III SA/Wa 162/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej postanawia - przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego - Skarżący – M.K. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienie pełnomocnika (doradcy podatkowego), z uwagi na konieczność reprezentowania Skarżącego na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W uzasadnieniu wniosku poinformował o zajęciu w postępowaniu egzekucyjnym ½ wynagrodzenia za pracę, które aktualnie wynosi 2.458 zł. Podał, że prowadzi gospodarstwo domowe z niepracującą żoną i dwiema córkami. Do majątku zaliczył obciążone hipoteką mieszkanie (współwłasność). Przedłożył nadto zestawienie wydatków, wśród których wymienił kredyt i pożyczkę (999,71 zł), opłaty za: mieszkanie (713,60 zł), media (150 zł), przedszkole (1.350 zł). W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący wniósł o uwzględnienie w niniejszej sprawie informacji złożonych do sprawy III SA/Wa 1492/16, tj.: zaświadczenia o wynagrodzeniu, dokumentów obrazujących wydatki, wyciągów bankowych, zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę. Wyjaśnił, że wpłaty gotówkowe na konto pochodziły z wynagrodzenia za pracę. Były to środki wcześniej z niego wypłacone celem nieprzetrzymywania wszystkich środków na rachunku bankowym. Skarżący poinformował, że w sprawach III SA/Wa 162 i 2189/14 wynagrodzenie doradcy podatkowego zostało zminimalizowane tylko do sporządzenia skargi kasacyjnej. Starszy referendarz sądowy, postanowieniem z 28 lipca 2016 r., odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. Skarżący, w sprzeciwie od tego postanowienia wniósł o "powtórne rozważenie przyznania Skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie". W uzasadnieniu powołał się na art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), z którego wynika, że strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych. Zdaniem Skarżącego, oznacza to, że na wynik postępowania kasacyjnego może mieć istotny wpływ okoliczność obecności oraz stosownej aktywności profesjonalnego pełnomocnika na rozprawie przed NSA. Postanowieniem z 30 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy. Sąd wyjaśnił, że jeżeli Skarżący, opierając skargę kasacyjną na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, nie wskazał już w skardze kasacyjnej, które przepisy ustawy procesowej zostały naruszone przez Sąd pierwszej instancji, to wskazanie ich dopiero na rozprawie nie może być uznane za skuteczne. Dodał, że związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej nie stoi na przeszkodzie, aby Sąd ten uwzględnił wspomnianą skargę w ramach powołanej podstawy, ale z odmiennym uzasadnieniem. Sąd zauważył, że w rozprawie przed NSA, Skarżący, wobec sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika, może sam brać udział i nie ma potrzeby korzystania przez niego z zastępstwa procesowego. Odnosząc się do zastrzeżeń Skarżącego, co do zabezpieczenia jego praw Sąd wskazał, że w piśmiennictwie przyjmuje się, że nawet art. 175 P.p.s.a. nie jest sprzeczny z art. 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Z powołanego przepisu konwencji wynika prawo strony do wniesienia skutecznego środka odwoławczego, lecz prawa tego nie przekreśla przymus adwokacki. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji uznał, iż nie ma konieczności, aby Skarb Państwa ponosił za Skarżącego koszty (dodatkowego) pełnomocnika ustanowionego z urzędu i udziału tego pełnomocnika w dalszym postępowaniu. Od powyższego postanowienia Skarżący wniósł zażalenie. Zaskarżył je w całości i wniósł o jego zmianę. Wskazał w nim, że na rozprawie konieczna jest obecność zawodowego pełnomocnika bowiem tylko on może przytoczyć nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych, udzielać odpowiedzi na pytania Sądu, reagować na wnioski pełnomocnika organu. Postanowieniem z 25 października 2016 r., sygn. akt II FZ 638/16 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postawienie Sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu postanowienia NSA wskazał, że Sąd zobowiązany był dokonać oceny sytuacji finansowej wnioskodawcy na podstawie przedstawionych dokumentów i akt sprawy. Ocena ta powinna być przeprowadzona wyłączenie pod kątem przesłanek przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. W rozpoznawanej sprawie Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika, tj. w zakresie częściowym. Jak wyjaśnił Skarżący ustanowiony przez niego pełnomocnik miał umocowanie i został opłacony tylko w zakresie sporządzenia skargi kasacyjnej. Skarżący chciałby natomiast, aby profesjonalny pełnomocnik reprezentował go również na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Po przeanalizowaniu wniosku Skarżącego oraz przedstawionej przez niego informacji dotyczącej sytuacji finansowej, a także mając na uwadze treść postanowienia NSA z 25 października, Sąd stwierdza, że Skarżący wykazał, że nie ma możliwości wygospodarowania środków na poczet dalszego wynagrodzenia pełnomocnika. Sąd wskazuje, że z nadesłanych przez Skarżącego materiałów wynika, że począwszy od 1 kwietnia 2016 r. wynagrodzenie Skarżącego – wskutek zajęcia egzekucyjnego – uległo zmniejszeniu o połowę. W rezultacie aktualnie otrzymuje on nieco ponad 2.458 zł i jak oświadczył jest to jedyne źródło dochodów czteroosobowej rodziny. Tymczasem same tylko raty kredytu i pożyczki wynoszą ponad 1.000 zł miesięcznie. Do tego dochodzi jeszcze czynsz za mieszkanie 713,60 zł, opłata za przedszkole 1.350 zł, opłata za media 150 zł. Z przytoczonych powyżej danych wynika, że aktualna kwota dochodu, którą dysponuje rodzina Skarżącego nie pokrywa wszystkich bieżących wydatków. Z tego powodu należało uznać, że Skarżący wykazał, że nie ma dostatecznych środków na opłacenie pełnomocnika, który reprezentowałby go przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Co istotne, sytuacja finansowa Skarżącego była już ocenia przez Sąd w innych sprawach Skarżącego. W sprawach tych Sąd przyjmował za zasadne przyznanie Skarżącemu prawa pomocy (postanowienia z 28 lipca 2016 r. III SAB/Wa 25/16, III SA/Wa 1492/16, III SA/Wa 2110/15, III SA/Wa 3563/15). Ponadto, Sąd miał również na uwadze pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w postanowieniu z 25 października 2016 r. II FZ 638/16, zgodnie, z którym skoro Skarżący chce by profesjonalny pełnomocnik reprezentował go na rozprawie przed NSA, to ma do tego prawo. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.