III SA/Wa 166/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za III kwartał 2012 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący A. S. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, motywując to zajęciem kont bankowych oraz wynagrodzenia za pracę. Wskazał, iż stałe koszty i wydatki (5.020 zł) prawie w całości konsumują dochód (5.580 zł). Do majątku zaliczył dom. Przedłożył wyciągi bankowe i zawiadomienia o zajęciu. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego w niniejszej sprawie oraz w sprawie o sygn. III SA/Wa 3752/17 Skarżący wyjaśnił, że prowadzi działalność gospodarczą. Poinformował, że wynagrodzenie na rzecz pełnomocnika wyniosło 3.600 zł i zostało sfinansowane z kredytu firmowego. Skarżący wyjaśnił też, że nie korzysta z pomocy społecznej. Przesłał m. in. deklaracje VAT-7K, zeznania podatkowe, wydruk z podatkowej księgi przychodów i rozchodów, zaświadczenie o wynagrodzeniu, dokumenty obrazujące wydatki, wyciągi bankowe, zawiadomienia o zajęciu, wyrok rozwodowy. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), dalej jako: "P.p.s.a.", strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 21 maja 2015 r. (II FZ 428/15) wprowadzono ją do porządku prawnego w celu zapewnienia możliwości realizacji konstytucyjnego prawa do Sądu tym osobom, które, ze względu na trudną sytuację materialną, zmuszone byłyby do rezygnacji z obrony swych praw przed Sądem z powodu kosztów sądowych przekraczających ich możliwości finansowe. Udzielenie prawa pomocy w konkretnej sprawie uzależnione jest od spełnienia ustawowo określonych przesłanek takich jak: brak zdolności do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub brak zdolności do poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym) – zob. art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. W niniejszej sprawie Skarżący ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zdaniem referendarza sądowego wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Przedstawione dokumenty (w niniejszej sprawie oraz w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 3752/17) wykluczają bowiem Skarżącego z grona osób uprawnionych do uzyskania wsparcia w formie prawa pomocy. Wynika z nich mianowicie, że źródłem utrzymania Skarżącego jest wynagrodzenie za pracę w łącznej wysokości 8.241,58 zł brutto miesięcznie (dane na podstawie zaświadczeń o wynagrodzeniu) oraz działalność gospodarcza. Jakkolwiek poziom osiąganych z niej obrotów nie jest aktualnie wysoki (przychód za 2017 r. wyniósł 22.787,50 zł, zaś koszty jego uzyskania 44.031,69 zł), to jednak nie można zapominać, że w latach 2015-2016 wartości te wyniosły odpowiednio 552.472,84 zł i 208.765,68 zł (przychód) oraz 478.963,73 zł i 212.499,39 zł (koszty). W świetle powyższych danych trudno zatem Skarżącego uznać za osobę funkcjonującą na poziomie minimum socjalnego, a do takich właśnie osób – jak zaznaczono na wstępie – skierowana jest instytucja prawa pomocy. Co prawda Skarżący zastrzegł, iż ponosi znaczne wydatki stałe, w tym alimenty w kwocie 1.200 zł i ratę kredytu w wysokości ponad 1.870 zł, niemniej okoliczność ta nie może sama w sobie przesądzać o zwolnieniu go z kosztów sądowych. Jak się podkreśla w orzecznictwie prawo pomocy ma służyć osobom, w przypadku których uiszczenie kosztów sądowych wywoła negatywny wpływ na możliwość utrzymania siebie i rodziny. Nie chodzi tu przy tym o utrzymanie na określonym poziomie, zwykłym dla wnioskodawcy i o wpływ polegający na obniżeniu tego poziomu. Ustawodawca utrzymanie, jakie nie może doznać uszczerbku, określił jako "konieczne". Oznacza to, że prawo pomocy może być przyznane, jeżeli uiszczenie kosztów sądowych zagrozi możliwości zaspokojenia potrzeb życiowych, rozumianych jako obiektywnie niezbędne. Uiszczenie tychże kosztów, jak każdy wydatek finansowy powodować może konieczność poczynienia pewnych zmian i oszczędności w wydatkach. Prawo pomocy przysługuje jedynie osobom, które w istocie rzeczy zmian tych i oszczędności nie mają możliwości dokonać, a wygospodarowanie środków na pokrycie kosztów sądowych odbędzie się kosztem wydatków na konieczne utrzymanie (por. postanowienie WSA w Warszawie z 20 października 2009 r., III SA/Wa 1359/09). W ocenie referendarza sądowego taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Zważywszy, że Skarżący poniósł już koszty wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Jak sam oświadczył wynagrodzenie za "sporządzenie skargi w niniejszej sprawie" wyniosło 3.600 zł i zostało sfinansowane z kredytu firmowego. Trudno przy tym uwierzyć by do takiej tylko kwoty wynagrodzenie to się sprowadzało, skoro - jak wynika z akt sprawy – pełnomocnik został ustanowiony jeszcze w postępowaniu podatkowym przed organem I instancji. Jednocześnie brak jest podstaw by wspomniane wydatki traktować w sposób uprzywilejowany. Zwłaszcza, że w orzecznictwie ukształtowało się stanowisko, iż tego typu zobowiązania umowne nie mają pierwszeństwa przed opłatami sądowymi (zob. postanowienia NSA z: 30 czerwca 2016 r., II FZ 278/16; 30 marca 2016 r., II FZ 174/16). Tym samym referendarz sądowy nie widzi powodu, aby koszty prowadzonego przez Skarżącego postępowania przerzucać na podatników. Na koniec referendarz sądowy powziął wątpliwości co do zupełności przesłanych wyciągów bankowych. Otóż Skarżący (przy sprawie III SA/Wa 3752/17) przedłożył wydruk zrealizowanej w grudniu 2017 r. operacji przelewu kwoty 1.200 zł tytułem alimentów. Przelewu tego dokonano z rachunku 437999XXXXXXXXXXXXXXXX0001 posiadanego w S.. Historii tego rachunku obrazującej wpływy i wypływy jednak nie przedstawiono ani w niniejszej sprawie, ani przy sprawie III SA/Wa 3752/17. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.