III SA/Wa 163/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od marca do grudnia 2008 r. postanawia 1. zwolnić skarżącą od wpisu od skargi ponad kwotę 500 zł (pięćset złotych), 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca J. K. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, z uwagi na bardzo trudną sytuację finansową. Skarżąca oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dwoma nastoletnimi synami. Nie posiada majątku, ani oszczędności. Wyjaśniła, że jej mąż jest właścicielem samochodu osobowego [...] z 2007 r. Wskazała również, że spłaca pożyczkę. Do spłaty pozostało 16.000 zł. Skarżąca uzyskuje dochód ze stosunku pracy w wysokości 3.000 zł brutto, a jej mąż od 1.600 do 4.000 zł brutto (wynagrodzenie i prowizja). Wynagrodzenie skarżącej zajęte jest przez urząd skarbowy, dlatego też realny dochód skarżącej wynosi jedynie 1.600 zł brutto. W odpowiedzi na wezwanie do nadesłania dokumentów oraz złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących sytuacji finansowej, skarżąca nadesłała wspólne zeznanie podatkowe PIT-37 za 2012 r., informacje PIT-11 o dochodach swoich i męża za 2013 r., zaświadczenia o zarobkach, wyciągi z rachunków bankowych, faktury za gaz i energię elektryczną oraz informację o miesięcznych wydatkach rodziny. Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącą Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm. - dalej P.p.s.a), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych (podkreślenie własne) kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając sprawę należało zatem w pierwszej kolejności odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej skarżącej oraz jej zdolności płatniczych w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Zauważyć należy, że na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych w niniejszej sprawie zaliczyć należy wpis od skargi w wysokości 17.464 zł. Z oświadczeń i dokumentów nadesłanych przez skarżącą wynika, że jej czteroosobowa rodzina utrzymuje się z dochodów skarżącej oraz jej męża ze stosunku pracy. Średnie miesięczne dochody rodziny, z uwzględnienie egzekucji z wynagrodzenia skarżącej oraz prowizji otrzymywanych przez jej męża wynoszą ok. 4,5 tyś zł netto. Z kolei miesięczne wydatki wynoszą: energia elektryczna 350-400 zł, woda 70-90 zł, wywóz nieczystości 130 zł, telefony ok. 450 zł (w tym stacjonarny z internetem, raty za tablety dla dzieci), opłata za telewizję satelitarną 104,90 zł, ubezpieczenie na życie skarżącej oraz jej męża ok. 210 zł, rata kredytu 467,61 zł, gaz (ogrzewanie, ciepła woda) 850 zł, dzierżawa zbiornika na gaz 196,80 zł na kwartał, zasilenie konta B. K. (matki skarżącej, która opiekuje się dziećmi skarżącej) 395 zł, dojazd do pracy 900 zł, jedzenie, środki czystości i leki 500 -1.000 zł. Tak przedstawione wydatki wynoszą łącznie ok. 4.500 zł. Rodzina skarżącej korzysta również z pomocy finansowej (pożyczek) od teścia skarżącej oraz korzysta z debetu na koncie męża skarżącej w wysokości 1.500 zł. Tak zobrazowana sytuacja finansowa pozwala na przyjęcie, że skarżąca nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego w wysokości 17.464 zł, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym rodziny. Jednocześnie jednak sytuacja finansowa skarżącej nie daje podstawy do zwolnienia jej z ponoszenia kosztów sądowych w całości. Zauważyć bowiem należy, że skarżąca i jej mąż, mimo znaczących wydatków, uzyskują stałe dochody ze stosunku pracy. Z kolei instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, które pomimo starań nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Bez wątpienia skarżącej do takiej kategorii nie można zaliczyć. Jak wynika z oświadczeń i dokumentów nadesłanych przez skarżącą, wydatki ponoszone przez nią i jej męża świadczą o dobrym statusie materialnym rodziny. Skarżącą i jej męża stać na opłacanie rachunków za telefony i spłatę rat za tablety dla dzieci w wysokości powyżej 450 zł miesięcznie, za telewizje satelitarną, utrzymanie samochodu i domu, wynagrodzenie dla pełnomocnika, polisy na życie. W ocenie referendarza sądowego ponadstandardowe wydatki ponoszone przez skarżącą i jej męża nie mogą mieć pierwszeństwa przed wydatkami związanymi z kosztami wszczętego przez nią postępowania sądowego. W konsekwencji, skarżąca ma możliwość chociażby częściowego partycypowania w kosztach wszczętego postępowania. Referendarz sądowy uznał, że uiszczenie wpisu w wysokości 500 zł, nie będzie stanowiło w uszczerbku w utrzymaniu koniecznym rodziny skarżącej. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.