III SA/Wa 163/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata-Długosz Szyjko, po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od marca do grudnia 2008 r. postanawia 1. zwolnić skarżącą od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 4000 zł (czterech tysięcy złotych), 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca J. K. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, z uwagi na bardzo trudną sytuację finansową. Skarżąca oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dwoma nastoletnimi synami. Wyjaśniła, że jej mąż jest właścicielem samochodu osobowego [...] z 2007 r. Wskazała również, że spłaca pożyczkę. Do spłaty pozostało 16.000 zł. Skarżąca uzyskuje dochód ze stosunku pracy w wysokości 3.000 zł brutto, a jej mąż 2.500 zł brutto (wynagrodzenie + premia od przerobu). Wynagrodzenie skarżącej zajęte jest przez urząd skarbowy, dlatego też realny dochód skarżącej wynosi jedynie 1.750 zł brutto. Skarżąca wskazała, iż posiada oszczędności w kwocie 2708,46 zł. W odpowiedzi na wezwanie do nadesłania dokumentów oraz złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących sytuacji finansowej, skarżąca nadesłała zeznania podatkowe PIT-37 za 2014 r., informacje PIT/O o odliczeniach od dochodu, zaświadczenie o zarobkach Skarżącej, wyciągi z rachunków bankowych, oraz informację o miesięcznych wydatkach rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: "P.p.s.a.", stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W odniesieniu do meritum sprawy Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tamo, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi - komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy należało wziąć pod uwagę, iż na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem sądowym, który Skarżąca musi ponieść, jest koszt wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 8.732 zł. Rozpoznając sprawę należało zatem w pierwszej kolejności odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej skarżącej oraz jej zdolności płatniczych w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Z oświadczeń i dokumentów nadesłanych przez skarżącą wynika, że jej czteroosobowa rodzina utrzymuje się z dochodów skarżącej oraz jej męża ze stosunku pracy. Średnie miesięczne dochody rodziny, z uwzględnienie egzekucji z wynagrodzenia skarżącej oraz prowizji otrzymywanych przez jej męża wynoszą ok. 4,5 tyś zł brutto. Z kolei miesięczne wydatki wynoszą: energia elektryczna 250-350 zł, woda 70-90 zł, wywóz nieczystości 130 zł, telefony ok. 450 zł (w tym stacjonarny z internetem,), opłata za telewizję satelitarną 94,90 zł, ubezpieczenie na życie skarżącej oraz jej męża ok. 270 zł, rata kredytu 467,61 zł, gaz (ogrzewanie, ciepła woda) 850 zł, dzierżawa zbiornika na gaz 196,80 zł na kwartał, dodatkowe lekcje języka angielskiego dla dzieci 440 zł miesięcznie, kieszonkowe dla dzieci 80 zł miesięcznie, zasilenie konta B. K. (matki skarżącej, która opiekuje się dziećmi skarżącej) 400 zł, bilet miesięczny ZTM dla Skarżącej 280 zł na 3 miesiące, dojazd do pracy 900 zł, ubezpieczenie samochodów 700 zł, jedzenie, środki czystości i leki 500 -1.000 zł. Tak przedstawione wydatki wynoszą łącznie ok. 4.500 zł. Oszczędności Skarżącej wynoszą 2.708,46 zł. Tak zobrazowana sytuacja finansowa pozwala na przyjęcie, że skarżąca nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w pełnej wysokości, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym rodziny. Jednocześnie jednak sytuacja finansowa skarżącej nie daje podstawy do zwolnienia jej z ponoszenia kosztów sądowych w całości. Zauważyć bowiem należy, że skarżąca i jej mąż, mimo znaczących wydatków, uzyskują stałe dochody ze stosunku pracy. Z kolei instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, które pomimo starań nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Bez wątpienia skarżącej do takiej kategorii nie można zaliczyć. Jak wynika z oświadczeń i dokumentów nadesłanych przez skarżącą, wydatki ponoszone przez nią i jej męża świadczą o dobrym statusie materialnym rodziny. Skarżącą i jej męża stać na opłacanie rachunków za telefony, za telewizje satelitarną, utrzymanie samochodów i domu, wynagrodzenie dla pełnomocnika, polisy na życie, dodatkowe lekcje języka angielskiego dla dzieci, kieszonkowe dla dzieci (80 zł miesięcznie). Jak wynika z nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych Skarżących za ostatnie 3 miesiące Skarżący m. in. dokonali wpłat zaliczki na obóz harcerski dla dzieci w kwocie 600 zł, Aerobik za marzec, kwiecień dla Skarżącej w kwocie 60 zł. Mąż Skarżącej w okresie od lutego do kwietnia uzyskiwał wynagrodzenie netto w kwotach: (wpłata w dniu 9 marca) - 2714,27 zł, (wpłata w dniu 9 kwietnia) 4.082, 53zł, (wpłata w dniu 27 kwietnia) 3968,34 zł. Tylko w maju mąż Skarżącej dokonał ponadto wpłat własnych (w dniach 4,10,14 maja) w łącznej kwocie 1800 zł. W kwietniu mąż Skarżącej dokonał wpłaty własnej w kwocie 700 zł. Natomiast w lutym dokonał wpłat własnych w kwocie 850 zł. Ponadto dokonuje przelewu na konto matki skarżącej w kwotach od ok. 300 do 500 zł miesięcznie. Ponadto w dniu 20 marca 2015 r. otrzymał zwrot podatku z Urzędu Skarbowego w kwocie 2.284 zł. Mąż Skarżącej na osobnym rachunku oszczędnościowym posiada kwotę 2.708, 46 zł (wg. stanu na dzień 30 kwietnia 2015 r.). W ocenie Sądu ponadstandardowe wydatki ponoszone przez skarżącą i jej męża nie mogą mieć pierwszeństwa przed wydatkami związanymi z kosztami wszczętego przez nią postępowania sądowego. W konsekwencji, skarżąca ma możliwość chociażby częściowego partycypowania w kosztach wszczętego postępowania. Z uwagi na wysokość realnych dochodów Skarżącej i jej męża oraz posiadane przez jej męża oszczędności Sąd uznał, że uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 4000 zł, nie będzie stanowiło w uszczerbku w utrzymaniu koniecznym rodziny skarżącej. Sąd, mając na uwadze powyższe oraz treść art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 254 § 1 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.