III SA/Wa 1655/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2013 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2006 roku postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżący J. G. , na urzędowym formularzu PPF wniósł do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżący podniósł, że w obecnej chwili znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Stan zdrowia ([...] ) uniemożliwia mu podjęcie pracy w pełnym wymiarze, a wysokie koszty leczenia oraz rehabilitacji uniemożliwiają wniesienie wpisu. Uzyskiwane dochody są na tyle niskie, że pokrywają jedynie bieżące wydatki. Skarżący podniósł, że uiścił wpis w innych sprawach. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną oraz synem (ur. w [...] r.). Z oświadczenia wynika także, że Skarżący nie posiada nieruchomości, ani przedmiotów wartościowych. Żona Skarżącego posiada dom jednorodzinny o powierzchni 230 m² oraz samochód marki [...] (rok prod. 2008). Z tytułu zatrudnienia Skarżący uzyskuje miesięczne dochody w kwocie 1.600 zł brutto, a jego żona z tego samego tytułu kwotę 1.600 zł brutto. Skarżący do swoich miesięcznych wydatków zaliczył opłaty za: energię elektryczną – 488,15 zł, M. – 513, spłatę kredytu 1.668,76 zł oraz koszty utrzymania 1.000 zł. Na wezwanie referendarza sądowego Skarżący przedłożył zeznanie podatkowe PIT-37 za 2012 r. swoje oraz syna (PIT-11), dokumenty medyczne, potwierdzenie przelewu: spłaty kredytu, opłaty za energię oraz usługi medyczne, a także listę płac za czerwiec 2013. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr z 2012 r., poz. 270), zwaną dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246§ 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu w kwocie 2.662 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Przystępując do rozważań należy przede wszystkim wskazać, że przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek wykazania (podkr. własne), tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, s. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest zatem uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje bądź złożyć na wezwanie Sądu dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości skorzystano w niniejszej sprawie) daje przepis art. 255 P.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 23 grudnia 2005 r., II FZ 794/05, niepubl.). Tymczasem Skarżący nie wykonał wezwania referendarza sądowego i wszystkich wymaganych dokumentów źródłowych nie przedłożył. W szczególności Skarżący nie przedłożył mimo, że był do tego zobowiązany zeznania podatkowego za 2012 r. żony, wyciągów z rachunków bankowych, oświadczenia w przedmiocie korzystania z pomocy społecznej, wskazania wszystkich źródeł utrzymania, Wniosek o przyznanie prawa pomocy należało zatem rozpoznać w oparciu o przedłożone informacje oraz akta sprawy. Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też – jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 p.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane), tak aby Sąd miał przekonanie (a najlepiej pewność), co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony. Z informacji przedstawionych we wniosku wynika, że Skarżący wraz z żoną uzyskują stałe miesięczne dochody w kwocie 3.200 zł (łącznie). Do swoich miesięcznych wydatków Skarżący zaliczył opłaty za energię elektryczną _488,15 zł, M. – 513,07 zł, spłatę kredytu – 1.668,76 zł oraz koszty utrzymania – 1.000 zł. Dysponując tylko takimi informacjami referendarz sądowy nie był w stanie dokonać zestawienia dochodów Skarżącego z Jego wydatkami. Z przedstawionych informacji nie wynika bowiem jaki jest faktyczny dochód rodziny. Skarżący był zobowiązany do przedłożenia wyciągów z posiadanych rachunków i lokat bankowych swoich i żony. Dokumentów tych jednak nie przedstawił. Skarżący nie przedstawił również zeznania podatkowego za 2012 r. żony. Informacja ta jest szczególnie istotna, bowiem ze znajdującego się w aktach sprawy o sygn. III SA/Wa 1421/11 (w której odmówiono Skarżącemu przyznania prawa pomocy) zeznania podatkowego za 2010 r. żony Skarżącego, wynika, że oprócz dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej, żona Skarżącego uzyskała jeszcze dochód z tytułu najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze przychód w kwocie 52.597,77 zł. Niemożliwa zatem była ocena kondycji finansowej Skarżącego i ocena czy Skarżący jest w stanienie ponieść należne w sprawie koszty sądowe. Wprawdzie pełnomocnik Skarżącego r. pr. P. M. w piśmie z 19 lipca 2013 r. wyjaśnił, że Skarżący nie był w stanie w wyznaczonym terminie zebrać pozostałej dokumentacji wymienionej w wezwaniu z 8 lipca 2013 r., jednakże do dnia rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy dokumentów tych nie przedłożył. Nie zobowiązał się również do przedłożenia wymaganych dokumentów w terminie późniejszym. Wobec niedostosowania się przez Skarżącego do wezwania z 8 lipca 2013 r., - niemożliwa jest rzetelna analiza zdolności płatniczych Skarżącego, a w konsekwencji ustalenie czy sytuacja, w której się znalazł wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 p.p.s.a. Dopiero bowiem po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią dokumentów i oświadczeń złożonych w trybie art. 255 p.p.s.a., można wydać prawidłowe orzeczenie co do przyznania bądź też odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 19 stycznia 2005 r., OZ 1115/04, niepubl.). W tym stanie rzeczy referendarz sądowy uznał, że Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji