III SA/Wa 1691/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2011 r. do maja 2012 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca K. sp. z o.o. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej, nie osiąga dochodów i nie dysponuje żadnym majątkiem. Podała, że kapitał zakładowy wynosi [...] zł. Wartość środków trwałych określiła na [...] zł, zaś stratę za ostatni rok obrotowy na 2.231.880,81 zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przesłała bilans oraz rachunek zysków i strat. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. Wprowadzona została bowiem jako realizacja konstytucyjnego prawa do sądu dla osób, które rzeczywiście nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Udzielenie prawa pomocy w konkretnej sprawie uzależnione jest od spełnienia ustawowo określonych przesłanek takich jak: brak środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Stanowi o tym art. 246 § 2 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Z treści tego przepisu wprost wynika, że ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych przesłanek spoczywa na stronie. Owo wykazanie polega na przedstawieniu w sposób przekonujący, że poniesienie kosztów postępowania nie jest możliwe. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 13 marca 2014 r. (sygn. akt I FZ 70/14) treść powyższego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron oczekuje się aktywnej postawy przejawiającej się głównie w dostarczeniu wszelkich żądanych dokumentów źródłowych, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na ich podstawie musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że strona nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania. Obowiązek takiej właśnie współpracy z Sądem nakłada na stronę przepis art. 255 P.p.s.a. W niniejszej sprawie z możliwości tej referendarz sądowy skorzystał, wzywając pismem z 17 lipca 2015 r. do nadesłania dokumentów mających pomóc w zobrazowaniu sytuacji finansowej Skarżącej i potwierdzających jednocześnie prawdziwość złożonych przezeń wyjaśnień. Wezwanie to precyzyjnie określało jakich oświadczeń referendarz sądowy oczekuje i jakie dokumenty miały zostać przedstawione. Zwrócono się m. in. o przedłożenie zeznań podatkowych, deklaracji VAT, wyciągów bankowych. Skarżącą wezwano także do dostarczenia zestawienia wysokości przychodów i kosztów ich uzyskania osiągniętych w 2015 r., informacji dotyczącej posiadanych należności i zobowiązań, wynagrodzenia pełnomocnika, udziałów w innych podmiotach. Zapytano ją również o możliwość pozyskania środków finansowych poprzez zobowiązanie wspólników do dopłat. Wykonanie tego wezwania Skarżąca ograniczyła do nadesłania bilansu oraz rachunku zysków i strat sporządzonego na dzień 31 grudnia 2012 r. Dane te są niewystarczające do stwierdzenia, że Skarżąca nie ma środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, jak tego wymaga art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Nie sposób też na ich podstawie ocenić czy rzeczywiście – jak podano w formularzu PPPr – Skarżąca obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej, nie osiąga dochodów i nie dysponuje żadnym majątkiem. W rezultacie brak jest wystarczających podstaw do uznania jej twierdzeń w zakresie spełnienia przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy za uprawdopodobnione. Orzekając o udzieleniu tego prawa referendarz sądowy nie może bowiem bazować na samych tylko oświadczeniach Skarżącej zawartych w formularzu PPPr i danych liczbowych dotyczących lat 2011-2012. Wobec tego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.