III SA/Wa 170/18
PostanowienieWSA w Warszawie2018-04-17
Skład orzekający: Agnieszka Grzelak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wnioskodawca może uzyskać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie oceny jego sytuacji majątkowej i zdolności płatniczej?Ratio decidendi
Prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych przyznaje się osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Wnioskodawca, mimo posiadania stałych, choć niewielkich dochodów, nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego, dlatego przyznano mu zwolnienie od wpisu sądowego, ale odmówiono zwolnienia od pozostałych kosztów sądowych.Stan faktyczny
Wnioskodawca J.K., emeryt, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki wobec PFRON za lata 2010 i 2011. Skarżący wskazał na trudną sytuację finansową, niskie dochody, zajęcie komornicze, choroby własne i żony oraz wysokie miesięczne wydatki. Przedstawił dokumenty potwierdzające dochody i zobowiązania finansowe.Rozstrzygnięcie
Przyznano prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi, a w pozostałym zakresie odmówiono przyznania prawa pomocy.Pełny tekst orzeczenia
Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2017 r. nr[...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z pozostałymi członkami zarządu oraz spółką za zaległości spółki z tytułu wpłat na PFRON za poszczególne okresy rozliczeniowe 2010 i 2011 r. postanawia 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy
Skarżący – J. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jest emerytem. Otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł z czego 751,45 zł zajmuje komornik. Żona Skarżącego otrzymuje [...] zł tytułem emerytury. Skarżący otrzymuje także dietę rady miasta w kwocie 402,62 zł. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną, zamieszkuje w domu córki w S. . Nie posiada majątku, ani oszczędności. Skarżący oświadczył, że jest [...] i ma zdiagnozowanego [...] w związku z czym musi przyjmować leki. Żona Skarżącego cierpi [...] i także musi przyjmować leki. Do miesięcznych wydatków Skarżący zaliczył: energię elektryczną – 130 zł, wodę – 109 zł, gaz – 285 zł, odpady – 32 zł, telefon – 80 zł, telewizję – 60 zł, ubezpieczenie – 52 zł, Internet – 33 zł, wyżywienie – 800 zł, ubranie, dojazdy, środki czystości – 350 zł, koszty leczenia 220 zł, kredyt konsumencki – 596 zł.
Na wezwanie referendarza sądowego Skarżący nadesłał zeznania podatkowe, z których wynika, że w 2016r. Skarżący uzyskał dochód w kwocie [...] zł., a w 2017 r. dochód w kwocie [...] zł. Skarżący nadesłał również wyciąg z rachunku bankowego, umowę o kredyt konsumencki oraz rachunki miesięcznych opłat.
Uwzględniając powyższe zważono, co następuje:
Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych.
Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania.
W rozpoznawanej sprawie Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy
w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm. dalej: "P.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Rozpoznając sprawę należało zatem w pierwszej kolejności odnieść się
do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej Skarżącego oraz jego zdolności płatniczych w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych.
Zauważyć należy, że na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych
w niniejszej sprawie zaliczyć należy wpis od skargi w wysokości 500 zł.
Oceniając aktualną sytuację finansową Skarżącego, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że Skarżący nie jest w stanie ponieść tego kosztu. Jak wynika z jego oświadczeń oraz nadesłanych dokumentów, Skarżący oraz jego żona uzyskują łączny miesięczny dochód w kwocie około [...] zł netto. Ich miesięczne wydatki wynoszą natomiast około 2.500 zł. Ponadto Skarżący nie posiada żadnego majątku i zamieszkuje u córki.
Tym samym, w ocenie referendarza sądowego, Skarżący nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym, dlatego też celowe jest zwolnienie go od tej opłaty.
Jednocześnie referendarz sądowy za przedwczesne uznał zwalnianie Skarżącego z całości kosztów sądowych, które mogą ewentualnie pojawić się na dalszych etapach postępowania. Przede wszystkim bowiem Skarżący nie jest pozbawiony jakichkolwiek środków finansowych, ponieważ uzyskuje, wprawdzie nieznaczne, ale stałe dochody. Ponadto, sytuacja finansowa Skarżącego może ulec poprawie.
W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło