III SA/Wa 1694/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 28 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego w sprawie ze skargi K.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2011 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżący – K. R. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego, który w niniejszej sprawie wynosi 2.000 zł. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie jest w stanie uiścić jakiejkolwiek opłaty. Prowadzona przez niego działalność gospodarcza zbankrutowała. Skarżący został bez środków do życia z 200.000 zł kredytu i postępowaniami sądowymi. Skarżący musiał sprzedać cały swój majątek żeby spłacić chociażby cześć zobowiązań. Obecnie, czasowo skarżący mieszka u rodziców, ale nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego. Wydatki na swoje utrzymanie skarżący uzyskuje z tytułu z prac dorywczych. Jest to maksymalnie 400 zł miesięcznie. Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Rodzice skarżącego są emerytami. Są właścicielami mieszkania w bloku, w którym zamieszkują wspólnie ze skarżącym. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 20012 r., poz. 270 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), referendarz sądowy wezwał skarżącego do: nadesłania zeznań podatkowych skarżącego za 2013 i 2014 r., nadesłania zeznań podatkowych rodziców skarżącego za 2014 r., nadesłanie bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2014 r., udokumentowania okoliczności związanych z zawieszeniem lub likwidacją prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, wyjaśnienia, od kiedy skarżący pozostaje bez dochodów oraz nadesłania zaświadczenia o posiadaniu przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej, w przypadku braku takiego statusu – wyjaśnienia powyżej kwestii, udokumentowania wysokości świadczeń otrzymywanych przez rodziców skarżącego, nadesłania wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącego oraz jego rodziców za ostatnie trzy miesiące (nawet jeśli brak na nich operacji), udokumentowania wysokości zadłużenia skarżącego, przedstawienia zestawienia miesięcznych dochodów i wydatków skarżącego oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (w tym na czynsz, opłaty za media, wyżywienie, środki czystości leczenie, i inne). W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, że działalność gospodarczą prowadził do marca tego roku, by zakończyć wszystkie sprawy urzędowe. Jednak już od listopada 2014 r. nie zarobkował. Wskazał również, że rodzice odmówili mu przedstawienia dokumentów dotyczących ich sytuacji finansowej, ponieważ nie chcą by on angażował ich jeszcze bardziej w swoje sprawy. Skarżący ustalił jedynie, że miesięczne koszty utrzymania, w tym na opłaty za mieszkanie, media, jedzenie i leczenie wynoszą ok. 1.200 zł. Do pisma skarżący załączył wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej z informacją o wykreśleniu z dniem 7 kwietnia 2015 r., zeznania podatkowe za 2013 i 2014 r., wyciągi z rachunków bankowych. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z tym, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że powyższa przesłanka została spełniona. Oświadczenia skarżącego, sprowadzają się do twierdzenia, że nie prowadzi on już działalności gospodarczej. Mieszka u rodziców, ale nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego. Utrzymuje się z prac dorywczych w wysokości ok. 400 zł miesięcznie. Ponadto, skarżący jest zadłużony i nie spłaca ciążących na nim zobowiązań. Odnosząc się do powyższych oświadczeń, w pierwszej kolejności zwraca uwagę ich modyfikacja w porównaniu do oświadczeń złożonych niewiele ponad trzy miesiące temu do sprawy III SA/Wa 978/15. Skarżący wskazywał wówczas, że pozostaje na wyłącznym utrzymaniu rodziców i prowadzi z nimi wspólne gospodarstwo domowe. Aktualnie podnosi, że nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego, a tylko u nich mieszka. Utrzymuje się z prac dorywczych w wysokości ok. 400 zł miesięcznie. W ocenie referendarza sądowego, oświadczenia skarżącego złożone również do tej sprawy nie są przekonywające. Przede wszystkim, zauważyć należy, że skarżący jeszcze do kwietnia bieżącego roku prowadził działalność gospodarczą. Z tytułu tej działalności za 2014 r. uzyskał przychód w wysokości 3.154.531,46 zł. Niezrozumiała jest argumentacja skarżącego dotycząca "bankructwa" działalności gospodarczej, skoro wynik finansowy na koniec 2014 r. był dodatni (dochód wyniósł 184.016,53 zł, zgodnie z PIT-36L). Twierdzenia te, może dałyby się w jakiś sposób zweryfikować na podstawie oceny bilansu i rachunku zysków i strat za 2014 r. Dokumentów tych jednak skarżący, mino wezwania, nie złożył. Ponadto, jak wynika z dokumentów nadesłanych do sprawy III SA/Wa 978/15 na jego rachunku w [...] w K. obroty za okres od 1 lutego do 15 maja 2015 r. wyniosły 9.627,67 zł. Skarżący w tym okresie dokonywał również wpłat gotówkowych na rachunek, przykładowo: 23 marca 2015 r. wpłacił 1.000 zł, 27 marca 2015 r. – 800 zł, 13 kwietnia 2015 r. – 2.000 zł, 18 maja 2015 r. – 200 zł. Wpłata własna pojawia się również na rachunku w [...] S.A. w dniu 26 maja 2015 r. w wysokości 170 zł. Na rachunku walutowym skarżący na dzień 26 maja 2015 r. posiadał środki w wysokości 50,74 EURO. Aktualnie, nadesłane wyciągi z rachunków bankowych w [...] w K. oraz w [...] S.A, nie dokumentują, poza obsługą rachunków, żadnych transakcji. Z kolei na rachunek [...] S.A. tytułem uznania (windykacja) wpłynęła kwota ponad 160.000 zł, przy czym z uwagi na zadłużenie skarżącego nie zmieniło to ujemnego salda rachunku. Porównując rachunki bankowe skarżącego złożone do sprawy III SA/Wa 978/15 ze złożonymi do niniejszej sprawy, pojawia się wątpliwość, czy rzeczywiście skarżący nie dysponował w przeciągu ostatnich trzech miesięcy środkami finansowymi, czy też mając świadomość, że będzie również w tej sprawie wezwany do nadesłania wyciągów, dokonywał operacji poza rachunkami bankowymi. Powyższe wątpliwości nie są bezpodstawne. Skarżący nie nadesłał bowiem wyciągu dokumentującego operacje dokonywane kartą kredytową, którą jak wynika z pism [...] dysponował. Taka historia operacji bez wątpienia dałaby bardziej realny obraz sytuacji finansowej skarżącego, a zwłaszcza charakteru i wysokości ponoszonych wydatków. A tak, sposób przedstawiania swojej sytuacji finansowej przez skarżącego, rodzi wrażenie, ze skarżący dozuje te informacji i udziela ich w sposób wybiórczy. Ponadto, niezrozumiale są twierdzenia skarżącego, co do sposobu prowadzenia gospodarstwa domowego. Skoro bowiem, jak aktualnie twierdzi, skarżący u rodziców tylko mieszka (jak sam twierdzi "tylko tam śpię"), ale nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego, to nie wydaje się, aby kwota 400 zł uzyskiwana z prac dorywczych wystarczała skarżącemu na miesięczne utrzymanie. Skarżący w tej kwestii nie przedstawił miesięcznego zestawienia swoich dochodów i wydatków więc, tym bardziej nie można w tym zakresie zweryfikować jego twierdzeń. Zauważyć należy, że w sytuacji, w której wnioskodawca nie przedstawia wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji życiowej i majątkowej, bądź też przedstawia niepełne lub niejasne dane – co miało miejsce w niniejszej sprawie – to powinien liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. Przyznanie tego prawa jest bowiem uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie na podstawie wysokość rzeczywiście uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek – jak już wskazywano wyżej – spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Należy zwrócić uwagę, że zadaniem referendarza sądowego jest ocena złożonego przez skarżącego oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, nie należy natomiast do jego zadań prowadzenie dochodzenia co do faktycznego stanu majątkowego wnioskodawcy. W konsekwencji, decydując o przyznaniu prawa pomocy nie można bazować na oświadczeniach strony, których wiarygodność budzi wątpliwości i których to wątpliwości strona nie usunęła. Skoro przedstawiony przez skarżącego opis tej kondycji budzi w niniejszej sprawie wątpliwości, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.