III SA/Wa 1677/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, po rozpoznaniu w dniu 30 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2008 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący J. P. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, motywując to toczącym się wobec niego postępowaniem egzekucyjnym, blokadą konta, drastycznym spadkiem dochodów. Skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i dwójką dzieci (na jedno z nich płaci alimenty w wysokości 1.150 zł). Do majątku zaliczył zajęty przez komornika i urząd skarbowy dom. Aktualnie Skarżącego utrzymują znajomi, którym kiedyś pomagał. Skarżący przedstawił zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego, odpis zupełny księgi wieczystej. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że jego żona nie pobiera zasiłków ani też nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy. Skarżący przesłał deklaracje VAT-7, zeznanie podatkowe, księgę przychodów i rozchodów, dokumenty obrazujące wydatki, wyciąg bankowy, zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego, dokumentację w sprawie zadłużenia, potwierdzenie wpłaty renty alimentacyjnej, odpis zupełny księgi wieczystej. Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2014 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 8 września 2014 r. Skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu wskazał, iż złożył deklarację podatkową, z której wynika, iż w roku 2012 jego działalność gospodarcza przyniosła stratę w wysokości -39.208.46 zł. W roku 2013 zysk za cały rok wyniósł 2255,14 zł. Ze złożonej księgi przychodów i rozchodów wynikło, iż w 2014 skarżący tylko w kwietniu uzyskał jakikolwiek przychód. Inne dokumenty wykazały zadłużenie skarżącego, w tym wobec organów skarbowych, z wniosku których toczy się egzekucja względem skarżącego. Skarżący podniósł, iż nie uzyskuje dochodów, a dochody uzyskane nie przewyższają zobowiązań skarżącego. W tej sytuacji Skarżący za niezrozumiałe uznał oczekiwanie, by udowadniał, iż utrzymuje się z pomocą znajomych. Zdaniem Skarżącego jeśli by posiadał dochody z nieujawnionych źródeł to zostałoby wykazane w toku kontroli skarbowej w przedmiotowej sprawie. W ocenie Skarżącego bezprzedmiotowy dla niniejszej sprawy jest stan jego konta w [...] S.A., czy [...] SA., gdyż konta te są zajęte przez komornika. W związku z tym nie może wykorzystać znajdujących się na nich środków dla zrealizowania wpisu sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej ,,p.p.s.a."– wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a wniosek Skarżącego podlega ponownemu rozpatrzeniu. W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania ( art. 246§ 1 pkt 1 p.p.s.a.), a w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Mając na uwadze powyższe, należy wskazać, iż kryterium uzasadniającym zwolnienie od kosztów postępowania sądowego jest ubóstwo strony skarżącej. Analiza powołanych powyżej przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazuje także, że Skarżący powinien wykazać, przedstawiając odpowiednie argumenty i dowody, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu , co do wskazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Trzeba jednak pamiętać, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, stanowi formę dofinansowania z budżetu państwa i może mieć zastosowanie do osób, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i sfinansowanie przez stronę jej udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. O przyznaniu prawa pomocy decyduje stan majątkowy i dochody w chwili orzekania przez Sąd w tym przedmiocie, bez względu na przyczyny takiego stanu. Należy jednak mieć na uwadze, że osoba lub osoby zamierzające wytoczyć sprawę lub biorące udział w sprawie powinny liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego od skargi w kwocie 6829 zł jak i stan faktyczny sprawy, Sąd nie widzi podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Także z użytego w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże" wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) spoczywa na stronie. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Tymczasem w niniejszej sprawie Skarżący podnosi, iż aktualnie utrzymuje się dzięki pomocy znajomych. Jednakże okoliczności tej w żaden sposób nie uprawdopodobnił (o jej udokumentowaniu nie wspominając). Nie podał mianowicie jakie konkretnie są to osoby, nie nadesłał ich oświadczeń, potwierdzających ten fakt. W ocenie Sądu oświadczenie Skarżącego o egzystowaniu dzięki pomocy znajomych jest niewiarygodne. Zwłaszcza, jeśli uwzględni się fakt, iż rodzina Skarżącego składa się z trzech osób. Dodatkowo jest on zobowiązany do alimentacji córki. Renta alimentacyjna wynosi 1.150 zł i jak wynika z nadesłanych potwierdzeń kwotę tę Skarżący reguluje. Do tego należy wymienić inne jeszcze wydatki, jak opłata za energię elektryczną, wodę, gaz (za luty 2014 r. opłata ta wyniosła ponad 2.375 zł), opłata za administrowanie (za lipiec 2014 r. w wysokości 1.000 zł), czy zakup żywności, edukacja syna, wynagrodzenie względem ustanowionego w sprawie pełnomocnika, koszty wyjazdów biznesowych ( do M., M., L.). Zdaniem Sądu bez znaczenia, dla kwestii spełnienia przesłanek przyznania Skarżącemu prawa pomocy, była przy tym strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za 2012 r. na poziomie 39.208.46 zł. oraz zysk za 2013 rok w wysokości 2255,14 roku. Jak bowiem wynika z postanowienia NSA z dnia 1 sierpnia 2013r., sygn. akt I FZ 327/13 w obrocie gospodarczym przyjmuje się, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie świadczy o braku środków finansowych. Uzasadniając swój wniosek Skarżący powołał się m. in. na blokadę konta, na dowód czego przedstawił zawiadomienie o zajęciu dokonanym na rachunku bankowym w [...] S.A. Tymczasem wśród nadesłanych dokumentów zabrakło wyciągów z tego właśnie rachunku. Tyczy się to także rachunku bankowego w [...] S.A. zajętego na mocy zawiadomienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. z [...] kwietnia 2014 r. Wyciągi z ww. rachunków pozwoliłyby na ocenę przepływu środków przez te rachunki oraz powzięcie informacji o wysokości zgromadzonych środków. Ponadto nie można wykluczyć, że w ramach działalności gospodarczej Skarżący otrzymywał środki pieniężne z pominięciem tych rachunków. Zwłaszcza, iż Skarżący w wykonaniu wezwania do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych nadesłał wyciąg z rachunku posiadanego w [...] za jeden tylko miesiąc. W wezwaniu tym wyraźnie wskazano, iż chodzi o wyciągi za ostatnie trzy miesiące. W ocenie Sądu w świetle powyższych okoliczności Skarżący nie wykazał łączności niemożności wygospodarowania środków na poczet kosztów postępowania sądowego z faktem prowadzenia względem niego egzekucji. Ponadto powyższe świadczy o celowo wybiórczym podawaniu informacji na temat sytuacji majątkowej. Skoro to do strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy należy wykazanie, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tej instytucji, a skarżący z tego zadania się nie wywiązał w sposób rzetelny, to nie wykazał spełnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Tym samym złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 254 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.