III SA/Wa 1690/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędziowie sędzia WSA Krystyna Kleiber (sprawozdawca), sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Protokolant sekretarz sądowy Ewa Chojnacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2013 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na rok 2010 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpoznaniu odwołania T. S. (zwanego dalej "Skarżącym") od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2012 r., zmieniającej uprzednio wydaną decyzję z dnia [...] listopada 2010 r. i ustalającą Skarżącemu wysokość nowego zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2010 rok, decyzją z dnia [...] maja 2013r. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, iż odmówiło uchylenia w całości dotychczasowej decyzji Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] ustalającej Skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości na rok 2010. W uzasadnieniu powyżej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że Prezydent W. decyzją z dnia [...] listopada 2010r. ustalił wysokość podatku od nieruchomości na 2010 rok, z tytułu posiadania przez Skarżącego, na podstawie umowy najmu, lokalu użytkowego o pow. użytkowej 186,13 m2 znajdującego się w budynku przy ul. H. [...] w W., na kwotę 3.818 zł. Wysokość podatku organ ustalił na podstawie stawek podatku od nieruchomości określonych uchwałą Rady m. st. Warszawy z dnia 26 listopada 2009r. (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 207, poz. 6120). Od powyższej decyzji podatnik nie złożył odwołania. Następnie postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. Prezydent W. wznowił na wniosek Skarżącego postępowanie zakończone wskazaną ostateczną decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. Po wznowieniu postępowania Prezydent W. wydał w dniu [...] kwietnia 2012 r. decyzję, którą zmienił swoją wcześniejszą decyzję w ten sposób, że ustalił Skarżącemu wysokość podatku od nieruchomości za okres od dnia 1 stycznia 2010 r. do dnia 31 października 2010 r. w kwocie 3.181 zł. Skarżący w odwołaniu od decyzji Prezydenta W., wnosząc o jej uchylenie w całości, wskazał, że organ I instancji winien był umorzyć zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości na 2010 rok, zgodnie z jego wnioskiem, zawartym w piśmie z dnia 12 stycznia 2012 r. gdyż umowa najmu, na podstawie której zajmował przedmiotowy lokal w budynku przy ul. H. [...], została wypowiedziana w dniu 28 września 2009 r. Poza tym, lokal jeszcze przed zajęciem komorniczym nie był już wykorzystywany do prowadzenia działalności. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] maja 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podkreśliło, że instytucja wznowienia postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną na podstawie przesłanki zawartej w przepisie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, z późn. zm.) – zwanej dalej: "O.p." może zostać uruchomiona z urzędu lub na żądanie strony. Tymczasem Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. postanowił wznowić postępowanie zakończone ostateczną decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. ustalającą Skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości na 2010 rok na wniosek Skarżącego, mimo że analiza zgromadzonego w sprawie materiału nie pozwala, zdaniem organu odwoławczego, na wskazanie wniosku podatnika, którym żądałby on wznowienia postępowania zakończonego ww. decyzją wymiarową. W szczególności żądania takiej treści nie zawiera powołane przez Prezydenta m. st. Warszawy w postanowieniu o wznowieniu pismo z dnia 12 stycznia 2012 r. (data wpływu), w którym Skarżący poinformował organ I instancji o tym, iż w dniu 10 lutego 2010 r. lokal użytkowy w budynku przy ul. H. [...], będący przedmiotem postępowania podatkowego, został zajęty przez komornika sądowego, na podstawie protokołu zajęcia. Biorąc powyższe pod uwagę, organ odwoławczy wskazał, że ustalenia faktyczne podjęte przez organ I instancji już we wstępnej fazie postępowania zakończonego skarżoną decyzją, pozostają w sprzeczności z materiałem dowodowym sprawy. Organ odwoławczy zauważył również, iż organ I instancji dokonując w zaskarżonej decyzji zmiany wymiaru podatku od nieruchomości na 2010 rok, poprzez ustalenie zobowiązania podatkowego za dziesięć miesięcy tego roku, zamiast jak pierwotnie przyjęto za wszystkie 12 miesięcy, wyjaśniał w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji iż powyższa zmiana przedziału czasowego podyktowana była faktem braku wiedzy organu I instancji w dacie wydania tejże decyzji na temat zajęcia komorniczego przedmiotowego lokalu jakie miało miejsce w dniu 12 października 2010 r. Powyższe wypełniło - w ocenie organu I instancji przesłankę uzasadniającą wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Tymczasem w ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie zachodzi tożsamość, tj. jedność organu administracji, który podjął zaskarżoną obecnie decyzję z dnia [...] kwietnia 2012 r., uprzednio wydaną decyzję wymiarową z dnia [...] listopada 2010 r. i organu, który wypowiedział Skarżącemu umowę najmu przedmiotowego lokalu użytkowego przy ul. H. [...] w W. i z którego powództwa, prowadzone było postępowanie sądowe zakończone prawomocnym orzeczeniem z dnia 15 kwietnia 2010 r., sygn. akt I C 197/10 o ekmisję oraz organu egzekucyjnego z inicjatywy którego prowadzona była egzekucja komornicza co do tego lokalu. Organem tym jest Prezydent [...] W. działający na poszczególnych płaszczyznach swojej właściwości rzeczowej poprzez właściwe jednostki organizacyjne. Powyższe zdaniem organu odwoławczego poddaje w wątpliwość czy istotnie fakt zajęcia lokalu w trybie egzekucji komorniczej nie był znany organowi podatkowemu w dacie wydania decyzja z dnia [...] listopada 2010 r., podobnie jak fakt istnienia w obrocie prawnym przedmiotowego protokołu z przeprowadzonej wówczas czynności komornika sądowego. Uzasadnienie skarżonej decyzji nie zawiera w tym zakresie żadnego wyjaśnienia, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza w sposób nie budzący wątpliwości, iż powyższe okoliczności i dowody nie były organowi znane w dniu wydania decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości na 2010 rok. Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy uznał, że Prezydent [...] W. wydając decyzję z dnia [...] kwietnia 2012 r. nie wykazał, że w okolicznościach niniejszej sprawy spełnione zostały przesłanki zawarte w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., a tym samym, że zasadne było uchylenie dotychczasowej decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. i wydanie nowego orzeczenia w trybie przepisów o wznowieniu postępowania. Organ odwoławczy odnotował również, iż wniosek Skarżącego o umorzenie zobowiązania podatkowego za 2010 rok nie może zostać uwzględniony, gdyż postępowanie w sprawie umorzenia zaległości podatkowych nie było przedmiotem postępowania. Skarżący zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2013 r., wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze Skarżący podkreślił, że Samorzadowe Kolegium Odwoławcze, uchylając decyzję z dnia [...] kwietnia 2012r., a jednocześnie nie uchylając w całości dotychczasowej decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. przywróciło zmienioną decyzję, na skutek czego Skarżący ponownie jest zobowiązany jest do zapłaty podatku od nieruchomości na 2010 rok za wszystkie 12 miesięcy w kwocie 3.818 zł. Ponadto zdaniem Skarżącego podatek od nieruchomości na 2010 rok za lokal użytkowy położony przy ul. H. [...] w W. nie powinien być w ogóle naliczony, gdyż w dniu 25 września 2009 r. wynajmujący - Zakład Gospodarowania Nieruchomościami [...] wypowiedział Skarżącemu umowę najmu przedmiotowego lokalu bez zachowania terminów wypowiedzenia. Pomimo tego faktu organ podatkowy naliczył zobowiązanie podatkowe również za okres po wypowiedzeniu umowy najmu, gdy Skarżący nie był już najemcą lokalu. Biorąc powyższe pod uwagę Skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz umorzenie postępowania. W piśmie z dnia 2 lipca 2013 r. stanowiącym odpowiedź na powyższą skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie zaprezentowane wcześniej stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a ocenie Sądu podlega zgodność wydanych aktów, w tym wypadku decyzji administracyjnej, zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego, stosownie zaś do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a." - Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie niesporne jest, że: - decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. Prezydent W. ustalił zobowiązanie Skarżącego w podatku od nieruchomości od wynajmowanego przez Skarżącego lokalu użytkowego, na rok 2010, w kwocie 3.818 zł. Decyzja ta stała się ostateczną; - postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. Prezydent W. , na podstawie art. 243 § 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. uwzględniając wniosek Skarżącego, wznowił postępowanie podatkowe w podatku od nieruchomości na 2010 rok; - decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. Prezydent W., na podstawie art. 245 § 1 O.p. uchylił dotychczasową decyzję i ustalił Skarżącemu zobowiązanie podatku od nieruchomości na rok 2010 w kwocie 3.181 zł; - Skarżący od decyzji tej złożył odwołanie, w którym wskazał, że umowa najmu została z nim rozwiązania bez wypowiedzenia pismem z dnia 28 września 2009 roku. - decyzją z dnia [...] maja 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) w zw. z art. 245 § 1 pkt 2 ustawy – O.p. uchyliło w całości decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. i orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, iż odmówło uchylenia w całości dotychczasowej decyzji Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2010 r. ustalającej T. S. zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości na rok 2010 z uwagi na brak istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 O.p. W ten sposób organ odwoławczy przywrócił pierwotną decyzją z zobowiązaniem Skarżącego na 2010 rok w wysokości 3.818 zł. Sąd badając legalność wydanej decyzji przez organ odwoławczy stwierdza, że decyzja ta narusza przepis art. 234 O.p. Przepis ten stanowił, że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes publiczny. Przepis ten wprowadza zasadę reformations in peius czyli zakaz pogarszania stacji strony odwołującej się. Istota zakazu reformationis in peius polega na tym, że organ odwoławczy nie może zmienić rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu pierwszej instancji na niekorzyść odwołującego się. Pojęcie "na niekorzyść strony", o którym mowa w art. 234 O.p., należy interpretować wyłącznie w znaczeniu materialnym. Obowiązki i uprawnienia podatników, wynikające z decyzji podatkowych, w ostatecznym rachunku są wyrażone kwotowo. Decyzja organu odwoławczego nie może zwiększać obciążenia skarżącego w stosunku do tego, jakie wynikało z decyzji organu pierwszej instancji (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 listopada 2010 r. I SA/GI 698/10, LEX nr 748310). (Por. Jacek Brolik Komentarz do art. 234 ustawy - Ordynacja podatkowa). Tymczasem tak stało się w niniejszej sprawie. Decyzja Prezydenta W., wydana po wznowieniu postępowania podatkowego ustaliła zobowiązanie podatkowe Skarżącego w kwocie 3.181 zł, a organ odwoławczy po rozpoznaniu odwołania Skarżącego, uchylając decyzję ustalającą zobowiązanie podatkowe w tej kwocie, poprzez pozostawienie w obrocie poprzedniej decyzji, ustalił je również w poprzedniej wysokości to jest 3.818 zł. Jednocześnie w wydanej decyzji nie wypowiedziało się czy zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes publiczny. W ten sposób Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło przepis art. 234 O.p. Działanie takie z punktu widzenia praworządności narusza prawa Skarżącego. Sąd zwraca też uwagę, że rażące naruszenie prawa, o którym mowa w tym przepisie jest pojęciem występującym też w art. 247 § 1 pkt 3 O.p., stanowiącym podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji podatkowej. Wobec tego do dyspozycji normy prawnej z art. 234 O.p. mają zastosowanie te same zasady, które ustaliło orzecznictwo sądowo-administracyjne dla art. 247 § 1 pkt 3 O.p. Mając na uwadze opisane naruszenie prawa Sąd uchylił zaskarżoną decyzją na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., gdyż uchybienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Uchylając decyzje ze wskazanej przyczyny, Sąd nie analizował tejże decyzji pod kątem innych przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego. W ponownym rozpatrzeniu odwołania Skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozważy czy ujawniione okoliczności stanowią nowe okoliczności, o których mowa w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, a jeżeli dojdzie do odmiennego wniosku aniżeli Prezydent W., wyda jedną z decyzji, o których mowa w art. 233 O.p., przyjmując jednocześnie zasadę wynikajacą z art. 234 O.p. Sąd na podstawie art. 152 p.p.s.a. stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu. Sąd nie orzekł o kosztach postępowania wobec wydania w tej sprawie postanowienia o przyznaniu Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia Skarżącego od kosztów sądowych i ustanowienia na jego rzecz adwokata. Ustanowionemu przez Okregową Radę Adwiokacką, adwokatowi przysługują koszty nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu.