III SA/Wa 1646/16

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 14/7/2016 r po rozpoznaniu wniosku Z. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi Z. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] /3/2016 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o odmowie umorzenia zaległości z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego za 2015 r.. p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych i ustanowić adwokata z urzędu Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz 718) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje natomiast zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. Skarżący, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł, formularzem PPF z 6/7/2016 r., zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu wniosku powołał się na trudną sytuacją finansową i życiową. Oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwoma synami. Do (swojego) majątku zaliczył dom o pow. 120 m² i nieruchomość rolną 2,99 ha. Wskazał, że na dochody jego rodziny składają się: jego renta rolna 973,33 zł, renta socjalna inwalidzka żony 644,63 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny 153 zł, a także renta socjalna syna A. 644, 63 zł, zasiłek pielęgnacyjny – 153 zł. Poinformował, że ma zadłużenie w sklepie na ok 150 zł, koszt leczenia to 350 zł miesięcznie, zadłużenie z tytułu podatku rolnego – 406 zł, zadłużenie za "odpady komunalne" – 1392 zł. Należało stwierdzić, co następuje: Jedynym wymagalnym kosztem sądowym jest wpis od skargi w wysokości wskazanej w części historycznej. Z uwagi jednak na ustaloną kondycję życiową strony (wnioski o prawo pomocy były badane już wielokrotnie, w różnym odstępie czasu) rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów sądowych należy odnieść do wszystkich kosztów sądowych występujących w sprawie. Referendarz sądowy podejmując decyzję w zakresie prawa pomocy jest skrępowany więzami przyzwoitości, zasad racjonalnego wnioskowania, doświadczenia życiowego i, niezależnie od tychże, kryteriami minimum socjalnego i minimum egzystencji, przyjętymi powszechnie. Minimum socjalne to wskaźnik społeczny mierzący koszty utrzymania gospodarstw domowych. Zakres i poziom zaspokajanych potrzeb według tego modelu winny zapewniać takie warunki życiowe, by na każdym z etapów rozwoju człowieka umożliwić reprodukcję jego sił życiowych, posiadanie i wychowanie potomstwa oraz utrzymanie więzi społecznych. Minimum egzystencji (inaczej także minimum biologiczne) jest wskaźnikiem, który określa poziom zaspokojenia potrzeb konsumpcyjnych (w postaci przeliczenia na kwotę) konieczny do przetrwania biologicznego – przeżycia (zob. https://www.ipiss.com.pl/?zaklady=minimum-egzystencji-2). Z informacji nadesłanych przez stronę wynika, że osiągany przez nią (samodzielnie) dochód – i to nie samodzielnie, lecz w wyniku pomocy bliskich - nie przekracza minimum socjalnego w wysokości 855, 39 zł (por część historyczna). Stad pogląd, że nie służyłoby realizacji celów prawa pomocy i realizacji prawa do Sądu obciążenie strony obowiązkiem zgromadzenia środków niezbędnych z tytułu, choćby, wpisu od skargi. W tym zakresie referendarz sądowy dał wiarę twierdzeniom Skarżącego, złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej, odnośnie sytuacji materialnej: niezależnie już od tego, że uiszczenie wpisu od skargi warunkuje rozpoznanie sprawy przez Sąd, czyli dostęp Skarżącego do Sądu. Z nadesłanych informacji wynika, że czteroosobowa rodzina skarżącego dysponuje miesięcznym dochodem w wysokości ok. 2.500 zł brutto. Na dochód ten składa się między innymi renta inwalidzka i zasiłek pielęgnacyjny żony skarżącego oraz okresowa renta socjalna ich syna, co ogranicza wolność Skarżącego w korzystaniu z tych środków. Rodzina skarżącego nie posiada żadnych oszczędności. Troje członów rodziny wymaga leczenia. Trudna sytuacja finansowa rodziny Skarżącego wynika również z akt administracyjnych sprawy (por protokół na s 4 akt adm., odwołanie z 8 stycznia 2016 r.) W uprzednio prowadzonych postępowaniach z zakresu prawa pomocy wynika, że rodzina Skarżącego korzysta z pomocy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. w postaci zasiłków celowych na leczenie oraz dodatku pielęgnacyjnego (dla żony). Skoro osiągane dochody oraz pomoc w całości – i to osiągane w wielkości nieprzekraczającej minimum socjalnego - przeznaczane są na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych Skarżącego i jej rodziny, to uzasadnione jest zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych i ustanowienie na jego rzecz adwokata. Dlatego, referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.