III SA/Wa 1654/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Asesor WSA Sylwester Golec (spr.), Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2005 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...]kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników oddala skargę III SA/Wa 1654/05 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. Prezes KRUS orzekł o podleganiu przez K. K. obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia 1 stycznia 1993 r. do dnia 31 marca 2000 r. W decyzji tej określone zostały składki do za płaty za wymieniony okres oraz odsetki od zaległych składek. Decyzja ta stała się ostateczna ponieważ K. K. nie wniosła na nią skargi do sądu. Pismem z dnia 4 sierpnia 2003 r. K. K. wniosła o rozłożenie na raty zaległych składek oraz o umorzenie odsetek od zaległych składek. Wniosek o umorzenie K. K. uzasadniała swoją trudną sytuacją materialną wynikającą z niskich dochodów a także z choroby męża, która wymaga środków na leczenie. Wynikającą z tej decyzji zaległość z tytułu składek organ rozłożył K. K. na 35 rat, każda w wysokości 331,20 zł. miesięcznie które w późniejszym okresie zostały zamienione na raty w wysokości 200,00 zł. miesięcznie. Kierownik Placówki Terenowej KRUS w M. po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w zakresie wniosku o umorzenie odsetek, pismem z dnia 4 września 2003 r. które nie zostało nazwane decyzją poinformował K.K. o tym, że Dyrektor Oddziału Regionalnego KRUS w C. nie wyraził zgody na wnioskowane przez nią umorzenie należności wobec KRUS. Kolejnym pismem z dnia 17 października 2003 r. K. K. zwróciła się do Dyrektora Oddziału regionalnego KRUS w C. o umorzenie odsetek od zaległych składek. W uzasadnieniu tego wniosku K. K. wskazywała, że do niezapłacenia przez nią składek nie doszło z jej winy, a także wskazała te same co we wcześniejszym piśmie okoliczności świadczące o jej trudnej sytuacji materialnej. Dyrektor Oddziału Regionalnego KRUS w C. udzielając odpowiedzi na pismo z dnia 17 października 2003 r. wskazał., że w piśmie tym K. K. nie podała żadnych nowych okoliczności, które nie byłyby brane pod uwagę przez organ przy załatwianiu jej wniosku z dnia 4 września 2003 r. W dniu 14 lutego 2005 r. K. K. złożyła do Oddziału Regionalnego KRUS w C. pismo w którym wniosła o umorzenie odsetek od zaległych składek. W piśmie tym K. K. przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie należnych od niej składek i odsetek. K. K. wskazywała, że decyzja z dnia [...] sierpnia 2003 r. została wydana z naruszeniem prawa, w szczególności określała obowiązek podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników za okresy przedawnione. Ponadto K. K. w piśmie tym stwierdziła, że chce ponownego rozpatrzenia jej wniosku o umorzenie odsetek od zaległych składek a ponadto, że jej sytuacja materialna uległa dalszemu pogorszeniu z powodu zwiększenia wydatków na jej leczenie, a także leczenie chorego męża. Zdaniem wnioskodawczyni jej dochody nie uległy zwiększeniu, a wręcz przeciwnie z uwagi na wyższe wydatki związane z leczeniem poziom środków, które można byłoby przeznaczyć na spłatę odsetek uległ zmniejszeniu. Do wniosku K. K. dołączyła dokumenty potwierdzające jej zły stan zdrowia a także stan zdrowia jej męża. Ponadto w piśmie tym K. K. stwierdziła, że nie jest w stanie opłacać dotychczas ustalonych rat, a ponadto, że po uwzględnieniu jej zarzutów odnośnie przedawnienia składek organ powinien był określić wysokość rat w nowej wysokości. Decyzją z dnia [...] marca 2005 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego na podstawie art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 235 ze zm. w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako u. o.u.s.r.) odmówił K. K. umorzenia odsetek od zaległych składek. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że umorzenie należności KRUS może nastąpić w sytuacji uzasadnionej ważnym interesem zainteresowanego z uwzględnieniem możliwości płatniczych wnioskodawcy oraz stanem funduszów emerytalno-rentowego. Organ wskazał, że znał sytuację materialną K. K. w związku z rozpoznawaniem wniosku o umorzenie odsetek z dnia 4 sierpnia 2003 r. Podniesione w ostatnim wniosku argumenty nie świadczyły o pogorszeniu sytuacji materialnej skarżącej. Organ stwierdził, że jedynie może rozważyć rozłożenie zaległości na niższe raty. W aktach sprawy znajdują się dokumenty świadczące o tym, że organ przed wydaniem decyzji zbadał sytuację majątkową skarżącej, w szczególności protokół z przeprowadzonej wizytacji gospodarstwa płatnika z dnia 8 marca 2005 r. Od tej decyzji K. K. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy K. K. podniosła te same argumenty co we wniosku z dnia 14 lutego 2005 r. które dotyczyły głównie przedawnienia dochodzonych od niej przez KRUS składek. Ponadto K. K. wskazywała, że postępowanie w jej sprawie zapoczątkowane zostało wnioskiem z dnia 4 sierpnia 2003 r. a decyzja została wydana w dniu [...] marca 2005 r. Skarżąca wskazywała, że zwłoka ta stanowiła naruszenie art. 35 § 2 i 3 i art. 36 § 1 k.p.a. Ponadto skarżąca wskazywała, że organ w decyzji nie pouczył jej o terminie wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy co naruszało art. 107 § 1 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że Prezes KRUS w decyzji z dnia [...] marca 2005 r. na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. pouczył skarżącą wyłącznie o tym, że ma prawo złożyć do organu wydającego decyzję wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. Prezes KRUS utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] marca 2005 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ stwierdził, że decyzje wydawane w oparciu o przepisy art. 41a u. o .u.s.r. mają charakter uznaniowy a zatem nawet w przypadku wystąpienia przesłanek do umorzenia należności KRUS, określonych w tym przepisie organ nie ma obowiązku umorzyć należności i może wydać w tym zakresie decyzję odmowną. Organ wskazał, że K. K. nie przedstawiła żadnych dowodów na okoliczność wydatków związanych z leczeniem. Organ stwierdził, że sytuacja skarżącej nie uzasadniała umorzenia odsetek. W zakresie zarzutów dotyczących decyzji o podleganiu ubezpieczeniu organ stwierdził, że nie mogły być one rozpoznane w postępowaniu dotyczącym umorzenia odsetek od zaległych składek. Na tę decyzję K. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze skarżąca podnosiła, że: - składki określone przez organ decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. w znacznej części uległy przedawnieniu na podstawie art. 70 § 1 ustawy z dnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w związku z art. 52 ust. 1 pkt 1 u. o u.s.r. - zaskarżona decyzja również jest dotknięta wadami gdyż odmawia umorzenia odsetek od składek, które w ogóle się nie należą organowi gdyż uległy przedawnieniu - zdaniem skarżącej okoliczność przedawnienia części składek uzasadnia umorzenie odsetek od tych składek na podstawie art. 41a ust. 1 pkt 1 u. o u.s.r. - te działania organów stanowiły naruszenie zasad ogólnych postępowania określonych w art. 6 i 7 k.p.a. Prezes KRUS w odpowiedzi na skargę podniósł te same argumenty co w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Skarżąca zaskarżyła do Sądu decyzję Prezesa KRUS, którą ten odmówił jej umorzenia odsetek od zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników, które w stosunku do skarżącej Prezes KRUS określił decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. Skarżąca od decyzji tej nie wniosła odwołania i decyzja ta stała się ostateczna. W skardze oraz w toku postępowania toczącego się przed Prezesem KRUS skarżąca podnosiła zarzuty przeciwko decyzji z dnia [...] sierpnia 2003 r. Zdaniem Sądu zarzuty te, a głównie zarzut przedawnienia części składek określonych tą decyzją, nie mogły być rozpoznane w postępowaniu dotyczącym umorzenia odsetek od zaległych składek. Tego rodzaju zarzuty mogły być rozpoznane w postępowaniu odwoławczym dotyczącym decyzji z dnia [...] sierpnia 2003 r. Postępowanie w sprawie wymiaru składek nie może się odbyć ponownie niejako przy okazji prowadzenia postępowania w przedmiocie umorzenia odsetek od tych składek. Tego rodzaju działanie organu stanowiłoby naruszenia zasady trwałości decyzji ostatecznych. Z tych powodów przy rozpatrywaniu skargi wniesionej w niniejszej sprawie Sąd nie mógł uwzględnić zarzutu przedawnienia składek należnych od K. K., a także innych zarzutów kierowanych do decyzji Prezesa KRUS z dnia [...]sierpnia 2003 r., gdyż była to decyzja wdana w innej sprawie. Z tych względów nie mogły znaleźć aprobaty Sądu zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia art. 41a ust. 1 pkt 1 u. o u.r. przez nieuwzględnienie jej słusznego interesu wyrażającego się w sprzecznym z przepisami prawa, wynikającym z wadliwej zdaniem skarżącej, decyzji w sprawie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia, obowiązku zapłaty odsetek od przedawnionych składek. Oceniając słuszny interes strony organ w postępowaniu dotyczącym umorzenia odsetek od zaległych składek nie mógł ponownie dokonać wymiaru należnych od skarżącej składek, gdyż w sprawie decyzja w tym przedmiocie już została wydana. Toczące się przed Prezesem KRUS postępowanie w rozpoznanej sprawie nie mogło tak jak chciała tego skarżąca doprowadzić do wydania kolejnej decyzji w przedmiocie podlegania przez nią ubezpieczeniu. Organ w zaskarżonej decyzji zasadnie wskazał, że decyzja wydana na podstawie art. 41a ust. 1 pkt 1 u. o.u.s.r. ma charakter uznaniowy co oznacza, że w przypadku wystąpienia przesłanek do umorzenia należności KRUS organ nie ma obowiązku dokonać umorzenia należności. Uznaniowy charakter przedmiotowej decyzji wynika z użycia w powołanym przepisie zwrotu organ może. W tym miejscu należy podkreślić, że organ wydając decyzję w sprawie udzielenia ulgi płatniczej na zasadzie uznania administracyjnego ma obowiązek wyjaśnić stan faktyczny sprawy w stopniu pozwalającym mu na ocenę występowania po stronie skarżącej przesłanek do umorzenia. Zdaniem Sądu organ w rozpoznanej sprawie postępowanie to organ przeprowadził w sposób prawidłowy, gdyż wyjaśnił stan majątkowy skarżącej i jej stan rodzinny. Z tego względu zaskarżonej decyzji nie można było zarzucić dowolności wynikającej z niezbadania stanu faktycznego sprawy. W rozpoznanej sprawie wbrew temu co twierdzi skarżąca organ zbadał stan faktyczny sprawy i podjął decyzję, która nie przekraczała jego uprawnień określonych w art. 41a ust. 1 pkt 1 u. o.u.s.r. Stan faktyczny sprawy był znany organowi w stopniu pozwalającym na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż postępowanie w przedmiocie umorzenia odsetek toczyło się począwszy od wydania decyzji z dnia [...] sierpnia 2003 r. Organ oceniając zdolności płatnicze skarżącej i jej małżonka w ocenie Sądu nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów. Uznanie przez organ, że skarżąca osiągająca łączny dochód z małżonkiem w kwocie ponad 1400,00 zł. miesięcznie oprócz spłaty zadłużenia z tytułu składek w kwocie początkowo po 331,20 zł a później 200,00 zł miesięcznie będzie w stanie spłacić również odsetki od tych należności, nie mogło być uznane za sprzeczne z zasadami logiki i zasadami doświadczenia życiowego, zwłaszcza, że skarżąca nie wykazała w toku postępowania, że ponosi wydatki na leczenie w określonej wysokości. Z tego względu zawarte w decyzji rozstrzygnięcie nie mogło zostać uznane za rozstrzygnięcie dowolne. Z tych powodów zaskarżonej decyzji nie można było zarzucić naruszenia zasad ogólnych określonych w art. 6 i 7 k.p.a. Jak już wskazano w rozpoznanej sprawie nie doszło do niewyjaśnienia stanu faktycznego a odmowa przyznania ulgi płatniczej w drodze decyzji uznaniowej, na podstawie przepisu przewidującego możliwość wydania takiego rozstrzygnięcie, żadną miarą nie może być uznana za naruszenie zasady praworządności. W rozpoznanej sprawie doszło do naruszenia przepisów art. 35 § 1 i art. 36 § 1 k.p.a. z powodu przewlekłego prowadzenia postępowania, jednakże naruszenie to w ocenie Sądu nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, a tylko takie naruszenie przepisów postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) mogło stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji, należało zważyć, że gdyby wyłącznie z tego powodu Sąd zaskarżoną decyzję uchylił to organ zobowiązany przez Sąd w wyroku do niezwłocznego załatwienia sprawy, wydałby decyzję taką samą w treści. Tak samo należało ocenić zarzut braku wskazania w pouczeniu o środku zaskarżenia decyzji wydanej w pierwszej instancji przez Prezesa KRUS terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. To uchybienie mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyby strona skarżąca wskutek braku odpowiedniego pouczenia nie złożyła środka zaskarżenia w terminie, jednakże skoro wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony w ustawowym terminie to uchybienie organu przy pouczeniu strony o terminie jego wnoszenia należało uznać za uchybienie przepisom postępowania, które nie wpłynęło w ogóle na przebieg postępowania. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie. .