucił naruszenie przepisów postepowania sądowoadministracyjnego dotyczących zbadania dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Wniósł o uchylenie postanowienia referendarza sądowego z 19 maja 2016 r. i zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, iż w aktach sprawy znajdują się dokumenty, które już wcześniej –tj. w styczniu 2016 r. złożył celem zobrazowania swojej sytuacji majątkowej. Podniósł, że ponowne zgromadzenie dokumentów jest czasochłonne i te dokumenty złoży do akt sprawy na etapie postępowania skargowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z Podkreślić należy, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Obowiązek stron ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie dotyczy również podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Osoba prawna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe, czy dochody (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2004 r., sygn. FZ 463/04, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/GI 219/08). Według poglądów wyrażanych w orzecznictwie sądów administracyjnych, podzielanych przez Sąd w tej sprawie, przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (patrz. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04). Okoliczność tę, tj. niemożliwość sfinansowania kosztów sądowych, strona powinna wykazać. Nie nastąpiło to jednak w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu referendarz słusznie zauważył, iż brak jest przekonywujących podstaw do stwierdzenia, że sytuacja, w której się znajduje Skarżący wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., a tym samym uzasadnia przyznanie skarżącemu prawa pomocy. Nie ulega też wątpliwości, że wezwanie referendarza sądowego z 14 kwietnia 2016 r. o nadesłanie dodatkowych informacji o sytuacji majątkowej Skarżącego, doręczone Skarżącemu w trybie art. 73 p.p.s.a. w dniu 2 maja 2016 r. pozostało bez odpowiedzi. Tym samym brak jest podstaw dla korzystnego rozstrzygnięcia wniosku Skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, ponieważ wątpliwości – których wyrazem było wezwanie – nie zostały wyjaśnione. W ocenie Sądu, brak wykazania przez Skarżącego jego sytuacji nie przemawia za przyznaniem prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zwolnienie od kosztów sądowych dopuszczalne jest bowiem wówczas, gdy z porównania sytuacji majątkowej strony z wysokością obciążających ją kosztów wynikałoby, że pokrycie kosztów sądowych z majątku strony jest niemożliwe, a jednocześnie strona nie posiada możliwości zgromadzenia środków niezbędnych na sfinansowanie kosztów sądowych. Te elementy można natomiast porównać wtedy, kiedy strona wykona wezwanie do niej kierowane. W odniesieniu do podniesionej przez Skarżącego okoliczności, iż w aktach sprawy znajdują się dokumenty, które już wcześniej złożył celem zobrazowania swojej sytuacji majątkowej Sąd zauważa, iż dokumenty te były już przedmiotem oceny referendarza sądowego zawartej w prawomocnym postanowieniu z dnia 3 marca 2016 r., w którym uznał, iż Skarżący nie przedstawił swojej sytuacji finansowej w sposób rzetelny i wiarygodny. Z uwagi na wskazane powyżej okoliczności Sąd uznał zatem, że referendarz sądowy trafnie ocenił, iż przesłanka z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nie została spełniona. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji