III SA/Wa 1658/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Kleiber (spr.), Asesor WSA Alojzy Skrodzki, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi B. H. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2005 r. bez numeru w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o braku zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. 1) stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, 2) stwierdza, że postanowienie którego nieważność stwierdzono nie może być wykonane w całości. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2005 r./ bez numeru/, dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w L, działając z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy postanowienie dyrektora Oddziału z dnia [...] grudnia 2004 r. /bez numeru/, odmawiające wydania B. H. zaświadczenia o braku zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, gdyż konto jej , według stanu na 23 grudnia 2004 r. wykazało zadłużenie za okresy składkowe od grudnia 1999 r. do kwietnia 2001 r., od czerwca 2001 r. do listopada 2001 r., od stycznia 2002 r. do października 2002 r. oraz od stycznia 2003 r. do września 2004 r. B. H., w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniosła o uchylenie postanowienia z dnia [...] lutego 2005 r. i wydanie zaświadczenia zgodnego z wnioskiem. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej o oddalenie, uznając wniesioną skargę za bezzasadną. W uzasadnieniu podał, iż B. H. prowadzi działalność gospodarczą od 16 kwietnia 1987 r. do chwili obecnej, początkowo pod nazwą "R." od 25 lutego 2003 r. pod nazwą "B." a od dnia 13 września 2004 r. pod nazwą- "B.". Siedziba działalności w całym okresie jej prowadzenia nie uległa zmianie i mieści się w L. i przy ul. [...], a w całym okresie prowadzonej działalności B. H. posługuje się identyfikatorami numerycznymi NIP [...] i REGON [...]..Zgodnie z art. 44 w związku z art. 43 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. Nr 137, póz. 887 ze zmianami) zwanej dalej u.s.u.s. o wszelkich zmianach w stosunku do danych wykazanych w zgłoszeniu takich jak nazwa skrócona płatnika, uprawnienie do prowadzenia działalności, płatnik składek zawiadamia Zakład, który dokonuje stosownych zmian w zapisach na koncie prowadzonym dla tego płatnika pod identyfikatorami numerycznymi NIP i REGON. Ponadto stwierdził, że zadłużenie z tytułu składek za przedmiotowy okres w czasie prowadzonego postępowania nie uległo zmniejszeniu, a skarżąca jednoznacznie określiła przyczyny likwidacji "starej firmy" oraz rozpoczęcie działalności pod "nową firmą" jako możliwość ubiegania się o pomoc z Unii Europejskiej. Zamiar uzyskania przez płatnika zaświadczenia o braku zadłużenia wskutek dokonania nowego wpisu do ewidencji przy istniejącym zadłużeniu z tytułu uprzednio prowadzonej działalności jest, w ocenie Prezesa Zakładu, naganny. W piśmie procesowym z dnia 12 grudnia 2005 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia z dnia [...] lutego 2005 r. utrzymującego w mocy postanowienie z dnia [...] grudnia 2004 r. bowiem naruszyło ono przepis art. 83b u.s.u.s. Sprawa została zakończona postanowieniem wydanym na podstawie art. 219 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 107 ze zmianami) zwanym dalej k.p.a, a nie, jak przewiduje, przepis art. 83b u.s.u.s. - decyzją. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem Stosownie zaś do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) zwanej dalej p.p.s.a, ,rozstrzygając sprawę, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, ze wskazanych przyczyn, nie uwzględnił wniosku tak skarżącej jak i Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o uchyleniu zaskarżonego postanowienia lecz stwierdził jego nieważność na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie był, bowiem ,organem właściwym do rozpoznania sprawy B.H. w drugiej instancji. Stosownie do treści art. 83b w zw. z art. 123 u.s.u.s. oraz art. 219 k.p.a - Zakład Ubezpieczeń Społecznych zobowiązany był do wydania lub uprawniony do odmowy wydania zaświadczenia .Dokonując odmowy, która kończyła postępowanie, powinien wydać decyzję, stosując do niej rygory przewidziane przepisem art. 107 kpa. Decyzję mógł jednak wydać jedynie jako organ pierwszej instancji. Zgodnie z art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. "e" u.s.u.s Zakład Ubezpieczeń Społecznych prowadzi indywidualne konta ubezpieczonych i konta płatników składek. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem Zakładu, kierując jego działalnością i reprezentując go na zewnątrz - art. 72 u.s.u.s.. Organem nadrzędnym nad Zakładem Ubezpieczeń Społecznych jest minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego - art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działaniach administracji rządowej (Dz.U. Nr 159, poz. 1548 ze zmianami). Zgodnie z art. 127 § 1 i § 2 k..p..a od decyzji wydanej w pierwszej instancji stronie przysługuje odwołanie do organu administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. Organy wyższego stopnia, według art.. 17 kpa, to w stosunku do organów administracji publicznej innych niż organy jednostek samorządu terytorialnego i wojewodów, odpowiednie organy nadrzędne lub właściwi ministrowie. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych w jednym tylko przepisie przewiduje właściwość Prezesa do rozpoznania spraw w drugiej instancji, a mianowicie w sprawach wymienionych w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. i to dopiero od nowelizacji tego przepisu z dniem 25 sierpnia 2005 r. W przepisie tym wymieniono jedynie sprawy przyznania świadczeń w drodze wyjątku oraz sprawy dotyczące umorzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W każdym innym przypadku, występującym poza przepisem art. 83 u.s.u.s. - organem odwoławczym będzie organ wskazany w ustawie lub, na zasadach ogólnych, organ wymieniony w art. 17 kpa. Przepisy u.s.u.s. nie wskazują w tym przypadku żadnego organu, właściwym więc, z całą pewnością , jest minister do spraw zabezpieczenia społecznego. Z racji omówionych przepisów, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie był uprawniony do rozpatrzenia zażalenia B.H. w drugiej instancji, a czyniąc to, wydał postanowienie z rażącym naruszeniem przepisu o właściwości - art. 17 pkt 3 k.p.a. Postanowienie takie, stosownie do art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. jako dotknięte wadą nieważności winno być ex tunc wyeliminowane z obrotu prawnego. Zgodnie z cytowanym przepisem art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.., Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa lub w innych przepisach. Ponownie rozpoznając sprawę - organ właściwy, dokona oceny prawnej postanowienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 grudnia 2004 r. również pod kątem stawianych mu przez B. H. zarzutów. Sąd orzekając, na podstawie art. 145 1 pkt 2 p.p.s.a., o nieważności zaskarżonego postawienia, stosownie do przepisu art. 152 p.p.s.a., stwierdził, że nie może być ono wykonane w całości.