III SA/Wa 1635/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Sędzia WSA Alojzy Skrodzki po rozpoznaniu w dniu 30 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi U. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od lipca do grudnia 2011 r. postanawia przyznać prawo pomocy we wnioskowanym zakresie W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 50.000 zł Skarżąca U. sp. z o.o. w W. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazała, że charakter prowadzonej działalności nie wymagał od niej posiadania własnego zaplecza magazynowego, posiadania nieruchomości lub innych środków trwałych o znacznej wartości. Poza wyposażeniem biura i środkami transportu w ciągu kilkunastoletniej działalności nie zgromadziła żadnego wartościowego majątku trwałego. W związku z działaniami podejmowanymi przez organy skarbowe i prokuraturę wykonywanie przez nią działalności gospodarczej okazało się niemożliwe. Zablokowano jej rachunki bankowe i zajęto znajdujące się na nich środki. W konsekwencji 1 lutego 2013 r. Skarżąca zawiesiła działalność gospodarczą. Nie ma też możliwości pozyskania środków finansowych w postaci kredytu czy pożyczki na rynku komercyjnym, gdyż jej wiarygodność kredytowa jest znikoma. Aktualnie posiada dwa rachunki bankowe, których saldo jest ujemne. Nadto nie posiada dostępu do jednego z tych rachunków z uwagi na wygaśnięcie haseł i kodów. Skarżąca w oświadczeniu o majątku i dochodach wskazała, że jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł, a majątek i środki finansowe 0 zł. Wartość środków trwałych według bilansu za 2012 r. wynosi 0 zł. Za 2012 r. Skarżąca poniosła stratę w wysokości 285.417,39 zł. W związku z działaniami organów skarbowych i prokuratury część dokumentacji za 2012 r. zajęto. W rezultacie bilans za 2012 r. nie opiera się na wszystkich danych. Na koniec Skarżąca wskazała, że aktualnie nie finansuje wynagrodzenia ustanowionych w sprawie pełnomocników. Skarżąca załączyła m.in. rachunek zysków i strat oraz bilans, decyzję z [...] maja 2012 r. o zabezpieczeniu na jej majątku, postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, deklaracje VAT-7D, zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych, zarządzenia zabezpieczenia, wyciągi bankowe. W wykonaniu wezwania Sądu Skarżąca przesłała pismo z 5 czerwca 2014 r., w którym wyjaśniła, że z uwagi na zablokowanie rachunków bankowych utraciła możliwość wykonywania działalności gospodarczej. Od czasu jej zawieszenia, tj. od 1 lutego 2013 r. nie uzyskuje przychodów, ani nie ponosi żadnych kosztów. Ostatnie deklaracje VAT, jakie złożyła dotyczyły 2012 r. oraz I kwartału 2013 r. Aktualnie Skarżąca nie składa tych deklaracji. Wyjaśniła też, że nie jest możliwe przedłożenie sprawozdania finansowego za 2013 r. gdyż termin jego zatwierdzenia upływa 30 czerwca br. Dodała, że z uwagi na zaprzestanie wykonywania działalności gospodarczej sprawozdanie to nie będzie wykazywało żadnych przychodów i kosztów. Skarżąca w dalszym ciągu nie posiada dostępu do rachunku w [...] S.A. Skarżąca załączyła wyciągi bankowe, zeznanie podatkowe za 2013 r., umowę świadczenia usług doradztwa podatkowego. Wykonując wezwanie Sądu Skarżąca przesłała rachunek zysków i strat oraz bilans za 2013 r. Postanowieniem z dnia 2 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy. Wskutek wniesienia zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, między innymi, że sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, iż spółka miała możliwość wygospodarowania środków na poniesienie kosztów postępowania w sytuacji, gdy cały jej majątek podlega zajęciu egzekucyjnemu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13). W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Oceniając wniosek Skarżącej z punktu widzenia powyższej przesłanki oraz biorąc pod uwagę wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w uzasadnieniu postanowienia z dnia 14 października 2014 r. sygn. I FZ 399/14, należy stwierdzić, że Skarżąca powyższe przesłanki spełnia. Skarżąca – jak sama przyznała – zajmowała się pośrednictwem w handlu hurtowym, przede wszystkim produktami chemicznymi (alkohol skażony, komponenty paliwowe). Z rachunku zysków i strat wynika, że w latach poprzedzających zawieszenie działalności gospodarczej Skarżąca osiągała przychody tj. za 2010 r. przychód ten wyniósł 262.404.377,72 zł. Za lata 2011-2012 wyniósł natomiast odpowiednio 536.656.980,76 zł i 123.126.920,03 zł. Z powyższego wynika zatem, że w 2012 r. sytuacja Skarżącej uległa pogorszeniu bowiem rok 2012 r., jak wynika ze sprawozdania finansowego, zakończyła stratą 285.417,39 zł. Z oświadczenia Skarżącej zawartego w aktach sprawy wynika ponadto, że sprawozdanie finansowe nie zawiera wszystkich danych, jakie powinny być uwzględnione, ale w zasadniczej części obrazuje jej stan majątkowy (brak majątku trwałego, aktywów i środków finansowych) i kondycję finansową. Natomiast z decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z [...] maja 2012 r. w przedmiocie zabezpieczenia na jej majątku potencjalnego zobowiązania podatkowego wynika, że w zasadzie na majątek Skarżącej składają się, co do zasady środki trwałe (niewielkiej wartości) i aktywa obrotowe, jednak nie posiada ona żadnych nieruchomości czy papierów wartościowych. Prowadzona wobec Spółki egzekucja przyczyniła się do utraty zdolności kredytowej, a zajęcie rachunków bankowych doprowadziło do zawieszenia prowadzonej działalności gospodarczej (1 lutego 2013 r.), wykazania straty oraz braku możliwości swobodnego dysponowania środkami finansowymi. Sąd mając na uwadze całość przedstawionej wyżej argumentacji – na podstawie art. 243 § 1 P.p.s.a., art. 245§ 1 i 3 P.p.s.a. oraz art. 246 § 2 pkt 2 w zw. Z art. 260 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.