III SA/Wa 1690/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Kleiber (sprawozdawca), Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant st. sekr. sąd. Anna Kurdej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2011 r. sprawy ze skargi E. z siedzibą w Holandii na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie pozostawiające bez rozpatrzenia wniosek o zwrot podatku od towarów i usług za 2007 r. 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz E. z siedzibą w Holandii kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1. W dniu [...] czerwca 2008 r. do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. wpłynęły obcojęzyczne dokumenty firmy E. z siedzibą w Holandii (dalej jako spółka lub skarżąca). Organy podatkowe przyjęły, że spółka zwraca się z wnioskiem o zwrot podatku od towarów i usług w trybie określonym w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 23 kwietnia 2004r. w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług niektórym podmiotom (Dz. I Nr 89, poz. 851, z późn. zm) dalej – "rozporządzenie". Do wypełnionego w języku obcym i obcojęzycznym formularzu wniosku, zostały jednocześnie dołączone oryginały dokumentów dotyczących spółki: 1/ zaświadczenie wystawione przez B., 2/ faktura VAT , 3/ pismo z dnia 2 stycznia 2008 r. (w języku obcym). 2. Naczelnik Urzędy Skarbowego, pismem z [...] listopada 2008 r., nr [...], wezwał stronę, w trybie art. 169 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r., Nr 8, poz. 60, ze zm.), dalej jako "Ordynacja", do uzupełnienia braków formalnych wniosku. 3. Naczelnik Urzędu Skarbowego, z uwagi na przekroczenie terminu do uzupełnienia wskazanych braków, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r., pozostawił wniosek spółki bez rozpatrzenia. 4. Spółka, w zażaleniu z dnia [...] lipca 2009 r., zarzuciła podjętemu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego rozstrzygnięciu, naruszenie: - art. 121 oraz art. 122 Ordynacji, poprzez niewyjaśnienie istoty sprawy i przyjęcie, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych zostało doręczone Spółce w dniu [...] listopada 2008 r., podczas gdy w rzeczywistości datą otrzymania tego wezwania był dzień 1 grudnia 2008r.; - art. 169 Ordynacji podatkowej i § 5 rozporządzenia oraz regulacji zawartych w art. 3 i 6 Ósmej Dyrektywy Rady UE z 6 grudnia 1979r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich w zakresie podatków obrotowych - zasady zwrotu podatku od wartości dodanej podatnikom nie posiadającym siedziby na terytorium kraju (Dz.U.UE L 79.331.11), poprzez nałożenie na Wnioskodawcę zobowiązań niewynikających z przepisów powyższych aktów, a w konsekwencji uznanie, że złożony wniosek o zwrot podatku nie spełniał wymogów określonych przepisami prawa i w rezultacie niezasadne jego pozostawienie bez rozpatrzenia; § 6 rozporządzenia, poprzez niewydanie postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu. Spółka wniosła o dopuszczenie dowodów: 1/ z zeznań świadków: B. O., R. J. i H. S.; 2/ dowodu z wydruku korespondencji prowadzonej za pośrednictwem poczty elektronicznej w dniach 1-2 grudnia 2008r. pomiędzy R. J., a I. Z., a także 3/ dowodu z dokumentu w postaci wezwania z dnia [...] listopada 2008r. wraz z nadrukiem (pieczęcią) wskazującą datę wpływu pisma do Strony - na okoliczność odbioru wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku w dniu 1 grudnia 2008r. Spółka wystąpiła również z wnioskiem o zwrócenie się do właściwej jednostki pocztowej w N. (H.), w celu ustalenia daty doręczenia przesyłki zwierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku. 5. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z [...] maja 2010 r., na podstawie art. 169 § 4, art. 212 w związku z art. 219, art. 218, art. 220 § 1 i art. 228 w związku z art. 239 Ordynacji, stwierdził niedopuszczalność zażalenia. Dyrektor wskazał, że w aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru, dotyczące zaskarżonego postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego W., na którym nie określono ani daty doręczenia pisma, ani osoby, do rąk której miało ono zostać wydane. Na dokumencie tym znajduje się jedynie nieczytelny podpis w rubryce przeznaczonej na wpisanie nazwiska odbiorcy oraz stempel zagranicznego urzędu pocztowego, za pośrednictwem którego przesyłka była doręczana. Organy podatkowe, ze względu na niemożność ustalenia istotnych okoliczności faktycznych dotyczących doręczenia zaskarżonego postanowienia, podjęły w trybie reklamacyjnym postępowanie wyjaśniające, w celu zbadania, czy rzeczywiście doszło do doręczenia Stronie rozstrzygnięcia oraz w jakiej dacie. W odpowiedzi na złożoną reklamację, w pismach Poczty Polskiej z dnia [...] listopada 2009 r. znak: [...] oraz z dnia [...] stycznia 2010 r. znak: [...], stwierdzono, iż przesyłka zawierająca zaskarżone postanowienie zaginęła w trakcie transportu, zaś holenderski operator pocztowy nie dysponuje dokumentami potwierdzającymi wykonanie usługi doręczenia. Istotne jest ponadto, iż operator pocztowy H. T. przekazał Poczcie Polskiej oświadczenie adresata o nieotrzymaniu reklamowanej przesyłki. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, z tych informacji, utrwalonych w aktach sprawy wynika, iż postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] czerwca 2009 r. nie zostało doręczone Stronie, skutkiem czego należy stwierdzić, iż postanowienie to w ogóle nie weszło do obrotu prawnego. Brak dowodu doręczenia przedmiotowego postanowienia przesądza w dalszej kolejności, iż nie rozpoczął biegu termin do wniesienia zażalenia, zaś samo zażalenie - zgodnie z przedstawionym powyżej stanem prawnym - należy uznać za niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych. 6. Spółka, w skardze do Sądu z dnia 31 maja 2010 r., zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 121 oraz 122 Ordynacji poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych niniejszej sprawy i wydanie rozstrzygnięcia wyłącznie w oparciu o dowody w postaci pism Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] stycznia 2010 r. oraz z dnia [...] listopada 2009 r., co doprowadziło do błędnego ustalenia, iż postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego nie zostało doręczone podczas gdy postanowienie to zostało mu doręczone w dniu 3 lipca 2009 roku; 2.naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 228 § 1 pkt 1 w 7,w. z art. 239 Ordynacji, poprzez przyjęcie, iż zażalenie z dnia 10 lipca 2009 roku było niedopuszczalne z powodu niedoręczenia podatnikowi postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego, pomimo że w odwołaniu podatnik wprost powoływał się na treść tego postanowienia. Spółka wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2010 r, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z wydruku z wiadomości e-mail z dnia 07 lipca 2009 roku (wraz z załącznikiem) wysłanej przez R.J. (pracownika skarżącej) do P. sp. z o.o. (firmy zajmującej się obsługą księgową spółki) na okoliczność doręczenia skarżącemu postanowienia w dniu [...] lipca 2009 roku; zasądzenie od organu II instancji kosztów postępowania według norm przepisanych. Zdaniem skarżącej organ II instancji powinien zwrócić się do Poczty Polskiej o wyjaśnienia dotyczące okoliczności doręczenia przedmiotowego postanowienia i — zgodnie zasadą domniemania dobrej wiary i rozstrzygania wszelkich wątpliwości na korzyść podatnika - przyjąć za prawdziwe jej twierdzenia, iż zostało ono doręczone w dniu 3 lipca 2009 roku. Nadto, ustalenie organu II instancji, iż postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia nie zostało stronie doręczone, jest sprzeczne z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego. Jeśliby bowiem pismo zawierające powyższe rozstrzygnięcie nie zostało podatnikowi doręczone, to nie wniósłby on w niniejszej sprawie zażalenia do organu II instancji. Ponadto jeśli wziąć pod uwagę fakt, iż w części historycznej tego zażalenia zostały przedstawione motywy, którymi kierował się Naczelnik Urzędu Skarbowego przy wydawaniu przedmiotowego postanowienia, oczywiste jest, iż skarżący musiał mieć okazję, aby się zapoznać z jego treścią. Strona zwróciła uwagę na fakt, że zgodnie z informacjami uzyskanymi od przedstawiciela strony – B. O. - żaden z pracowników skarżącego nie miał kontaktu z T. post w sprawie reklamacji przesyłki zawierającej postanowienie z dnia [...] czerwca 2009 r. Zdaniem spółki, organ odwoławczy nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a swoje rozstrzygnięcie oparł wyłącznie na dowodach w postaci pisma Centrali Centrum Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] stycznia 2010r. oraz pisma Centrum Poczty [...] Oddział Rejonowy W. z dnia [...] listopada 2009r. 7. Dyrektor Izby Skarbowej w W., w odpowiedzi na skargę, wniósł o oddalenie skargi. 8. Wojewódzki Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu sprawy, zważył, co następuje: 9. Skargę należało uwzględnić 10. Sąd wskazuje, że zakwestionowane przed Sądem I instancji postanowienie zostało wydane w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku o zwrot podatku od towarów i usług. Z treści zażalenia z dnia [...] lipca 2009 r. na postanowienie wynika, że skarżąca nie kwestionuje faktu doręczenia jej postanowienia z [...] czerwca 2009 r. i znane jest jej uzasadnienie postanowienia, czego dowodem jest złożone zażalenie. Jednocześnie wskazała na termin, w którym doręczono jej przywołane postanowienie. 11. Doręczenie urzędowe - to instytucja prawa regulująca sposób i zasady doręczania pism w postępowaniu przed organami władzy publicznej. Doręczenie, czyli po prostu wręczenie pisma, oznacza umożliwienie adresatom zapoznania się z jego. Od daty doręczenia pisma biegną terminy postępowania. 12. Z założenia, naruszenie rygorów doręczania pism wskazanych w art. 144 – 154c Ordynacji powinno oznaczać, że do doręczenia nie doszło i nie można wyciągać ujemnych konsekwencji, jakie płyną z niedostosowania się adresata do danego pisma. 13. Przy ocenie prawidłowości zastosowania przepisów Ordynacji należy mieć jednak na uwadze to, że instytucje prawne uregulowane w Rozdziale 5 Ordynacji są gwarancję powzięcia przez stronę wiadomości, co do treści nadesłanego dokumentu. Gwarancyjny charakter instytucji doręczenia oznacza, że tylko prawidłowe doręczenie, tzn. dokonane zgodne z zasadami określonymi w niniejszym rozdziale, uzależnia skuteczność czynności podejmowanych przez organ (Komentarz do art.144 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.05.8.60), [w:] C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, M. Popławski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III.). Sąd odróżnia tu skuteczność czynności podejmowanych przez organ od skuteczności czynności podejmowanych przez stronę. 14. Zdaniem Sądu jednakże, szczególną rozwagę należy przykładać do sytuacji, w których adresat, oświadczył, że pismo do niego dotarło. Oświadczenie takie może być też dorozumiane; jeżeli pismo zostało wysłane w jeden ze sposobów, przewidzianych prawem, a strona nie kwestionuje otrzymania pisma. 15. Mając na uwadze stan faktyczny sprawy, w szczególności treść pisma Poczty Polskiej z [...] listopada 2009 r. oraz z [...] stycznia 2010 r., organy podatkowe nie miały podstaw do kwestionowania faktu doręczenia przesyłki, ponieważ z pism tych wynikało jedynie "nie ustalenie losów reklamowanej przesyłki" oraz fakt, że operator pocztowy H. T. post "nie dysponuje dokumentami potwierdzającymi wykonanie usługi doręczenia". W ocenie Sądu, niezależnie już od niezweryfikowanego przez organy podatkowe oświadczenia skarżącej, zawartego na stronie pierwszej zażalenia z dnia [...] lipca 2009 r. nie można, bezpodstawnie, utożsamiać braku dowodów doręczenia z brakiem doręczenia – zwłaszcza, jeśli powoduje to negatywne konsekwencje dla strony. Oświadczenie to jest niewątpliwie dowodem w tej sprawie, dowodem, który nie został podważony prowadzonym przez organy podatkowe, postępowaniem. Z tych względów, zdaniem Sądu, zbyteczne jest prowadzenie postępowania dowodowego, proponowanego przez spółkę, skoro istotna w tej sprawie okoliczność, została wykazana. 16. Zdaniem Sądu, wskazany przez skarżącą fakt "dopisania" dat na kserokopii potwierdzenia odbioru nie został wykazany. Nadto, sposób postępowania w innych postępowaniach reklamacyjnych nie ma wpływu na ocenę analizowanej w tym postępowaniu sprawy. 17. Trafna natomiast jest uwaga spółki o obowiązku odebrania od niej oświadczeń o okolicznościach doręczenia spornej przesyłki, zwłaszcza we wskazanych powyżej okolicznościach sprawy, które mogą utrudniać orzeczenie, na podstawie urzędowych dokumentów, o doręczeniu przesyłki. Ta sama okoliczność, na którą powołują się organy podatkowe, o braku urzędowych potwierdzeń doręczenia przesyłki, nie może powodować wyłącznie negatywnych konsekwencji dla strony, w sytuacji, kiedy gwarancyjny charakter instytucji doręczeń uzależnia – przede wszystkim - skuteczność czynności podejmowanych przez organ, a nie przez stronę. Stąd rozstrzygnięcie o niedopuszczalności środka odwoławczego powinno zostać podjęte na podstawie urzędowo stwierdzonych faktów, a nie – domniemań. 18. W konsekwencji Sąd stwierdził naruszenie przepisów art. 122 i art. 121 § 1 oraz art. art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji, co doprowadziło do uznania, że naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wobec czego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz 1270 ze zm), dalej jako "u.p.p.s.a.", uchylił zaskarżone postanowienie. O braku wykonalności postanowienia Sąd orzekł na podstawie art. 152 u.p.p.s.a., a o kosztach – na podstawie art.200 i art.205 § 1 u.p.p.s.a.