III SA/Wa 1648/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie sędzia WSA Cezary Kosterna, sędzia WSA Jarosław Trelka(sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi D. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego oddala skargę Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec D. S.A. z siedzibą w W. (zwanej dalej "Skarżącą" lub "Spółką"), na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] kwietnia 2015 r., obejmujących zaległości z tytułu podatku od towarów i usług określonych decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2015 r. W celu wyegzekwowania powyższych zaległości Organ egzekucyjny sporządził w dniu 16 kwietnia 2015 r. zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego Spółki. Skarżąca otrzymała wyżej wymienione zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych w dniu 20 kwietnia 2015 r. Spółka wniosła o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych. We wniosku podniesiono, że decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2015 r., stanowiąca podstawę wystawionych tytułów wykonawczych, nie została doręczona bezpośrednio Spółce ani jej pełnomocnikowi. Skarżąca wskazała, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka wstrzymania postępowania egzekucyjnego, tj. szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 23 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., zwanej dalej "u.p.e.a." lub "ustawą"). Zdaniem Skarżącej dalsze prowadzenie wobec niej postępowania egzekucyjnego może skutkować upadłością Spółki i zakończeniem jej bytu prawnego. Ponadto ustawowy obowiązek informowania o zajęciu rachunków Spółki powoduje negatywne implikacje dla jej wizerunku, wiarygodności kredytowej oraz jako partnera handlowego. W konsekwencji powyższego Spółka była zmuszona zredukować liczbę personelu administracyjnego oraz zrezygnować z usług bardziej wykwalifikowanych i doświadczonych pracowników biurowych. Niezależnie od powyższego Skarżąca wniosła zarzuty do postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie wyżej powołanych tytułów wykonawczych. Organ egzekucyjny, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r., zawiesił od tego dnia postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. uznał wniosek Skarżącej o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego za bezprzedmiotowy i umorzył postępowanie w całości. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie. W jego uzasadnieniu wskazano, że instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego z art. 35 § 1 ustawy nie jest tożsama z instytucją wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego, o której mowa w art. 23 § 6 ustawy. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego następuje z mocy prawa do czasu ostatecznego rozpoznania zarzutów, natomiast Organ nadzorujący, wydając postanowienie w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego lub czynności egzekucyjnej, może wstrzymać postępowanie egzekucyjne na okres niezbędny dla ochrony praw podatnika. Podniesiono, że na gruncie przedmiotowej sprawy celem Skarżącej było wstrzymanie postępowania egzekucyjnego na okres dłuższy niż do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia w kwestii zarzutów. Spółka podtrzymała swoje stanowisko, iż z uwagi na wysokość kwot wynikających z decyzji zachodzi przesłanka wstrzymania postępowania egzekucyjnego, gdyż wykonanie decyzji skutkować może upadłością Spółki i zakończeniem jej bytu prawnego. Skarżąca ponownie wskazała, że trwające przez dłuższy czas postępowania kontrolne i zabezpieczające wpłynęły negatywnie na jej kondycję finansową, wizerunek, wiarygodność kredytową oraz jako partnera handlowego. Podkreślono, że w chwili obecnej Skarb Państwa pozostaje zabezpieczony m.in. w drodze ustanowionych zastawów skarbowych na będących własnością Spółki wszystkich udziałach w spółkach zależnych. Analogicznie pozostają zajęte wszystkie akcje Spółki w D. S.A. oraz D. S.A. Ponadto zajęte pozostają wszystkie rachunki bankowe Skarżącej, a także jej wierzytelności z tytułu zwrotu podatku VAT wraz z odsetkami oraz z tytułu wypłaty należności od Dyrektora Izby Skarbowej w W. Wyżej wskazane zajęcia wyczerpują, w opinii Skarżącej, całość jej majątku, stąd też wstrzymanie egzekucji nie może rodzić po stronie Wierzyciela ryzyka bezskuteczności. Postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Organu I instancji. Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż w dacie wydawania zaskarżonego postanowienia postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] kwietnia 2015 r. było zawieszone na mocy postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu. W związku z tym, zdaniem Ministra, w dacie orzekania o odmowie wstrzymania postępowania egzekucyjnego, tj. w dniu [...] maja 2015 r., brak było podstaw prawnych do merytorycznego załatwienia wniosku Skarżącej. Zauważono, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego oznacza, iż nie prowadzi się do majątku zobowiązanego egzekucji administracyjnej. Tym samym niemożliwe jest wydanie zarówno aktu przyznającego stronie określone uprawnienie, jak i aktu odmawiającego przyznania takiego uprawnienia. Podkreślono, że Spółka w wyniku zawieszenia postępowania egzekucyjnego osiągnęła oczekiwany skutek prawny z uwagi na fakt, iż w okresie tego zawieszenia Organ egzekucyjny nie może dokonywać czynności egzekucyjnych. Wprawdzie zarówno wstrzymanie, jak i zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie powoduje uchylenia dokonanych wcześniej czynności egzekucyjnych, to jednak zawieszenie jest instytucją prawną korzystniejszą dla zobowiązanego. W okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego Organ egzekucyjny może m.in. uchylić dokonane czynności egzekucyjne, jeżeli to jest uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie, a osoby trzecie na skutek tych czynności nie nabyły praw. Powyższe nie ma natomiast zastosowania w przypadku wstrzymania postępowania egzekucyjnego, które nie powoduje uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych. Z uwagi na to, że w chwili wydania zaskarżonego postanowienia w sprawie przed Naczelnikiem [...] Urzędu Skarbowego w W. nie toczyło się postępowanie egzekucyjne wobec Spółki, rozpoznawanie wniosku o wstrzymanie tego postępowania stało się bezprzedmiotowe. Skarżąca wniosła skargę do Sądu na powyższe postanowienie Ministra, zarzucając Organowi naruszenie art. 124 § 2 i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej zaskarżonego postanowienia, art. 105 § 1 Kpa, poprzez jego bezpodstawne zastosowanie w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie nie wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania, a także art. 23 § 6 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 31 grudnia 2015 r. oraz art. 35 § 1 u.p.e.a., poprzez błędne przyjęcie, iż instytucja wstrzymania postępowania egzekucyjnego oraz instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego to tożsame instytucje prawa, których zastosowanie w niniejszej sprawie wzajemnie się wyklucza. W uzasadnieniu skargi Skarżąca podtrzymała argumentację zawartą w zażaleniu. W odpowiedzi na skargę Minister podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 dalej "P.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Skarżąca sformułowała dwa rodzaje pism. W pierwszym, datowanym na 21 kwietnia 2015 r., wniosła o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. W innych pismach, datowanych na 24 kwietnia 2015 r., wniosła zarzuty wobec postępowania egzekucyjnego. Ta okoliczność zobowiązuje do oceny, jaka jest relacja instytucji zawieszenia postępowania, które w związku z wniesieniem zarzutów następuje z mocy prawa (art. 35 § 1 u.p.e.a.), a instytucją wstrzymania postępowania egzekucyjnego, które następuje na wniosek (art. 23 § 6 u.p.e.a.). Otóż respektując wszelkie różnice między nimi, na które prawidłowo zwróciła uwagę Spółka, należy podzielić ocenę Organów, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest instytucją dalej idącą, gdy chodzi o skutki prawne. W razie zawieszenia postępowania nie prowadzi się egzekucji, nie można zasadniczo podejmować żadnych czynności procesowych, nie można wykonywać zastosowanych środków egzekucyjnych oraz podejmować żadnych nowych takich środków. Z chwilą zawieszenia nastąpił zatem ex lege skutek, o który chodziło Spółce we wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Wniosek ten stał się zatem bezprzedmiotowy z chwilą sformułowania zarzutów. Argumentacja skargi jest zatem bezprzedmiotowa dla niniejszej sprawy, w której jedyną prawnie istotną okolicznością było to, czy wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego pozostawał aktualny (miał swój przedmiot) wobec wniesienia zarzutów. Na to pytanie należało odpowiedzieć przecząco, toteż Dyrektor zasadnie umorzył postępowanie w przedmiocie tego wniosku, a Minister zasadnie utrzymał w mocy to postanowienie Dyrektora. Powtórzyć należy, że - wbrew sugestii skargi - Organy nie utożsamiały wspomnianych dwóch instytucji prawnych, lecz uznały prawidłowo, iż wstrzymanie postępowania egzekucyjnego po względem skutków prawnych zawiera się w jego zawieszeniu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę. Zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Podstawą rozpoznania skargi w trybie uproszczonym był art. 119 pkt 3 P.p.s.a. w brzmieniu od 15 sierpnia 2015 r.