III SA/Wa 1669/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędziowie Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (spr.), Asesor WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Protokolant Anna Kurdej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2008 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. oddala skargę Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. Minister Finansów działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art.221 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm. – powoływanej dalej jako "ustawa Ord. pod.") po rozpatrzeniu odwołania A. K. – powoływanego dalej jako "Skarżący" utrzymał w mocy decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2007 r. odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Izby Skarbowej w O. z dnia [...] lipca 2002 r. określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000r., zaległość w tym podatku oraz odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiono stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, iż ostateczną decyzją z dnia [...] lipca 2002 r., doręczoną w dniu 8 lipca 2002r., Izba Skarbowa w O. utrzymała mocy decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej z Urzędu Kontroli Skarbowej w O. z dnia [...] marca 2002 r. określającą zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000r, wysokość zaległości podatkowej oraz odsetki za zwłokę od tej zaległości. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikało, iż pismem z dnia 12 września 2006 r. Skarżący złożył do Dyrektora Izby Skarbowej w O. wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] marca 2002r. W związku z tym, że decyzja Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2002 r. stała się ostateczna przed dniem 31 grudnia 2002 r., powyższy wniosek został przekazany do rozpoznania przez Ministra Finansów - zgodnie z właściwością i potraktowany jako wniosek w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2002 r. Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. Minister Finansów odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2002 r., z powodu uchybienia terminu przewidzianego do wniesienia żądania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji. Skarżona decyzja Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2002r. doręczona została w dniu 8 lipca 2002r., co wynika za zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki listowej nr [...]. Wniosek o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji został jednak sporządzony i wniesiony dopiero we wrześniu 2006 r., a zatem po upływie terminu określonego w ww. art. 249 § 1 ustawy Ord. pod., w brzmieniu obowiązującym przed dniem 31 grudnia 2002 r. Pismem z dnia 13 kwietnia 2007 r. Skarżący wniósł odwołanie od ww. decyzji Ministra Finansów podnosząc, że: 1) funkcjonowanie decyzji ostatecznej Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2002 r. skutkuje w stosunku do strony określonymi sankcjami karnymi przewidzianymi w Kodeksie Karnym Skarbowym, dlatego podjęcie postępowania wywiera bezpośredni wpływ na postępowanie karne, 2) przy rozstrzyganiu sprawy należy zastosować przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym obecnie. Jak wyjaśniła Strona, jest to zasada stosowania przepisów nowych, chyba że strona wnosi o rozpatrywanie w oparciu o dawną ustawę, 3) okoliczności przemawiające za zasadnością wniosku podatnika, zostały prawnie usankcjonowanie przez Sąd Rejonowy w O. [...] Wydział Karny wyrokiem z dnia [...]sierpnia 2003 r. sygn. akt [...], tj. po upływie ponad roku od doręczenia Stronie spornej decyzji Izby Skarbowej w O. W związku z powyższym Podatnik nie mógł wystąpić we właściwym czasie o unieważnienie ostatecznej decyzji w oparciu o dziś dowiedzione okoliczności. Minister Finansów wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. utrzymał zaskarżoną decyzję z dnia [...] lutego 2007 r. w mocy. W uzasadnieniu decyzji zwrócono uwagę, że zgodnie z treścią art. 24 § 1 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa i zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2002 r. Nr 169. poz. 1387 ze zm. – dalej określanej jako "ustawa o zmianie Ordynacji podatkowej"), żądania stwierdzenia nieważności decyzji, która stała się decyzją ostateczną do dnia 31 grudnia 2002 r., podlegają rozpatrzeniu w trybie, na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ww. noweli. W myśl art. 249 1 ww. ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r.), organ podatkowy zobowiązany został do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie zostało wniesione po upływie roku od daty jej doręczenia W związku z powyższym Minister Finansów stwierdził, iż nie posiada uprawnień do zastosowania w stanie faktycznym niniejszej sprawy przepisów art. 249 § 1 ustawy Ord. pod. w brzmieniu obowiązującym po dniu 31 grudnia 2002 r. Przyjęcie przez organ podatkowy terminu pięcioletniego w sprawie wniesienia żądania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2002 r stanowiłoby rażące naruszenie art. 24 § 1 ustawy z dnia 12 września 2002 r. zmianie ustawy Ordynacja podatkowa. Minister Finansów nie ma zatem wyboru w stosowaniu przepisów podatkowych w brzmieniu wskazywanym przez Skarżącego. Na powyższą decyzję Ministra Finansów Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie. Skarżący podniósł w skardze m.in., iż: 1) odmowa wszczęcia postępowania w sprawie skutkuje funkcjonowaniem decyzji naznaczonej wadą prawną, 2) na dzień dzisiejszy przed Sądem Rejonowym w O. Wydział Karny (sygn. akt [...]) toczy się postępowanie karne z oskarżenia Prokuratora Rejonowego w O. przeciwko Stronie, którego podstawą pozostają rozstrzygnięcia zawarte w decyzji Izby Skarbowej w O. 3) okoliczności stanowiące za zasadnością wnioskowania o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Izby Skarbowej w O. zostały prawnie usankcjonowanie przez Sąd Rejonowy w O. [...] Wydział Karny w wyroku z dnia [...] sierpnia 2003 r. (sygn. akt [...]), tj. po upływie ponad roku od dnia doręczenia decyzji Izby Skarbowej, w związku z czym Strona nie mogła, w oparciu o później ujawnione okoliczności, dotrzymać terminu rocznego przewidzianego do złożenia wniosku. Wyrok ten sankcjonuje zachowania handlowe opisane sporną decyzją Izby Skarbowej jako prawnie nieskuteczne, nie mogące stanowić podstawy do opodatkowania. Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej "p.p.s.a.")., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że poza przypadkiem wymienionym pod literą b), warunkiem sine qua non uchylenia zaskarżonej decyzji jest stwierdzenie, że naruszenie prawa, którego dopuścił się organ administracji, miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku opisanym pod literą c) wymaga się ponadto, aby wpływ ten był istotny. Jedynie w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) możliwe jest uchylenie zaskarżonego aktu administracyjnego niezależnie od tego, czy naruszenie mogło, czy też nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Przenosząc powyższe kryteria na grunt przedmiotowej sprawy Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, w stopniu dającym podstawę do jej uchylenia, jak również przepisów proceduralnych w stopniu mającym istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy. Sąd nie dopatrzył się także innych uchybień powodujących obowiązek wycofania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji Ministra Finansów. Z będącego przedmiotem analizy stanu faktycznego wynikało, iż w stosunku do Skarżącego Izba Skarbowa w O. wydała ostateczną decyzję z dnia [...] lipca 2002 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. Decyzja ta została skutecznie doręczona na adres wskazany przez podatnika. Następnie pismem z dnia 12 września 2006 r. Skarżący złożył wniosek o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Izby Skarbowej w O. Minister Finansów jako organ właściwy do rozpatrzenia ww. wniosku o stwierdzenia nieważności odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Izby Skarbowej w W. argumentując, iż wniosek Skarżącego został złożony z uchybieniem 1 – rocznego terminu do jego złożenia. Powyższe rozstrzygnięcie wynikało w ocenie Ministra Finansów z dyspozycji przepisów przejściowych zawartych w ustawie o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa. Sąd badając istotę sporu miedzy stronami przyznał rację organowi podatkowemu. Zgodnie bowiem z przepisem art. 24 § 1 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa i zmianie niektórych innych ustaw, żądania uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji, która stała się decyzją ostateczną do dnia 31 grudnia 2002 r., podlegają rozpatrzeniu w trybie i na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej. W postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Izby Skarbowej w O. z dnia [...] lipca 2002 r., która stała się decyzją ostateczną przed dniem 1 stycznia 2003 r., mają zatem bezwzględnie zastosowanie przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002r. W myśl art. 249 § 1 ww. ustawy organ podatkowy zobowiązany został do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie zostało wniesione po upływie roku od daty jej doręczenia. Sąd zatem zgodził się z oceną zaprezentowaną przez Ministra Finansów, że organ ten nie miał uprawnień do zastosowania w stanie faktycznym niniejszej sprawy przepisów art. 249 § 1 ustawy Ord. pod. w brzmieniu obowiązującym po dniu 31 grudnia 2002 r. Przyjęcie przez organ podatkowy terminu pięcioletniego w sprawie wniesienia żądania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2002 r. stanowiłoby rażące naruszenie art. 24 § 1 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa i zmianie niektórych innych ustaw. Na podkreślenie zasługiwało to, iż Minister Finansów nie miał zatem wyboru w stosowaniu przepisów podatkowych w brzmieniu bardziej korzystnym dla Skarżącego. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zarzuty Skarżącego podnoszone w skardze oraz uprzednich pismach procesowych, w zakresie możliwości zastosowania terminu pięcioletniego uprawniającego do złożenia wniosku w niniejszej sprawie, wbrew postanowieniom zawartym w art. 24 § 1 ustawy o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa należy uznać za niezasadne. Końcowo stwierdzić należy, iż będąca przedmiotem skargi decyzja Ministra Finansów utrzymująca w mocy decyzję własną o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Izby Skarbowej, z uwagi na swój formalny charakter, zakreśla równocześnie granice działania organu. Orzekając w zakresie odmowy wszczęcia postępowania, organ nie mógł rozstrzygać o zasadności żądania czy przedmiotowości postępowania w sprawie. W tym stanie faktycznym i prawnym, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.