III SA/Wa 163/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, , po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku B. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług postanawia: 1. przyznać skarżącej B.R. prawo pomocy poprzez zwolnienie od części wpisu sądowego od skargi w wysokości 1301 zł (tysiąc trzysta jeden złotych), 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Skarżąca B. R. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, argumentując, że nie uzyskuje żadnych dochodów i jest na utrzymaniu córki. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przesłała wypełniony formularz PPF, w którym wyjaśniła, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z renty chorobowej w kwocie 573,82 zł, z której pokrywa koszty wyżywienia, leczenia, dojazdów do lekarzy i utrzymania lokalu. Skarżąca oświadczyła, że jej córka od dłuższego czasu mieszka, studiuje i pracuje w W.. Nie prowadzi więc z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Podała, że w 2010 r. również pobierała rentę chorobową. Przebywała także na leczeniu w szpitalu psychiatrycznym. Na zajmowanym przez Skarżącą lokalu ustanowiona jest dożywotnia służebność zamieszkania. Skarżąca wymieniła ciążące na niej zadłużenie, do którego zaliczyła karę pieniężną w kwocie 106.000 zł, zaległość podatkową z tytułu podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług w kwocie odpowiednio 1.550.000 zł i 700.000 zł. Skarżąca podkreśliła że nie jest w stanie zaoszczędzić jakąkolwiek kwotę, gdyż ponad połowę renty przeznacza na lekarstwa, dojazd do lekarzy i terapię. Do formularza dołączyła decyzję w sprawie renty oraz pismo w sprawie dokonywanych z niej potrąceń. Postanowieniem z dnia 18 lutego 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu zaś 7 marca 2011 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw B. R .od w/w postanowienia, wraz z załączonym zeznaniem o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2009, a także decyzją z dnia 28 grudnia 2010 r. ustalającą rentę rolnicza z tytułu niezdolności do pracy. W sprzeciwie Skarżąca podniosła ponadto, że zamieszkuje w mieszkaniu córki, w którym ma prawo dożywocia a do 2009 r. pozostawała na wyłącznym utrzymaniu córki. Po tym okresie otrzymała świadczenie rentowe z którego stara się utrzymywać samodzielnie, choć nie wystarcza ono na codzienne utrzymanie. W związku z powyższym zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) w/w postanowienie straciło moc i sprawa podlega ponownemu rozpatrzeniu. Sygn. akt III SA/Wa 163/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego (...). W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę ( por. np. post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). Sąd w przytoczonym postanowieniu dodał, że osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa. Biorąc pod uwagę okoliczności przedstawione w złożonym wniosku oraz wysokość wpisu sądowego od skargi należnego w niniejszej sprawie (tysiąc czterysta złotych), uznano, iż uzasadnione jest częściowe przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sygn. akt III SA/Wa 163/11 Należy zauważyć, że wnioskodawczyni posiada prawo dożywocia w mieszkaniu córki, jak również przyznano jej rentę przysługującą w roku 2011 r., w wysokości 946 złotych 43 groszy. Świadczy to o tym, iż strona nie pozostaje w szczególnie trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Uzyskiwane dochody, nie pozwalają na poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym Skarżącej. Dlatego też, Sąd postanowił zwolnić B. R. od większej części wpisu (1301 zł), który na obecnym etapie postępowania jest jedynym kosztem ponoszonym przez Skarżącą. Sąd uznał, że Skarżąca z uwagi na wysokość ww. renty oraz prawo dożywocia będzie w stanie wygospodarować 100 zł tytułu uiszczenia wpisu. W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.