III SA/Wa 1633/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Sędziowie asesor WSA Piotr Dębkowski (sprawozdawca), sędzia WSA Artur Kuś, Protokolant referent stażysta Grażyna Dmitruk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2019 r. sprawy ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za marzec 2015 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] września 2017 r. nr [...] 2) zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz P. sp. z o.o. z siedzibą w B. kwotę 1029 zł (słownie: tysiąc dwadzieścia dziewięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z [...] września 2017 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej Prezes PFRON), na podstawie art. 49 ust. 1 i 2 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (dalej Urzszon), określił P. sp. z o.o. z/s w B. (dalej Skarżąca) zobowiązanie z tytułu wpłat na PFRON za marzec 2015 r. Powodem takiego orzeczenia było m. in. ustalenie, że Skarżąca stosowała obniżony wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych, uprawniający do zwolnienia z miesięcznych wpłat na PFRON, o których mowa w art. 21 ust. 1 Urzszon. Zdaniem organu, Skarżąca nie miała prawa do stosowania obniżonego wskaźnika, gdyż w przypadku swojego pracownika W.W. nie posiadała dokumentów potwierdzających jedno ze schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, wymienionych w § 1 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 września 1998 r. w sprawie rodzajów schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika osób niepełnosprawnych oraz sposobu jego obniżania (Dz. U. Nr 124, poz. 820 ze zm., dalej Rozporządzenie z 1998 r.). Decyzją z [...] kwietnia 2018 r. Minister Rodziny Pracy i Polityki Społecznej (dalej MRPiPS), na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 511 ze zm., dalej "Op"), utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że aby dany pracownik mógł być uwzględniany przy obliczaniu obniżonego współczynnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych na podstawie art. 21 ust. 4 Urzszon musi się on legitymować ważnym orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (lub orzeczeniem traktowaniem na równi z takim orzeczeniem) oraz musi zostać stwierdzone schorzenie, o którym mowa w Rozporządzeniu z 1998 r. W przypadku braku stwierdzenia w orzeczeniu szczegółowej kwalifikacji schorzenia, wymagane jest zaświadczenie od lekarza specjalisty, określające rodzaj schorzenia. Organ podkreślił, że Skarżąca przedstawiła orzeczenia z [...] czerwca 2012 r. oraz z [...] lipca 2014 r. stwierdzające u W.W. [...] (symbol 05-R). Dodatkowo Skarżąca przedstawiła opinię z [...] września 2017 r. dr hab. nauk medycznych I.R. specjalisty [...] , z której wynika, ze W.W. jest osobą niepełnosprawną w stopniu [...] na stałe, symbol 03-L, tj. m. in. choroby słuchu. W opinii stwierdzono, że W.W.cierpi na [...]. Organ odwoławczy uznał, że wspomniana opinia nie może być w tej sprawie wiążąca, gdyż przepisy Urzszon dotyczą wyłącznie osób, których niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem o zakwalifikowaniu jej przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności (art. 1 tej ustawy). MRPiPS dodał, że nie ma ponadto podstaw aby podważać orzeczenia wydane przez uprawnione organy, które na podstawie dokumentacji medycznej i badania lekarskiego postanowiły, iż tylko jedno ze schorzeń uprawniało do wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P., działająca poprzez pełnomocnika – radcę prawnego, wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji z powodu rażącego naruszenia art. 180 § 1 i art. 181 Op, art. 7, art. 7b Kpa oraz art. 8 § 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, poprzez pominięcie dowodu w postaci opinii biegłego. Skarżąca wniosła także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Przystępując do kontroli zaskarżonego aktu należy wskazać, że istota sporu w tej sprawie dotyczy de facto ustalenia jakie dokumenty winien posiadać podmiot, na którym ciąży obowiązek wpłat na PFRON, w celu wykazania występowania u swoich pracowników schorzeń wymienionych w § 1 Rozporządzenia z 1998 r., uprawniających do stosowania preferencyjnego wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych na podstawie art. 21 ust. 4 Urzszon. Zdaniem Skarżącej, wystarczające w tym zakresie są znajdujące się w aktach sprawy dokumenty (wypisy ze szpitala, opinia specjalisty), z których wynika, że jej pracownik W.W. cierpi na [...] , czyli schorzenie wymienione w § 1 pkt 5 Rozporządzenia z 1998 r. Organy uznają natomiast, że choroba wymieniona w powołanym przepisie musi zostać stwierdzona orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (lub orzeczeniem traktowaniem na równi z takim orzeczeniem). Dopiero w przypadku braku stwierdzenia w orzeczeniu szczegółowej kwalifikacji schorzenia (tj. wskazania wyłącznie symbolu pewnej grupy schorzeń), wymagane jest zaświadczenie od lekarza specjalisty. Zaświadczenie to winno jednak określać taki rodzaj schorzenia, które mieści się w zakresie symbolu wskazanego we wspomnianym orzeczeniu. W ocenie Sądu, rację w tym sporze należało przyznać Skarżącej. Stosownie do art. 1 Urzszon ustawa dotyczy osób, których niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem: 1) o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności określonych w art. 3 lub 2) o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów, lub 3) o niepełnosprawności, wydanym przed ukończeniem 16 roku życia - zwanych dalej "osobami niepełnosprawnymi". Zgodnie z § 32 ust. 2 pkt 3 i 5 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z dnia 8 sierpnia 2003 r., dalej Rozporządzenie z 2003 r.) symbole dla zaburzeń głosu, mowy i chorób słuchu oraz dla upośledzenia narządu ruchu oznacza się odpowiednio 03-L oraz 05-R. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że W.W. posiada status osoby niepełnosprawnej, potwierdzony dwoma orzeczeniami o stopniu niepełnosprawności tj. okresowym z [...] czerwca 2012 r. (karta 41 akt podatkowych) i stałym z [...] lipca 2014 r. (karta 40 akt podatkowych). W obu tych orzeczeniach Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. wskazał symbol przyczyny niepełnosprawności 05-R. Nie budzi wątpliwości, że powyższe orzeczenia stanowiły podstawę do wliczania W.W. stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych także w spornym okresie rozliczeniowym czyli w marcu 2015 r. Zgodnie z art. 21 ust. 1 Urzszon, pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać miesięcznych wpłat na Fundusz, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65% przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6% a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych. Na podstawie art. 21 ust. 2 Urzszon, z wpłat, o których mowa w ust. 1, zwolnieni są pracodawcy, u których wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosi co najmniej 6%. Z kolei stosownie do art. 21 ust. 4 Urzszon wskaźnik, o którym mowa w ust. 2, może zostać obniżony w razie zatrudnienia osób niepełnosprawnych ze schorzeniami szczególnie utrudniającymi wykonywanie pracy. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia, określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika, o którym mowa w ust. 2, oraz sposób jego obniżania (art. 21 ust. 7 Urzszon). Zgodnie z treścią § 1 pkt Rozporządzenia z 1998 r. do schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych zalicza się: 1) chorobę Parkinsona; 2) stwardnienie rozsiane, 3) paraplegię, tetraplegię, hemiplegię, 4) znaczne upośledzenie widzenia (ślepotę) oraz niedowidzenie; 5) głuchotę i głuchoniemotę; 6) nosicielstwo wirusa HIV oraz chorobę AIDS; 7) epilepsję; 8) przewlekłe choroby psychiczne; 9) upośledzenie umysłowe; 10) miastenię; 11) późne powikłania cukrzycy. Mając na względzie treść powołanych wcześniej orzeczeń, wydanych wobec W.W., należy zauważyć, że symbol 05-R odnosi się w sposób ogólny do upośledzeń narządu ruchu, a zatem na ich podstawie nie sposób stwierdzić czy dana osoba cierpi na schorzenie, które uzasadnia obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Z akt sprawy wynika, że W.W.w 2001 r. uległ wypadkowi, wskutek którego doznał złamania [...] m. in. dolegliwości [...] z promieniowaniem [...] (vide karta 76 akt podatkowych). Skarżąca uznając, że ma prawo do obniżenia wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych nie powołuje się na fakt doznania przez W.W. urazu narządu ruchu, określonego symbolem 05-R. W sprawie nie jest więc sporne, że W.W. e cierpi na żadne ze schorzeń wymienionych w § 1 Rozporządzenia z 1998 r., które zarazem mieści się w zakresie symbolu 05-R. Organy z tego faktu wywodzą, że W.W., nawet jeśli cierpiałby na inne schorzenie wymienione w § 1 Rozporządzenia z 1998 r., to i tak bez wskazania w orzeczeniu o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności właściwego symbolu, w którego zakresie dane schorzenie się mieści, nie mógłby zostać uznany za osobę niepełnosprawną ze schorzeniami szczególnie utrudniającymi wykonywanie pracy. Zdaniem Sądu, stanowisko organów należało uznać za błędne, gdyż w sytuacji, w której nie budzi wątpliwości, iż dana osoba cierpi na takie schorzenie, zaś jej pracodawca jest w stanie ten fakt w sposób bezsprzeczny udowodnić, trudno w postępowaniu podatkowym uznać prymat mocy dowodowej dokumentu urzędowego, do którego bezrefleksyjnie odwołują się organy obu instancji. Zgodnie z art. 122 Op, w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Stosownie do art. 180 § 1 Op, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Na podstawie art. 187 § 1 Op, organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zgodnie z art. 194 § 1 Op, dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do dokumentów urzędowych sporządzonych przez inne jednostki, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów uprawnione są do ich wydawania (art. 194 § 2 Op). W ocenie Sądu, dokumentami wymienionymi w art. 194 § 2 Op są niewątpliwie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B., które stwierdzają u W.W. [...] niepełnosprawność ze względu upośledzenie narządu ruchu (symbol 05-R). Nie mniej jednak na podstawie art. 194 § 4 Op, przepisy § 1 i 2 nie wyłączają możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentom wymienionym w tych przepisach. Oznacza to, że strona może obalić szczególną moc dowodową dokumentów urzędowych, jeśli oczywiście posłuży się dostatecznie skutecznym przeciwdowodem. Zdaniem Sądu, Skarżąca takie przeciwdowody w tej sprawie przeprowadziła. W aktach sprawy znajdują się bowiem 4 karty informacyjne dokumentujące przebieg leczenia w 4 różnych pododdziałach 3 różnych szpitali, z których wynika, że W.W. wskutek wypadku w 2001 r. doznał nie tylko [...] , ale także urazu [...] . W następstwie tego wypadku W.W. cierpi na [...] . [...] zaś, jest niewątpliwie schorzeniem wymienionym w § 1 pkt 5 Rozporządzenia z 1998 r. Ponadto Skarżąca w toku postępowania przedłożyła organowi opinię dr hab. n. med. I.R. specjalisty [...] (karta 106 akt podatkowych), z której wynika, że badany W.W. cierpi na pourazową [...] , co powoduje niepełnosprawność w stopniu [...] na stałe. Schorzenie laryngologiczne w obecnym nasileniu i charakterze są trwałe i nie rokują poprawy ani wyleczenia. Symbol niepełnosprawności 03-L. Zdaniem Sądu, organy odrzucając te dowody miałyby rację, gdyby potwierdzenie schorzenia wymienionego w § 1 Rozporządzenia z 1998 r. było możliwe wyłącznie w oparciu o treść orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Innymi słowy, gdyby uzyskanie takiego potwierdzenia stanowiło wynikający wprost z ustawy wymóg formalny obniżenia wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Ewentualnie, gdyby z ustawy wynikało, że dane schorzenie musi mieścić się w zakresie symbolu, który w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności wskazał właściwy organ. Tymczasem z przepisów Urzszon wynika jedynie, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności jest niezbędne aby pracodawca, począwszy od dnia przedstawienia mu orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność, mógł wliczyć daną osobę do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych (art. 2a ust. 1 Urzszon). Zgodnie z art. 2a ust. 4 Urszon, przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do dokumentów potwierdzających wystąpienie u pracownika schorzeń, o których mowa w art. 26a ust. 1b, lub schorzeń określonych na podstawie art. 21 ust. 7. Z treści powołanych przepisów Sąd wywodzi, że dla samego obniżenia wskaźnika, pracodawca musi dysponować dokumentami potwierdzającymi wystąpienie konkretnych schorzeń i wcale nie musi być to orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Skarżąca (pracodawca) dysponowała natomiast kartami leczenia szpitalnego W.W., które przestawiła na żądanie organu w toku postępowania. Z owych kart wynikało, że W.W.cierpi na głuchotę lewego ucha. Zdaniem Sądu, wobec braku szczególnych wymogów dot. wykazania faktu zatrudnienia osoby cierpiącej na głuchotę, pracodawca (strona postepowania) może to wykazać na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu (art. 180 § 1 Op), w tym kart informacyjnych leczenia szpitalnego oraz opinii lekarza specjalisty. [...] u W.W. potwierdziły natomiast 3 niezależne placówki medyczne oraz kilku lekarzy specjalistów, w tym jeden w specjalnie sporządzonej opinii. Trudno zatem uznać, że Skarżąca nie obaliła szczególnej mocy dowodowej dokumentów urzędowych, tj. orzeczeń o stopniu niepełnosprawności wydanych wobec W.W., w których nie wskazano, że cierpi on na pourazowe [...] . Nie sposób w związku z tym zaprzeczyć, że wspomniany pracownik Skarżącej cierpi na jedno ze schorzeń wymienionych w § 1 Rozporządzenia z 1998 r., a zatem uznanie, że fakt jego zatrudnienia jest bez wpływu na możliwość obniżenia wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych pozostaje w oczywistej sprzeczności ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i wprost narusza art. 122 w zw. z art. 180 art. 187 § 1, art. 188, art. 194 § 1-3 w zw. z art. 191 Op. W konsekwencji organy obu instancji naruszyły także przepisy prawa materialnego, a konkretnie art. 2a ust. 1 i 4, art. 21 ust. 1, 2, 4 i 7 Urzszon w zw. z § 1 pkt 5 Rozporządzenia z 1998 r. Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz na podstawie art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018, poz. 1302, dalej "Ppsa"), orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 Ppsa oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Na kwotę 1.029 zł złożył się wpis (129 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (900 zł).