III SA/Wa 1669/07

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 14 marca 2008 r. po rozpoznaniu wniosku dor. pod. P. M. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji p o s t a n a w i a przyznać pełnomocnikowi z budżetu sądu, tytułem kosztów pomocy prawnej, kwotę 315,- zł Postanowieniem z 4 października 2007 r. sygn. III SA/Wa 1669/07 Sąd przyznał dla A. K. – dalej jako skarżący - prawo pomocy w postaci ustanowienia doradcy podatkowego i zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z 18 grudnia 2007 r. Krajowa Rada Doradców Podatkowych wskazała dor.pod P. M. jako pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi A. K., który w piśmie o dacie wpływu 22 stycznia 2008 r. udzielił mu umocowania. Pełnomocnik skarżącego stawił się na rozprawie w dniu 5 marca 2008 r., gdzie wniósł o zwrot kosztów postępowania sądowego, a nadto w piśmie z 10 marca 2008 r. oświadczył, że koszty zastępstwa procesowego nie zostały pokryte w całości, ani w części przez skarżącego. 1. Wyznaczony doradca podatkowy ma prawo do wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych wydatków na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) - dalej jako u.p.p.s.a. Do czynności, o których mowa w tym przepisie, należą – m.in. – środki odwoławcze, czy sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, jak też pomoc prawna świadczona do momentu wydania wyroku w I instancji. Referendarz sądowy zauważa, że decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek referendarza sądowego ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. Pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie, o którym mowa w art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z f a k t y c z n y m udzieleniem pomocy prawnej. Także Europejski Trybunał Praw Człowieka, definiując uprawnienie do skorzystania z pomocy adwokata jako część prawa do sądu, wskazał, że skoro Europejska Konwencja Praw Człowieka w art. 6 stanowi o prawie do korzystania z pomocy pełnomocnika, a nie tylko wyznaczenia, państwo odpowiada także za to, czy pomoc prawna była świadczona (por. Artico p. Włochy, skarga 6694/74). Przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia oraz zwrotu niezbędnych, udokumentowanych wydatków za zastępstwo prawne wykonywane w ramach prawa pomocy następuje na jego wniosek, w którym powinno znajdować się oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 14 października 1998 r., II CKN 687/98 (OSNC 1999, nr 3, poz. 63), mającym zastosowanie do adwokatów i radców prawnych, stwierdził, że wniosek niezawierający takiego oświadczenia podlega oddaleniu jako nieuzasadniony. Referendarz sądowy zauważa zarazem, że oświadczenie to zostało złożone w analizowanej sprawie na rozprawie. 2. Należy przyznać wynagrodzenie dla ustanowionego doradcy podatkowego, kiedy strona nie jest w stanie ponieść kosztów działania doradcy podatkowego ustanowionego z urzędu, a pełnomocnik zwróci się do Sądu o zwrot kosztów postępowania sądowego i złoży oświadczenie o tym, że koszty zastępstwa procesowego nie zostały pokryte w całości, ani w części (§ 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 2 grudnia 2003 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu - Dz.U. z 2003 r. Nr 212, poz. 2075). 3. Z akt sprawy wynika, że pełnomocnik stawił się na rozprawie w dniu 5 marca 2008 r., w której brał czynny udział i popierał skargę. Wypełniony został także wymóg przewidziany w treści § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 2 grudnia 2003 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu, ponieważ na rozprawie w dniu 22 października 2007 r. pełnomocnik złożył stosowne oświadczenie, które powtórzył w piśmie z 10 marca 2008 r. Zdaniem referendarza sądowego w stanie prawnym z dnia wydania postanowienia – 14 marca 2008 r. - nie istnieje postawa, ustanowiona bezpośrednio w treści przepisów prawa, do doliczania do kwoty przyznanego doradcy podatkowemu wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej – kwoty podatku VAT. Fakt ten nie uniemożliwia podjęcia przez referendarza sądowego czynności w celu uwzględnienia - w przyznanych przez Sąd kosztach pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu - uszczuplenia wynagrodzenia o kwotę podatku. Ze względu na uregulowania dotyczące podatku od towarów i usług zawarte w rozporządzeniu z Ministra Sprawiedliwości z 2 grudnia 2003 r. oraz porównując sytuację procesową radców prawnych i adwokatów w tej materii oraz uwzględniając wkład pracy pełnomocnika w tej sprawie, także po rozprawie, referendarz sądowy zadecydował o rozumieniu terminu "opłata" z § 3 ust 1 pkt 1 rozporządzenia, tak, by rekompensowało kwotę podatku VAT potrąconą z wynagrodzenia. W ten sposób zostaną zniwelowane nieuzasadnione różnice pomiędzy kwotą wynagrodzenia przyznawaną za pomoc prawną świadczoną z urzędu dla członków wskazanych wyżej grup zawodowych. Podstawą przyjęcia wyrażonego poglądu jest tożsamość – co najmniej - zakresu pomocy prawnej świadczonej w sprawach podatków przez tych przedstawicieli zawodów prawniczych w sytuacji, kiedy w przypadku adwokatów i radców prawnych do zasądzonej kwoty dolicza się kwotę podatku VAT. Referendarz sądowy zwraca przy tym uwagę na fakt, że tylko doradcy podatkowi specjalizują się – z założenia – ściśle w prawie podatkowym będącym źródłem sporu w sprawie, co może mieć wpływ na jakość pomocy prawnej przez nich świadczonej w tej dziedzinie, lecz nie uzasadnia niekorzystnego ich traktowania pod względem przyznawania kosztów zastępstwa prawnego. Mając powyższe na uwadze referendarz sądowy uznał, że na podstawie art. 250, art. 258 § 2 pkt 8, § 3 u.p.p.s.a. oraz § 2 ust. 1 pkt 2 i § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 2 grudnia 2003r., należało postanowić, jak w sentencji