III SA/Wa 1703/15

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 16/11/2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie "zwolnienia od kosztów opłaty od skargi" w sprawie ze skargi decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] /4/2015 r Nr [...] w przedmiocie określenie zaległości z tytułu wpłat na PFRON za poszczególne okresy p o s t a n a w i a odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo częściowym (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, (art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. A.B. , wnioskiem zawartym w piśmie z 24/9/2015 r, a następnie w formularzu PPF (data 15/10/2015 r), zwróciła się o prawo pomocy w zakresie – jak oznaczył – "zwolnienie skarżącej spółki od kosztów opłaty od skargi". W uzasadnieniu wskazał, że: - nie posiada żadnego majątku; - utrzymuje się z pensji w kwocie 1216 zł netto; - miesięczne koszty utrzymania to ok 1000 zł. W rubryce zasoby, oszczędności, ruchomości i nieruchomości powołał się na stan "braku" tych dóbr. Wezwania referendarza sądowego z 20/10/2015 r o przekazanie dodatkowych informacji o sytuacji życiowej strony, tj. o wskazanie źródeł utrzymania, złożenie deklaracji podatkowych, odpisów wyciągów z rachunków bankowych i in, skutecznie doręczonego, co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru w aktach sprawy, strona nie wykonała. Wobec braku przekazania zakreślonych w wezwaniu informacji o sytuacji życiowej strony, jak też wobec ogólnikowości treści formularza PPF referendarz sądowy nie znajduje sposobu pogodzenia nękających go wątpliwości, co do rzeczywistej sytuacji finansowej strony z postulatem działania urzędnika zgodnie z prawem, a z regułami dyscypliny finansowej w szczególności. Nieprzekazanie informacji o sytuacji majątkowej strony, czyli brak uprawdopodobnienia konieczności przyznania jej prawa pomocy (istnienia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 lub 1 u.p.p.s.a.) jest okolicznością uniemożliwiająca przyznanie jej prawa pomocy. Referendarz sądowy nic nie wie o rzeczywistej sytuacji majątkowej i życiowej strony, poza szczątkowymi danymi, które przekazał skarżący. Co więcej, urzędnik sądowy podjął dodatkowe starania w celu uzyskania tych informacji, których ujawnienie mogłoby doprowadzić do wyjaśnienia sytuacji życiowej strony i – być może – do przyznania stronie prawa pomocy, co było celem działania referendarza sądowego powołanego – w zamierzeniu ustawodawcy – do niesienia pomocy osobom niezamożnym (bo taki jest cel funkcjonowania instytucji zwolnienia od kosztów sądowych) czy skromnego intelektu (ustanowienie pełnomocnika z urzędu pomagającego w prowadzeniu spraw). Jednak to na stronie spoczywa ciężar wykazania, przynajmniej na początkowym etapie postępowania, że stan majątkowy uniemożliwia jej zgromadzenie środków na poczet kosztów postępowania. Zdaniem referendarza sądowego, uzasadnione wątpliwości budzi możliwość zaspokojenia należności, choćby pełnomocnika, ze środków zadeklarowanych przez stronę jako miesięczny dochód. Na możliwość dysponowania rachunkiem bankowym wskazuje choćby rodzaj prowadzonego przez stronę sporu. Czemu – w końcu – strona nie złożyła deklaracji podatkowych względnie zestawienia faktur VAT? A jeżeli nie zrozumiała, o co ją Sąd wzywa – czemu nie skorzystała z wyjaśnień profesjonalnej pomocy pranej, która dysponuje? Te wszystkie wątpliwości, istniejące tylko dlatego, że strona nie skorzystała z pomocy urzędnika sądowego w celu wykazania cech, które kwalifikowałyby ja do przyznania prawa pomocy, są przyczyną niekorzystnego – ale dla strony - rozstrzygnięcia wniosku o prawo pomocy. Referendarz sądowy, jako rodzaj dysponenta środkami publicznymi, nie dysponuje "dowolnością" przyznawania tych środków, lecz jest związany regułami logicznego myślenia i doświadczenia życiowego – nie wspominając już o przesłankach wynikających z przepisów prawa, o czym wyżej. Dlatego, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., należy zadecydować jak w sentencji.