III SA/Wa 1613/07
WyrokWSA w Warszawie2008-05-13
Skład orzekający: Krystyna Chustecka, Bożena Dziełak, Marta Waksmundzka-Karasińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny prawidłowo zakwalifikował wniosek zobowiązanego o umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu przedawnienia jako zarzut w postępowaniu egzekucyjnym, mimo że przepis wskazany przez zobowiązanego (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.) nie jest jedyną podstawą do umorzenia postępowania egzekucyjnego?Ratio decidendi
Wniosek zobowiązanego o umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu przedawnienia, nawet jeśli powołuje się na przepis dotyczący zarzutów (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.), powinien zostać rozpatrzony merytorycznie w trybie umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., ponieważ przedawnienie zobowiązania podatkowego prowadzi do jego wygaśnięcia, co jest przesłanką do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny nie może ignorować treści żądania zobowiązanego i jest zobowiązany do właściwej kwalifikacji wniosku, uwzględniając wszystkie możliwe tryby postępowania, w tym umorzenie postępowania.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Organ egzekucyjny uznał wniosek za zarzut w postępowaniu egzekucyjnym i pozostawił go bez rozpatrzenia z powodu uchybienia terminu. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając błędną kwalifikację wniosku i nierozpoznanie istoty sprawy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. i stwierdził, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędziowie Sędzia WSA Bożena Dziełak (sprawozdawca), Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant Anna Kurdej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2008 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości.
Skarżący - J. M. złożył wniosek z dnia 23 kwietnia 2007 r. o umorzenie, na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 36, poz. 161 z późn. zm.), dalej: "u.p.e.a.", postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach: [...], [...] i [...], wystawione przez Urząd Skarbowy w S., oraz o usunięcie tych tytułów z obrotu prawnego.
Wyjaśnił, iż 20 kwietnia 2007 r. doręczono mu zawiadomienie o zajęciu dokonanym na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Z jego treści wynika, że prowadzone jest postępowanie egzekucyjne dotyczące zaległości podatkowych za lata 1993-1996, określonych decyzjami Urzędu Skarbowego - zdaniem Skarżącego - wydanymi z rażącym naruszeniem prawa. Jako generalną przesłankę jego zarzutu Skarżący wskazał prowadzenie egzekucji zobowiązań, które uległy przedawnieniu 2 marca 2003 r.
Podkreślił, iż postanowieniem z dnia [...] marca 1998 r. umorzono postępowanie egzekucyjne obejmujące podatek od towarów i usług za lata 1993-1996 bez zaspokojenia zobowiązań. Kolejne wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie przerwało już biegu przedawnienia zobowiązań podatkowych.
Skarżący wyjaśnił, że jego stanowisko oparte jest na art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, zmienionym art. 1 pkt 34 lit. b) ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 143, poz. 1199 z późn. zm.), art. 21 Ordynacji podatkowej, oraz interpretacji Ministra Finansów z 13 grudnia 2005 r. nr SP1/648/8012-16/2184/05/ES.
Zdaniem Skarżącego Urząd Skarbowy zobowiązany jest do dokładnej weryfikacji biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, z uwzględnieniem wyjaśnień i stosownie do przepisów prawa. W prowadzonym przez organy skarbowe postępowaniu doszło do sytuacji przewidzianej w art. 33 pkt 1 u.p.e.a. (przedawnienie powodujące nieistnienie obowiązku).
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. pozostawił bez rozpatrzenia "zarzut dotyczący wykonania lub umorzenia w całości albo w części obowiązku, przedawnienia, wygaśnięcia albo nieistnienia obowiązku" na postępowanie prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych.
Wskazał daty doręczenia poszczególnych tytułów ([...] - 20 sierpnia 1998 r., [...] - 29 maja 1998 r. i [...] - 19 października 1998 r.) oraz czynności egzekucyjnych dokonanych na ich podstawie. Stwierdził, że czynności te przerwały bieg przedawnienia zobowiązań i nadal prowadzone jest postępowanie egzekucyjne.
Organ egzekucyjny wyjaśnił, że pismem z [...] maja 2007 r. zobowiązał Skarżącego do sprecyzowania treści żądania zawartego we wniosku, w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania. Ponieważ Skarżący nie odpowiedział, jego wniosek uznano za określony w art. 33 pkt 1 u.p.e.a. zarzut w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym w oparciu o ww. tytuły wykonawcze. Zgodnie zaś z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Skarżącemu przysługiwało prawo zgłoszenia zarzutów w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu odpisów tytułów wykonawczych. Pouczenie co do zarzutów zawierały doręczone mu odpisy tytułów wykonawczych. Organ egzekucyjny uznał zatem zarzuty za zgłoszone z uchybieniem terminu z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.
W zażaleniu Skarżący wniósł o uchylenie powyższego postanowienia w całości. W jego ocenie postanowienie to zapadło z rażącym naruszeniem prawa.
Skarżący podniósł, że nieporozumieniem jest potraktowanie jego pisma jako zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, skoro treść tego pisma nie pozostawia żadnych wątpliwości, iż jest to wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, który winien być rozpatrzony w trybie art. 59 u.p.e.a.
Wyjaśnił, że podstawą wniosku jest przedawnienie zobowiązania podatkowego, objętego prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. Zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego może być zgłoszony w każdym czasie i merytorycznie rozpatrzony w toku postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Skarżącego Urząd Skarbowy uciekając się do wybiegów proceduralnych nie rozpoznał istoty sprawy.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy.
Wyjaśnił, iż zgodnie z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Zarzuty wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 27 pkt 9 u.p.e.a.). Pouczenie w tej kwestii jest skuteczne w dniu doręczenia tytułu wykonawczego i od tego dnia liczy się upływ powyższego terminu. Zarzut może więc być składany jedynie w stadium wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
W dalszym toku postępowania egzekucyjnego przedmiotem żądania może być w zasadzie przedstawienie podstaw uzasadniających zawieszenie lub umorzenie postępowania. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dopuszcza umorzenie postępowania egzekucyjnego tylko w przypadkach określonych w art. 59 § 1 i 2. Przyczyny obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego określa art. 59 § 1 u.p.e.a., a przyczyny fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego wymienia art. 59 § 2 u.p.e.a.
Skoro przedmiotowe tytuły wykonawcze doręczono Skarżącemu 20 sierpnia 1998 r., 29 maja 1998 r. i 19 października 1998 r., to zarzut wniesiony został po terminie wskazanym w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Organ wyjaśnił, że w zażaleniu z 14 stycznia 2004 r. Skarżący wnosił o uchylenie postanowienia organu egzekucyjnego z dnia [...] grudnia 2003 r. odmawiającego umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu naruszenia art. 27, art. 33 pkt 10, art. 59 u.p.e.a. oraz o umorzenie postępowania. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał do postanowienie w mocy, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 grudnia 2004 r. oddalił skargę na to postanowienie.
Organ egzekucyjny usiłował wyjaśnić wątpliwość co do zakresu wniosku Skarżącego i wezwał go do sprecyzowania żądania wskazując, że niewypełnienie tego warunku spowoduje uznanie wniosku za zarzut w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w rozumieniu art. 33 u.p.e.a. Tak też potraktował wniosek w związku z brakiem odpowiedzi Skarżącego.
Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że w przypadku gdy w trakcie postępowania egzekucyjnego nastąpi przedawnienie zaległości objętej tytułem wykonawczym postępowanie egzekucyjne ulega umorzeniu. Wnioskujący o umorzenie postępowania zobowiązany jest do wskazania istnienia okoliczności stanowiących postawę całkowitego odstąpienia od egzekucji. Organ egzekucyjny ma wówczas obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i wydania stosownego rozstrzygnięcia. Jednakże wniosek Skarżącego nie spełniał tych kryteriów Skarżący jednoznacznie wskazuje w nim, że doszło do sytuacji przewidzianej w art. 33 pkt 1 u.p.e.a. (przedawnienie zobowiązania).
W skardze złożonej na to postanowienie (określone przez niego jako decyzja) Skarżący wniósł o jego uchylenie, a także uchylenie poprzedzającego je postanowienia organu egzekucyjnego. Zarzucił naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. polegające na odmowie zastosowania tego przepisu mimo spełnienia wymaganych przesłanek oraz naruszenie art. 6, art. 7, art. 8 i art. 11 kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) przez nierozpoznanie istoty sprawy i pozbawienie go prawa do rzetelnego postępowania.
Zdaniem Skarżącego u podstaw wadliwości wydanych w sprawie rozstrzygnięć leży błędna kwalifikacja jego wniosku, który w świetle przytoczonych przez niego okoliczności nie mógł być uznany za zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Jego oczywistą wolą było wykazanie, że zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu i postępowanie egzekucyjne winno być umorzone, na co przytoczył stosowną argumentację opartą na interpretacji Ministra Finansów.
Skarżący podkreślił, że organy były zobowiązane do dokonania właściwej kwalifikacji jego wniosku i w konsekwencji rozpoznania istoty sprawy niezależnie od wskazywanych przez niego podstaw prawnych. Zdaniem Skarżącego oczywistym obowiązkiem organów jest właściwe kwalifikowanie żądań z punktu widzenia stosownych przepisów prawa. Obowiązek ten nie może być przerzucany na obywatela.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał swoje stanowisko. Dodatkowo wyjaśnił, że egzekwowane zobowiązanie powstało przed 1 września 2005 r. (zmiana przepisów Ordynacji podatkowej o przedawnieniu) i przed tą datą bieg terminu przedawnienia został przerwany w wyniku zastosowania środków egzekucyjnych. Z materiału dowodowego wynika przy tym, że postępowanie egzekucyjne nie zostało jeszcze zakończone.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Skarżący złożył wniosek, w treści którego zamieścił jednoznaczne żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec jego majątku. Powołał się przy tym na art. 33 pkt 1 u.p.e.a., a więc przepis określający między innymi przedawnienie dochodzonej należności jako możliwą przesłankę zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym.
Zdaniem Sądu organ egzekucyjny nie mógł zignorować treści tego żądania. Rację ma Skarżący podnosząc, że obowiązkiem organu jest właściwe zakwalifikowanie wniosku bez względu na wskazywane przez niego podstawy prawne.
Przedawnienie dochodzonej należności, w przypadku Skarżącego - zaległości podatkowych, stanowi bowiem nie tylko podstawę zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym. Przedawnienie zobowiązań podatkowych powoduje ich wygaśnięcie (art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej), która to okoliczność jest przewidzianą w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. przesłanką umorzenia postępowania egzekucyjnego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego jako skutek przedawnienia dochodzonej należności może nastąpić zarówno jako rezultat uznania za zasadny zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym (art. 34 § 4 u.p.e.a.), jak też poza trybem składania zarzutów, np. na wniosek zobowiązanego. Wynika to również z treści art. 59 § 3 u.p.e.a., zgodnie z którym m.in. w przypadkach określonych w § 1 organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4 tej ustawy.
Zdaniem Sądu w sytuacji, gdy Skarżący wnosił o umorzenie trwających od 1998 r. postępowań egzekucyjnych wszczętych doręczeniem odpisów poszczególnych tytułów wykonawczych, okoliczność, że w treści wniosku wskazał on art. 33 pkt 1 u.p.e.a. nie stanowiła wystarczającej podstawy do zakwalifikowania tego wniosku jako zarzutu zgłoszonego w tych postępowaniach. Powołanie się na ten przepis należało ocenić jako nieumiejętne wskazanie rzeczywistej przesłanki umorzenia postępowania, tj. przedawnienia, które samo w sobie nie zostało wymienione w treści art. 59 § 1 u.p.e.a., stanowiącego o wygaśnięciu obowiązku, natomiast wprost wskazane zostało właśnie w art. 33 pkt 1 u.p.e.a. Za decydujący z punktu widzenia kwalifikacji wniosku nie można było również uznać braku powołania się przez Skarżącego na art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., ponieważ Skarżący domagał się rozstrzygnięcia przewidzianego w tym artykule - umorzenia postępowania egzekucyjnego. Sąd zauważa, że Skarżący nie powołał się również na art. 54 u.p.e.a., a jednak organ egzekucyjny (o czym niżej) za możliwe uznał potraktowanie tego wniosku jako skargi na czynność egzekucyjną, a to z uwagi na zamieszczone w nim stwierdzenie Skarżącego, że otrzymał zawiadomienie o zajęciu.
Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny miał wątpliwości co do znaczenia wniosku i zgłoszonego w nim żądania z punktu widzenia możliwych do zastosowania trybów, w jakich wniosek ten należało rozpatrzyć. W tej sytuacji organ słusznie uznał za właściwe wyjaśnienie wątpliwości z udziałem Skarżącego. Jednakże sposób realizacji tego celu nie może być zaakceptowany jako prawidłowy. Co więcej jego rezultatem było podjęcie wadliwego rozstrzygnięcia nie tylko z uwagi na błędne zakwalifikowanie wniosku, ale też z uwagi samą treść tego rozstrzygnięcia.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w piśmie z [...] maja 2007 r., na podstawie art. 50 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprosił Skarżącego o sprecyzowanie treści jego wniosku. Wskazał przy tym dwie możliwe do zastosowania instytucje przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a mianowicie:
- zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym,
- skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego i egzekutora oraz na przewlekłość postępowania egzekucyjnego (art. 54 § 1 i 2 u.p.e.a.).
Pominął natomiast możliwość umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 u.p.e.a., a zatem instytucję, której zastosowanie wywołuje skutek, jakiego domagał się Skarżący. Podkreślić należy, że organ egzekucyjny - poza wyjaśnieniem (z przytoczeniem stosownych przepisów) znaczenia ww. środków prawnych, wprost zadał Skarżącemu następujące pytanie "Czy wniesione przez Pana pismo należy uznać jako skargę na czynności egzekucyjne, czy jako zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w rozumieniu przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji?".
Odpowiedź na tak postawione pytanie nie stwarzała Skarżącemu możliwości wskazania, że domaga się umorzenia postępowania w oparciu o art. 59 u.p.e.a. Zdaniem Sądu w tej sytuacji, pomimo wezwania Skarżącego do sprecyzowania znaczenia jego wniosku i poinformowania go, że w przypadku braku odpowiedzi w terminie jego wniosek zostanie potraktowany jako zarzut, organ egzekucyjny nie mógł skutecznie powołać się brak odpowiedzi Skarżącego. Oczywistym jest, że Skarżący mógł zignorować treść pytania i kierując się własnym, dobrze pojętym interesem, po prostu poinformować organ, że żadna ze wskazanych możliwości nie jest właściwa i wyjaśnić rzeczywiste znaczenie swojego wniosku. Tym bardziej, że wiedział, jaki skutek wywoła brak jego odpowiedzi.
Jednakże w ocenie Sądu w okolicznościach faktycznych tej sprawy decydujące znaczenie należało przypisać treści wniosku Skarżącego, zatytułowanego przezeń jako "wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego". Skoro organ egzekucyjny powziął wątpliwości co do faktycznej treści wniosku, powinien był formułując wezwanie do jego sprecyzowania uwzględnić te instytucje postępowania egzekucyjnego, które na etapie, na jakim znajdowało się postępowanie prowadzone wobec Skarżącego (a trwało już prawie 9 lat), mogły skutkować umorzeniem tego postępowania z uwagi na przedawnienie dochodzonych należności. Instytucja przedawnienia, na którą powoływał się Skarżący we wniosku oparta jest na upływie czasu, a zatem istnienie obowiązku w momencie wszczęcia egzekucji przez doręczenie odpisu tytułu wykonawczego nie oznacza, iż nie mógł on wygasnąć w okresie późniejszym.
Podkreślić należy, że Dyrektor Izby Skarbowej dysponował jednoznacznym stanowiskiem Skarżącego co do znaczenia jego wniosku, a przy tym nie odbiegało ono od żądania wyrażonego w tym wniosku. W tym stanie rzeczy powinien był zweryfikować kwalifikację wniosku dokonaną przez organ egzekucyjny.
Sąd zauważa, że Dyrektor Izby Skarbowej nie kwestionując możliwości umorzenia postępowania egzekucyjnego w dalszym jego toku, przyjął, że wniosek Skarżącego nie spełnia warunku, jakim jest "wskazanie istnienia okoliczności stanowiących podstawę całkowitego odstąpienia od egzekucji". Nie jest to okoliczność istotna na etapie kwalifikacji wniosku.
Nie sposób określić znaczenia przypisanego przez Dyrektora Izby Skarbowej oddaleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargi na jego postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2003 r. odmawiające umorzenia postępowania. Z treści uzasadnienia wyroku oraz wniosku Skarżącego (znajdującego się w aktach sprawy) wynika, że domagał się on wówczas umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Wprawdzie w wyroku tym Sąd podzielił pogląd Dyrektora Izby Skarbowej, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek wymienionych w art. 59 u.p.e.a., a w szczególności nie zaistniała przesłanka z art. 59 § 1 pkt 2, jednakże pogląd ten odnosił się do istnienia w obrocie prawnym decyzji określającej zobowiązania podatkowe Skarżącego. Oznacza to brak tożsamości tej sprawy ze sprawą niniejszą.
Błędna kwalifikacja wniosku Skarżącego jako zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym skutkowała naruszeniem prawa procesowego, polegającym na niewłaściwym zastosowaniu w sprawie wskazanego w podstawie prawnej postanowienia organu egzekucyjnego art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., określającego termin na wniesienie zarzutów. Skoro bowiem przedmiotem sprawy wszczętej wnioskiem Skarżącego nie były zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, przepis ten nie miał zastosowania, a jego naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wniosek Skarżącego należało rozpatrzyć w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. i wydać postanowienie w przedmiocie umorzenia postanowienia (korzystne lub negatywne dla Skarżącego), przewidziane w art. 59 § 3 tej ustawy. Sąd za zasadny uznał zatem zarzut Skarżącego naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez niezastosowanie tego przepisu.
Wskazać należy, że art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. nie mógł stanowić podstawy prawnej postanowienia także z uwagi na samą treść podjętego rozstrzygnięcia, będącego w istocie skutkiem braku konsekwencji organu egzekucyjnego w jego działaniach.
Naczelnik Urzędu Skarbowego pouczył Skarżącego, że w przypadku braku odpowiedzi na pismo wzywające do sprecyzowania wniosku, wniosek ten uznany zostanie za zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Skoro więc Skarżący nie udzielił odpowiedzi, organ egzekucyjny powinien był wydać postanowienie w sprawie złożonych zarzutów, przewidziane w art. 34 § 3 u.p.e.a. Uchybienie terminu do złożenia zarzutów nie jest przy tym powodem do "pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia", stanowiąc natomiast przesłankę nieuwzględnienia zarzutów z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia. Ani ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ani też kodeks postępowania administracyjnego nie przewidują odrębnego orzeczenia o uchybieniu tego rodzaju terminu, innego niż na złożenie środka odwoławczego. Oznacza to, że kwestia terminowości złożenia zarzutów oceniana jest w istocie jako jeden z elementów umożliwiających ich uwzględnienie.
Tymczasem Naczelnik Urzędu Skarbowego podjął rozstrzygnięcie o pozostawieniu zarzutu bez rozpatrzenia. Możliwość taka, a dokładnie możliwość pozostawienia podania bez rozpoznania, przewidziana została w art. 64 k.p.a. jako skutek niewskazania w podaniu adresu wnoszącego przy braku możności ustalenia tego adresu na podstawie danych posiadanych przez organ (§ 1) oraz jako skutek niezastosowania się do uzupełnienia tzw. braków formalnych podania (§ 2). Rzecz jednak w tym, że warunkiem pozostawienia podania bez rozpoznania w drugim z ww. przypadków jest pouczenie wnoszącego to podanie, że nieusunięcie braków spowoduje taki właśnie efekt. W piśmie organu egzekucyjnego pouczenia takiego nie było, przeciwnie poinformowano Skarżącego, iż brak odpowiedzi skutkować będzie uznaniem wniosku za zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym.
Jakkolwiek więc Naczelnik Urzędu Skarbowego prawidłowo nie sformułował pisma z dnia [...] maja 2007 r. jako wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku, to pozostawiając zarzut bez rozpatrzenia, w istocie zastosował rygor przewidziany w art. 64 § 2 k.p.a. dla sytuacji, gdy braki formalne nie zostały uzupełnione.
Kolejna wadliwość postanowienia organu egzekucyjnego także wynika z braku konsekwencji. Wprawdzie organ egzekucyjny w sentencji postanowienia odmówił rozpatrzenia zarzutu opartego na przesłance przedawnienia, ale w uzasadnieniu wyjaśnił, że dokonanie czynności egzekucyjnych, tj. zajęcie rachunku bankowego oraz świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, spowodowało przerwanie biegu przedawnienia. Oznacza to, że wbrew podjętemu rozstrzygnięciu rozpatrzył zasadność wniosku, podczas gdy stwierdzenie uchybienia terminu, czyniącego zarzut bezskutecznym, wyklucza możliwość wypowiedzi co do jego zasadności.
Podkreślić należy, że powyższa ocena postanowienia organu egzekucyjnego jako rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku Skarżącego uznanego za zarzut w postępowaniu egzekucyjnym, nie zmienia stanowiska Sądu, że wniosek ten należało potraktować zgodnie z literalnym brzmieniem sformułowanego w nim żądania, tj. jako wniosek o umorzenie postępowania.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego stwierdzić należy, że dla uznania ich za zasadne nie wystarczy samo stwierdzenie wadliwości rozstrzygnięcia. Konieczne jest wskazanie konkretnych działań lub zaniechań, jakie miały miejsce w postępowaniu.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 6 k.p.a. zgodnie z którym organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W sprawie niniejszej organy obu instancji działały na podstawie przepisów prawa, aczkolwiek wadliwie je zastosowały. Wyjaśniły również Skarżącemu przesłanki, jakimi kierowały się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia (art. 11 k.p.a.), a uzasadnienia postanowień zawierają elementy wymagane art. 107 § 3 k.p.a.
Za zasadny należało uznać natomiast zarzut naruszenia zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a. jako nakaz podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego [podkreślenie Sądu] wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Naczelnik Urzędu Skarbowego poprzestał na zbadaniu faktycznej treści żądania wniosku Skarżącego w ograniczonym zakresie, co zostało zaakceptowane przez organ odwoławczy. Skutkowało to również naruszeniem zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów administracji (art. 8 k.p.a.). Skarżący miał prawo oczekiwać, że organ egzekucyjny dokonując kwalifikacji jego wniosku weźmie pod uwagę również żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Naruszenie wskazanych wyżej zasad postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelnik Urzędu Skarbowego wniosek Skarżącego rozpatrzy zatem jako wniosek o umorzenie - na podstawie art. 59 § pkt 2 u.p.e.a. - postępowań egzekucyjnych wszczętych doręczeniem wskazanych w nim tytułów wykonawczych, z uwagi na wygaśnięcie dochodzonych należności spowodowane ich przedawnieniem.
W tym stanie rzeczy, na podstawi art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego.
Zakres, w jakim uchylone postanowienia nie mogą być wykonane określono w oparciu o art. 152 p.p.s.a.
Skarżący pouczony o przysługującym mu prawie złożenia wniosku o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego, na rozprawie oświadczył, iż nie wnosi o zasądzenie tych kosztów na jego rzecz.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło