III SA/Wa 1692/15

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 8/9/2015 r. po rozpoznaniu wniosku E. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E.K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] /3/2015 r Nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną p o s t a n a w i a odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo częściowym (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, (art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. 2) E.K. wnioskiem zawartym w formularzu PPF (data 26/07/2015 r), zwróciła się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała, że: - nie ma możliwości poniesienia kosztsądowych z uwagi na brak dochodów; - nie pobiera zasiłku dla bezrobotnych; - nie prowadzi działalności gosp; - posiada ½ udziału w lokalu mieszkalnym o pow 43 m kw. Do formularza strona dołączyła kserokopie PIT-u za 2014, w którym zadeklarowała dochód w wysokości "0". 3) Wezwania referendarza sądowego z 7/8/2015 r o przekazanie dodatkowych informacji o sytuacji życiowej strony, tj. o wskazanie źródeł utrzymania, złożenie deklaracji podatkowych, odpisów wyciągów z rachunków bankowych, wysokości świadczeń z alimentów i in, skutecznie doręczonego jeszcze 26/8/2015 r (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sprawy) strona nie wykonała. Wskazała natomiast, że wszystkich potrzebnych informacji już udzieliła w formularzu PPF, nie osiąga dochodów, nie ma rachunków bankowych. Żądanie od strony przekazania przywołanych powyżej informacji ma na celu – jak uznała – zniechęcenie jej do ubiegania się o zwolnienie od opłat sądowych. O fakcie tym strona zamierza poinformować Rzecznika Praw Obywatelskich. Powtórzyła, że w 2015 r nie osiągnęła żadnych dochodów. 4) Wobec braku przekazania zakreślonych w wezwaniu informacji o sytuacji życiowej strony referendarz sądowy nie znajduje sposobu pogodzenia nękających go wątpliwości, co do rzeczywistej sytuacji finansowej strony z postulatem działania urzędnika zgodnie z prawem, a z regułami dyscypliny finansowej w szczególności. Nieprzekazanie informacji o sytuacji majątkowej strony, czyli brak uprawdopodobnienia konieczności przyznania jej prawa pomocy (istnienia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.) jest okolicznością uniemożliwiająca jej przyznanie prawa pomocy. Referendarz sądowy nie wie z czego utrzymuje się strona, kto kupuje jej jedzenie, ponosi opłaty za mieszkanie, środki czystości, itd. Co więcej, urzędnik sądowy podjął dodatkowe starania w celu uzyskania tych informacji, których ujawnienie mogłoby doprowadzić do wyjaśnienia sytuacji życiowej strony i – być może – do przyznania stronie prawa pomocy. Tam gdzie jest uprawnienie, jest bowiem środek do jego urzeczywistnienia (Ubi ius, ibi remedium). To na stronie spoczywa ciężar wykazania, ze stan majątkowy uniemożliwia jej zgromadzenie środków na poczet kosztów postepowania. Zdaniem referendarza sądowego, nie można ani podtrzymywać egzystencji, ani zaspokajać potrzeb "socjalnych" (jak środki czystości, czynsz, ubranie) nie dysponując – co deklaruje strona - choćby najskromniejszymi środkami na ten cel. Strona nie skorzystała przy tym z pomocy urzędnika sądowego w celu wykazania cech, które kwalifikowałyby ja do przyznania prawa pomocy. 5) Dlatego, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., należy zadecydować jak w sentencji.