III SA/Wa 1639/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 16 października 2017 r. o przyznaniu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi J.S. i K.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. postanawia - utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 16 października 2017 r. Postanowieniem z 16 października 2017 r. starszy referendarz przyznał ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adwokata M.K. (dalej "pełnomocnik Skarżących") tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 1.476 zł (słownie: tysiąc czterysta siedemdziesiąt sześć złotych), w tym: tytułem opłaty – kwotę 1.200 zł (słownie: tysiąc dwieście złotych), tytułem 23% podatku od towarów i usług – kwotę 276 zł (słownie: dwieście siedemdziesiąt sześć złotych, 60/100). W uzasadnieniu ww. postanowienia referendarz wskazał, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. wszedł w życie art. 250 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), zgodnie z którym w uzasadnionych przypadkach, sąd może obniżyć wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu. Jak stwierdził referendarz, dokonując oceny pracy pełnomocnika należy mieć na uwadze niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Referendarz podkreślił, że jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy skarga została sporządzona osobiście przez skarżących. Czynności podjęte przez wyznaczonego z urzędu pełnomocnika w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji polegały zaś na reprezentowaniu skarżących w dniu 13 czerwca 2017 r. na rozprawie oraz wyznaczeniu pełnomocnika substytucyjnego, który przeglądał akta sprawy. Referendarz sądowy zwrócił również uwagę na aspekt "fiskalny", gdyż przy ustalaniu wynagrodzenia pełnomocnika, nie można pomijać finansowego interesu Państwa. Państwo bowiem występuje jako gwarant praworządności, zasad poszanowania prawa wszystkich swoich obywateli – także tych ubogich. Musi więc dysponować posiadanymi środkami, z jednej strony w ramach obrony wspomnianych wartości, ale z drugiej powinno czuwać, aby wydatki na te cele były współmierne i adekwatne do cen tego rodzaju usług w ujęciu obiektywnym. Pismem z 25 października 2017 r. pełnomocnik Skarżących wniósł sprzeciw na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu sprzeciwu podkreślił, że art. 250 § 2 P.p.s.a. daje możliwość obniżenia wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu wyłącznie w ramach wynagrodzenia przewidzianego w ustawie systemowej i wydanych na jej podstawie aktach wykonawczych. Ponadto pełnomocnik wskazał, że w dniach 15 i 16 grudnia pełnomocnik substytucyjny wykonał jedynie fotokopie blisko 3.000 stron akt. Tymczasem zapoznanie się pełnomocnika z fotokopiami zajęło minimum 20 dni wraz z dodatkowymi dniami na przeprowadzenie analizy materiału zgromadzonemu w sprawie. Co więcej, zdaniem pełnomocnika nieobecność referendarza sądowego na rozprawie uniemożliwia mu prawidłową ocenę pracy pełnomocnika, która jego zdaniem została wykonana profesjonalnie i bezbłędnie. Pełnomocnik zauważył także, że w zaskarżonym postanowieniu pominięto fakt, że obok wskazanych powyżej czynności pełnomocnik z urzędu kontaktował się również ze Skarżącymi w toku postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw jest niezasadny, a zaskarżone nim postanowienie starszego referendarza sądowego należało utrzymać w mocy. Zgodnie z art. 250 § 1 P.p.s.a. wyznaczony przez Sąd pełnomocnik ma prawo do wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych wydatków. Do czynności, o których mowa w tym przepisie, należy m.in.: reprezentowania przed Sądem pierwszej instancji, wniesienie środków odwoławczych albo sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem ustala się na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r. poz. 1801; dalej: "rozporządzenie"). Przepisy te mają zastosowanie w niniejszej sprawie na mocy § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1714). W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik reprezentował skarżących przed Sądem pierwszej instancji. Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia, opłaty maksymalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – opłatę maksymalną obliczoną na podstawie § 8. W niniejszym postępowaniu wartość przedmiotu sprawy wynosi 247.651 zł, a zatem, zgodnie z § 8 pkt 7 rozporządzenia, opłata maksymalna za reprezentowanie skarżących przed Sądem pierwszej instancji wynosi 14.400 zł. Jak stanowi z kolei § 4 ust. 1 rozporządzenia, opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. W dniu 15 sierpnia 2015 r. wszedł w życie art. 250 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym w uzasadnionych przypadkach, sąd może obniżyć wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu. Z uwagi na jego umiejscowienie w akcie prawnym, należy uznać go za lex specialis w stosunku do przepisu art. 250 § 1 P.p.s.a., a co za tym idzie w uzasadnionych przypadkach można odstąpić od zasad wymienionych w dyspozycji przepisu poprzedzającego. Pełnomocnik Skarżących stwierdził, że art. 250 § 2 P.p.s.a. daje możliwość obniżenia wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu wyłącznie w ramach wynagrodzenia przewidzianego w ustawie systemowej i wydanych na jej podstawie aktach wykonawczych. Twierdzenie to nie znajduje oparcia w aktualnie obowiązujących przepisach. Zgodnie z art. 92 Konstytucji RP rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania, a zatem rozporządzenie ma charakter aktu podustawowego. Tymczasem jak twierdzi pełnomocnik, to rozporządzenie miałoby wyznaczać zakres stosowania dyspozycji przepisu art. 250 § 2 P.p.s.a. Nie można się zgodzić z tym stwierdzeniem. Należy ponownie podkreślić, że art. 250 § 2 P.p.s.a. daje możliwość odstąpienia w uzasadnionych przypadkach od zasady wyznaczonej przez art. 250 § 1 P.p.s.a. oraz rozporządzenie. Należy zgodzić się z referendarzem, że taki przypadek zachodzi w niniejszym przypadku. Referendarz zapoznał się z aktami sprawy i dokonał ich wszechstronnej analizy. Nie można zgodzić się z zarzutem pełnomocnika, że nieobecność referendarza sądowego na rozprawie uniemożliwia mu prawidłową ocenę pracy pełnomocnika. Nie istnieje przepis prawa zobowiązujący referendarza do uczestniczenia w rozprawie. Referendarz dokonał analizy dokumentów załączonych do akt sprawy, będącej emanacją aktywności strony skarżącej i organu w sprawie. Ponadto referendarz wskazał, że niniejsza sprawa jest jedną z dwóch podobnych spraw tych samych skarżących rozpoznawanych przez WSA w Warszawie. W konsekwencji również sprawie o sygn. akt III SA/Wa 1640/16 przyznano pełnomocnikowi wynagrodzenie w analogicznej wysokości. Tym samym łączna kwota przyznana w ramach wynagrodzenia za pomoc prawną w dwóch rodzajowo tych samych sprawach, stanowi zdaniem referendarza sądowego, należyte wynagrodzenie dla pełnomocnika. Należy podzielić zdanie referendarza w tej kwestii. W obu sprawach nakład pracy był podobny. Pełnomocnik trafnie podkreślił, że czynności pełnomocnika substytucyjnego w sprawie nie podlegają odrębnemu wynagrodzeniu. Należy jednak stwierdzić, że uczestnictwo pełnomocnika substytucyjnego obniża osobisty nakład pracy pełnomocnika i to w gestii pełnomocnika z urzędu należy wynagrodzenie pełnomocnika substytucyjnego za pracę, którą w innym wypadku musiałby wykonać pełnomocnik. Na aprobatę zasługuje fakt, że pełnomocnik kontaktował się osobiście ze Skarżącymi. Nie jest to jednak okoliczność wpływająca na zwiększenie jego wynagrodzenia w sprawie, ponieważ osobisty kontakt pełnomocnika z mocodawcą należy zdaniem Sądu do podstawowych obowiązków pełnomocnika. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 258 § 1 pkt 8 i art. 259 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.