III SA/Wa 1614/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Golec (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Asesor WSA Hieronim Sęk, Protokolant Anna Armińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2007 r. sprawy ze skargi R. S. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania z urzędu treści postanowienia oddala skargę. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez skarżącego R.S., postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007 r. Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia [...] marca 2007 r., którym na podstawie art. 113 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; zwanej dalej "K.p.a.") sprostowano treść postanowienia z dnia [...] stycznia 2007 r. uchylającego postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z dnia [...] listopada 2006 r. wydane w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z przesłanych do Sądu akt sprawy wynika, iż Dyrektor Izby Skarbowej w Z. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2007 r. uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z dnia [...] listopada 2006 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W postanowieniu z dnia [...] stycznia 2007 r. wskazano, iż w/w postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. wydane zostało w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] listopada 2002 r. nr SM2/10677/2002 i z dnia [...] maja 2003 r. od nr SM2/4876/2003 do nr SM2/4879/2003. Dyrektor Izby Skarbowej w Z. postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r., dokonał z urzędu sprostowania treści postanowienia z dnia [...] stycznia 2007 r. w ten sposób, że: "treść sentencji postanowienia znajdującą się na stronie 1 w wierszu 9 oraz treść uzasadnienia postanowienia znajdującą się na stronie 1 w wierszu 2, na stronie 2 w wierszu 1 i wierszu 20 oraz w wierszu 50 i 51, tj. "...od Nr SM2/4876/2003 do Nr SM2/4879/2003..." zastąpiono treścią "...od Nr SM6/4876/2003 do Nr SM6/4879/2003..."" oraz "treść uzasadnienia postanowienia znajdującą się na stronie 3 w wierszu 4 tj. "...art. 59 § 1 pkt 3" zastąpiono treścią "...art. 59 § 1 pkt 7..."" (ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej powoływana jako "u.p.e.a." – przypis Sądu). W uzasadnieniu postanowienia organ powołując się na art. 113 § 1 K.p.a. wskazał, iż zaistniała omyłka nie miała wpływu na merytoryczne rozstrzygniecie sprawy. Pismem z dnia [...] kwietnia 2007 r. pełnomocnik skarżącego, złożył zażalenie na w/w postanowienie, wnosząc o jego uchylenie w całości i umorzenie postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił obrazę przepisów o postępowaniu w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy wskutek naruszenia art. 113 § 1 K.p.a. polegającą na uznaniu, iż wadliwości postanowienia z dnia [...] stycznia 2007 r. mają charakter wad nieistotnych, a w konsekwencji zastosowaniu trybu rektyfikacji do istotnych błędów ww. postanowienia. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik strony skarżącej podniósł, iż Dyrektor Izby Skarbowej w Z. dokonał z urzędu sprostowania oczywistych omyłek w przedmiotowym postanowieniu wyłącznie w wyniku analizy skargi, złożonej przez skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim na ww. postanowienie z dnia [...] stycznia 2007 r. Ponadto podniesiono, iż szereg nieprawidłowości dotyczących postanowienia z dnia [...] stycznia 2007 r. wymusiło na skarżącym zainicjowanie postępowania sądowoadministracyjnego mającego za przedmiot kontrolę legalności zapadłego rozstrzygnięcia i ze względu na tę okoliczność brak jest możliwości skorzystania z trybu przewidzianego w art. 113 § 1 K.p.a. Pełnomocnik strony podniósł także, iż dokonane sprostowanie dotyczące oznaczenia numerów tytułów wykonawczych w całości zmienia postanowienie organu z dnia [...] stycznia 2007 r. Po rozpatrzeniu w/w zażalenia postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007 r. Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia [...] marca 2007 r. wydane w przedmiocie sprostowania z urzędu postanowienia z dnia [...] stycznia 2007 r. W uzasadnieniu postanowienia organ drugiej instancji podzielił w całości stanowisko zaprezentowane przez organ pierwszej instancji, przytaczając przepis z art. 113 § 1 K.p.a. Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż Dyrektor Izby Skarbowej w prostowanym postanowieniu prawidłowo przywołał numer i datę postanowienia organu egzekucyjnego, którym umorzono postępowanie egzekucyjne. Dalej Minister Finansów podniósł, że w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2007 r. organ określił, iż dotyczy ono tytułów wykonawczych z dnia [...] maja 2003 r. obejmujących zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za okres od września do grudnia 2000 r., doręczonych skarżącemu w dniu 2 marca 2004 r. Pogląd ten w ocenie Ministra znajduje potwierdzenie w przedstawionych przez Dyrektora Izby Skarbowej aktach sprawy. Natomiast odnosząc się do błędnego powołania jednostki redakcyjnej, tj. wskazania art. 59 § 1 pkt 3 zamiast art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Minister Finansów wskazał na prawidłowe przywołanie w prostowanym postanowieniu przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego określonej w art. 59 § 1 pkt 7, tym samym w jego ocenie stanowiło to oczywistą omyłkę pisarską i podlegało sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 K.p.a. Ponadto organ zwrócił uwagę, iż przepis art. 113 § 1 K.p.a. nie ogranicza możliwości sprostowania tylko niektórych składników postanowienia, tzn. że przedmiotem sprostowania może być jedynie rozstrzygniecie (osnowa) postanowienia, bądź tylko uzasadnienie. Jednocześnie organ dodał, że w/w przepis nie ogranicza w czasie możliwości dokonania sprostowania, w tym również po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego. W skardze z dnia 1 sierpnia 2007 r. skarżący podtrzymał zarzuty zgłoszone w zażaleniu, iż brak było podstaw do wydania postanowienia z dnia [...] marca 2007 r. o sprostowaniu oczywistej omyłki przez Dyrektora Izby Skarbowej w Z., albowiem wydane ono zostało w wyniku skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia [...] stycznia 2007 r. Zdaniem skarżącego, wydane w trybie art. 113 § 1 K.p.a. postanowienie miało na celu umniejszenie wagi i rangi zarzutów zgłoszonych w skardze do Sądu. Zdaniem skarżącego niedopuszczalne było zastosowanie instytucji sprostowania oczywistej omyłki zawartej w postanowieniu, która zaistniała przy określeniu okoliczności mogących rzutować na ocenę legalności zaskarżonego do Sądu postanowienia. Ponadto sprostowanie poczynione po skierowaniu sprawy na drogę sądowoadministracyjną stanowi obejście przepisu o dokonywaniu przez organ administracji publicznej autokontroli swoich rozstrzygnięć. W ocenie skarżącego, sprostowanie omyłki w numerach tytułów wykonawczych pozbawione jest cechy oczywistości, albowiem zmienia zarówno treść, jak i uzasadnienie postanowienia z dnia [...] stycznia 2007 r. Postanowienie to bowiem dotyczy nieistniejących tytułów wykonawczych, natomiast postanowienie o sprostowaniu – faktycznie istniejących w obrocie prawnym tytułów wykonawczych. Nieprawidłowe było również, zdaniem skarżącego, wskazanie podstawy prawnej wydanego postanowienia z dnia [...] stycznia 2007 r., tj. art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a., albowiem nie było możliwe sprostowanie tego elementu postanowienia, które wpływa na sferę praw gwarantowanych stronie danego konkretnego postępowania administracyjnego. Dodatkowo zaskarżonemu postanowieniu Ministra Finansów zarzucono, iż w jego uzasadnieniu błędnie powołano art. 113 § 2 w związku z art. 126 K.p.a., podczas gdy określona w tym przepisie instytucja – wyjaśnienia ewentualnych wątpliwości w treści orzeczenia, nie miała zastosowania w przedmiotowej sprawie. Uchybienie to stanowiło naruszenie art. 107 § 1 i 3 w związku z art. 126 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Za zupełnie dowolny wniosek skarżący uważa stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, iż sprostowanie błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek nie jest ograniczone w czasie, albowiem w treści art. 113 § 1 K.p.a. nie użyto określenia "w każdym czasie". Kolejnym zarzutem zawartym w skardze jest nieuprawnione dokonanie przez Ministra Finansów oceny skargi wniesionej do WSA w Gorzowie Wielkopolskim na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia [...] stycznia 2007 r. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów, wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym wypadku postanowień) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwaną dalej p.p.s.a.), aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia). Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia tego kryterium stwierdzić należy, że zostało ono wydane bez naruszeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie oraz bez naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia jego nieważności. W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest sprostowanie powstałej w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2007 r. pomyłki polegającej na błędnym wskazaniu cyfry w numerach tytułów wykonawczych oraz błędnym wskazaniu jednostki redakcyjnej przytaczanego w uzasadnieniu w/w postanowienia przepisu. Artykuł 113 § 1 K.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach (postanowieniach – art. 126 K.p.a.). Cytowany wyżej przepis daje organowi możliwość sprostowania błędów rachunkowych oraz oczywistych omyłek w wydanej decyzji (postanowieniu), nie definiując przy tym pojęć "błąd rachunkowy" i "oczywista omyłka". Przyjmuje się, że błędem rachunkowym w rozumieniu wyżej cytowanego przepisu jest omyłka w działaniu matematycznym, którą wprowadzono do decyzji (postanowienia). Natomiast za oczywistą omyłkę należy uznać w szczególności różnego rodzaju drobne błędy pisarskie, przeoczenia, zły dobór słów itp. Dyspozycja zawarta w art. 113 K.p.a. prowadzi zatem do wyeliminowania z decyzji (postanowień) najdrobniejszych błędów, które mogą być usunięte z decyzji (postanowień) bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Przepis ten przewiduje prostowanie błędów i omyłek, które stanowią wady nieistotne, sprostowanie decyzji (postanowienia) nie może zatem prowadzić do zmiany jej (jego) treści. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że sprostowanie oczywistej omyłki nie może prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji (postanowienia). Rozstrzygnięcia co do istoty sprawy administracyjnej winny zapadać w formie decyzji (postanowienia). Tymczasem tryb rektyfikacji decyzji (postanowień) administracyjnej ustanowiony postanowieniami art. 113 § 1 K.p.a. przewidziany jest do usuwania nieistotnych wadliwości. Przepis art. 113 § 1 K.p.a. na podstawie art. 18 u.p.e.a.a ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem Sądu, należy uznać, że w sprawie nastąpiło sprostowanie oczywistej omyłki. W niniejszej sprawie postanowienia wydane w obu instancjach nie spowodowały merytorycznej zmiany sprostowanego postanowienia. Określenie w postanowieniu w sposób błędny jednej cyfry w numerach tytułów wykonawczych oraz błędne wskazanie jednostki redakcyjnej przepisu nie stanowi ani zmiany rozstrzygnięcia, ani uzasadnienia postanowienia z dnia [...] stycznia 2007 r. Analizując niniejszą sprawę, Sąd doszedł do przekonania, że występujące w niniejszej sprawie pomyłki należy uznać za oczywistą omyłkę, gdyż ich sprostowanie może powodować zmiany w formie, a nie treści postanowienia. W ocenie Sądu z całości materiału dowodowego, a w szczególności ze znajdujących się w nim tytułów wykonawczych wynika, iż sprostowane orzeczenie odnosi się do tytułów wykonawczych znajdujących się w aktach sprawy, co potwierdza również wskazana w uzasadnieniu data wystawienia tytułów oraz konkretne określenie zobowiązań podatkowych, których dotyczą. Wskazanie w postanowieniu wydanym w postępowaniu egzekucyjnym błędnych numerów tytułów wykonawczych na podstawie, których prowadzone było postępowanie mogło skutkować brakiem możliwości przypisania postanowienia do właściwego postępowania egzekucyjnego, jednakże w niniejszej sprawie tego rodzaju skutek nie występował. Należy podkreślić, że w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2007 r., które zostało utrzymane w mocy zaskarżonym do Sądu postanowieniem, organ wskazał numer i datę postanowienia organu pierwszej instancji, natomiast w postanowieniu organu pierwszej instancji numery tytułów wykonawczych, na podstawie których prowadzono postępowanie egzekucyjne, powołane zostały w sposób prawidłowy. Zatem nie ulegało wątpliwości że postanowienie z dnia [...] stycznia 2007 r. mimo, iż wskazywało błędne numery tytułów wykonawczych, w sposób jednoznaczny określało postępowanie egzekucyjne, w którym zostało wydane. Zatem wskazanie w tym postanowieniu błędnych numerów tytułów wykonawczych należało uznać za nieistotną pomyłkę, która miała oczywisty charakter. Ponadto oceniając zasadność sprostowania jednostki redakcyjnej przepisu skład orzekający zwraca uwagę, iż dokonana zmiana nie ma wpływu na zmianę samego rozstrzygnięcia postanowienia z dnia [...] stycznia 2007 r., a także na zawarte w uzasadnieniu motywy jego podjęcia. Mianowicie organ w uzasadnieniu przytoczył treść przepisu art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. i wskazał w sposób błędny jednostkę redakcyjną – art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a., która zdaniem organu przepis ten zawiera. W tym przypadku prawidłową jednostką redakcyjną był art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., zatem w niniejszej sprawie organy zasadnie uznały, że koniecznym jest wydanie postanowienia w przedmiocie sprostowania, w którym wskazano prawidłowe oznaczenie przepisu powołanego w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2007 r. W tej sytuacji nie ma żadnych wątpliwości, iż Dyrektor Izby Skarbowej w Z. dokonując sprostowania postanowienia z dnia [...] stycznia 2007 r. dokonał poprawy oczywistych omyłek. Jednocześnie odnosząc się do wskazanej w skardze, a następnie w piśmie z 25 października 2007 r. argumentacji strony skarżącej, Sąd nie podziela prezentowanego przez nią stanowiska, iż zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienia dot. sprostowania oczywistej omyłki miały na celu umniejszenie wagi i rangi zarzutów zgłoszonych w skardze na postanowienie podlegające sprostowaniu oraz stanowi obejście prawa w dokonywaniu autokontroli w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. Powołany przepis stanowi podstawę do uwzględnienia skargi przez organ przez wyeliminowanie z obrotu zaskarżonego aktu, natomiast sprostowanie oczywistych omyłek na podstawie art. 113 § 1 K.p.a. dotyczy nieistotnych wad aktu administracyjnego, które zgodnie z treścią art. 145 § 1 opkt 1 lit. c) p.p.s.a. a contrario nie mogą stanowić podstawy do uchylenia aktu. Zatem wydanie postanowienia na podstawie w art. 113 § 1 K.p.a. nie może być uznane za działanie konkurencyjne w stosunku do postępowania sądowego toczącego się ze skargi na postanowienie, które organ sprostował. Sprostowanie treści zaskarżonego aktu administracyjnego na podstawie art. 113 § 1 K.p.a. z uwagi na fakt, że może dotyczyć wyłącznie nieistotnych jego wad nie ma żadnego wpływu na ocenę legalności dokonywaną przez sąd administracyjny, gdyż z treści przepisów art. 145 pkt 1 lit. a-c) pkt 2 i 3 p.p.s.a. wynika, że przedmiotem kontroli Sądu mogą być wyłącznie istotne wady aktu administracyjnego. Nie zasługuje również na uznanie zarzut, iż sprostowanie jednostki redakcyjnej stanowi błędne wskazanie podstawy prawnej wydanego postanowienia. Zdaniem Sądu nieuzasadnione jest również stanowisko skarżącego, iż sprostowanie błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek jest ograniczone w czasie. W ocenie Sądu wskazany w art. 113 § 1 K.p.a. tryb sprostowania orzeczeń nie ma wpływu na wniesienie skargi na akt administracyjny, czy też dokonanie jego autokontroli w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. Raz jeszcze należy podkreślić, iż dokonane zmiany nie mają żadnego wpływu na zapadłe rozstrzygnięcie dotyczące umorzenia postępowania egzekucyjnego, tym samym wszelkie zarzuty skarżącego należy uznać za nieuzasadnione. Organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przytoczył treść przepisu art. 113 § 2 K.p.a. jednakże nie stwierdził, iż przepis ten miał zastosowanie w niniejszej sprawie. Organ powołał ten przepis w celu wyjaśnienia regulacji zawartych w przepisach art. 113 § 1-3 K.p.a. Zatem brak było podstaw do twierdzenia w skardze, że przepis ten został naruszony przy wydaniu zaskarżonego postanowienia, przez to że został powołany w uzasadnieniu postanowienia, mimo iż nie miał zastosowania w sprawie. Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie zawierało prawidłowe uzasadnienie prawne i faktyczna, a zatem bezzasadny był zarzut skargi dotyczący naruszenia zaskarżonym postanowieniem art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 144 i art. 107 § 1 i 3 K.p.a. Z tych względów za niezasadny należało uznać podnoszony w skardze zarzut naruszenia zaskarżonym postanowieniem art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 144 i art. 138 § 1 K.p.a. przez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze, Sąd nie stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszeń prawa materialnego i procesowego mogących stanowić podstawę do uwzględnienia skargi, dlatego też na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.