III SA/Wa 164/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty z tytułu opłaty za wydanie karty pojazdu postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata UZASADNIENIE: Skarżący, K. M. na urzędowym formularzu PPF wniósł do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podniósł, ze ma na utrzymaniu dwoje dzieci, które uczęszczają do przedszkola. Opłata za przedszkole wynosi około 700 zł. Oświadczył, że jego pensja do marca 2009 r. wynosiła 2.100 zł netto natomiast pensja żony 1.400 zł netto. Skarżący podał, że z tytułu czynszu ponosi miesięczną opłatę w kwocie 460 zł oraz z tytułu opłaty za media 400 zł. Wskazał, że wraz z córką znajduje się pod stałą opieką lekarską i ponosi wydatki na leki. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, iż Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną J. synem K. urodzonym w 2002 r. i córką J. urodzoną w 2005 r. oraz, że posiada mieszkanie służbowe o powierzchni 40,12, Z oświadczenia wynika także, że Skarżący nie posiada żadnego majątku, a dochód rodziny z tytułu wynagrodzenia za pracę Skarżącego i jego małżonki wynosi łącznie 3.500 zł W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego o przedstawienie dokumentów źródłowych obrazujących sytuację majątkową, Skarżący oświadczył, że nie posiada zeznań podatkowych ponieważ "wyrzuca wszystkie dokumenty". Posiada wspólne konto z żoną w banku [...], na które wpływa jego i żony pensja, ale nie posiada żadnych wyciągów z konta. Oświadczył również, że nie korzysta z pomocy społecznej, a za czynsz płaci 460 zł miesięcznie. Podniósł, że za prąd, telefony i inne media "potrąca bank z pensji", a za leki nie bierze żadnych faktur. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246§ 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu profesjonalnego pełnomocnika (adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego) jest natomiast nieodpłatne korzystanie strony z pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego w kwocie 200,00 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, że z tytułu wynagrodzenia za pracę wspólnie z żoną uzyskują dochód w łącznej wysokości 3.500 zł netto. Jako wydatki Skarżący podał opłatę za przedszkole w kwocie 700 zł, opłatę za czynsz w kwocie 460 zł oraz opłatę za inne media w kwocie 400 zł, co łącznie daję wydatki w kwocie 1.560 zł. Skarżący oświadczył również, że ponosi wydatki na leki, jednak nie określił w jakiej kwocie. Za odmową przyznania prawa pomocy przemawia jednak okoliczność, iż Skarżący, będąc zobowiązany do przedłożenia dokumentów źródłowych obrazujących jego sytuację majątkową z obowiązku tego nie wywiązał się. Oświadczył, jedynie, że nie posiada zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe, ponieważ wyrzuca wszystkie dokumenty. Oświadczył, że posiada wspólne konto z żoną ale nie posiada wyciągów bankowych. Natomiast w kwestii wykazania kwoty miesięcznych kosztów utrzymania, Skarżący ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że kwoty za prąd, telefony i inne media potrąca bank z pensji, a na leki nie bierze faktur. Zauważa się, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. W niniejszej sprawie strona skarżąca nie uprawdopodobniła natomiast, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych / wpisu sądowego należnego w sprawie oraz kosztów usług profesjonalnego pełnomocnika jakim jest adwokat. Skarżący nie wykazał żadnej staranności w wykazaniu swojej sytuacji majątkowej. Taka postawa Skarżącego budzi poważne wątpliwości, ale przede wszystkim nie pozwala ocenić ani ustosunkować się do Jego sytuacji finansowej. Podniesione okoliczności, przemawiają za odmową przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, bowiem Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie zgromadzić środków na poniesienie kosztów z tym związanych. Reasumując należy stwierdzić, iż - w niniejszej sprawie - odmowa przyznania stronie skarżącej prawa pomocy nie stanowi ograniczenia konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.