III SA/Wa 1713/12

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Trelka po rozpoznaniu w dniu 4 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy Skarżąca H. D. działająca za pośrednictwem r. pr. J. C., wniosła do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek Skarżąca podniosła, że jej jedynym źródłem utrzymania jest wynagrodzenie w kwocie 2.700 zł. Z wynagrodzenia tego Skarżąca spłaca kredyt oraz utrzymuje pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym córkę. Aktualnie wynagrodzenie Skarżącej zostało zajęte w części przez urząd skarbowy, a kwota wolna od zajęcia ledwo wystarcza na utrzymanie Skarżącej oraz córki. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku oraz dochodach wynika, że Skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z córką ( ur. w [...] r.), posiada mieszkanie o powierzchni 54 m² oraz nieruchomość rolną 2,6 hektara. Z oświadczenia wynika także, że z tytułu umowy o pracę Skarżąca uzyskuje miesięczne dochody w kwocie 2.700 zł brutto. Sąd, uznając oświadczenia Skarżącej za niewystarczające dla pozytywnego załatwienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, wezwał Skarżącą do przedłożenia dokumentów źródłowych obrazujących jej kondycję finansową. W odpowiedzi na to wezwanie Skarżąca przedłożyła zaświadczenie banku [...], z którego wynika, że Skarżąca posiada "[...]", a zadłużenie z tytułu kredytu na dzień 27 lipca 2013 r. wyniosło 3.497,13 zł. na rachunku. Na powyższym rachunku założona jest blokada z tytułu zajęcia egzekucyjnego na kwotę 68.537,61 zł. Z zaświadczenia wynika również, że Skarżąca posiada pożyczkę gotówkową zaciągniętą 8 lutego 2012 r. Zadłużenie na 26 lipca 2013 r. wyniosło 1.808,31 zł. Z przedłożonego zaświadczenia od pracodawcy wynika natomiast, że Skarżąca uzyskuje miesięczny dochód w kwocie 3.344,76 zł brutto (2.537 zł netto). Wynagrodzenie objęte jest egzekucją w kwocie 979,30 zł (średnia z ostatnich trzech miesięcy). Skarżąca przedłożyła również zeznanie podatkowe (PIT-37), z którego wynika, że w 2012 r. uzyskała dochód w kwocie 56.328,52 zł. oraz harmonogram spłat kredytu z miesięczną ratą 1.338 zł. Ponadto Skarżąca przedłożyła orzeczenie o [...] stopniu niepełnosprawności, dokumentację medyczną oraz oświadczenie, że obecnie samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe ponieważ jej córka wyszła za mąż. Skarżąca nie korzysta z pomocy społecznej, a z uwagi na trudną sytuację korzysta z doraźnej pomocy rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246§ 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 750 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony w całości. Instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też – jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 P.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane) tak, aby Sąd miał przekonanie (a najlepiej pewność), co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony. Z przedłożonych informacji wynika, że Skarżąca jest zatrudniona jako [...] uzyskując wynagrodzenie 3.344,76 zł brutto (2.537 zł netto). Wynagrodzenie Skarżącej jest obciążone egzekucją w kwocie 973,30 zł (średnia z ostatnich trzech miesięcy). Skarżąca spłaca również pożyczkę w kwocie 1.338 zł (miesięczna rata). Zatem do dyspozycji Skarżącej pozostaje kwota około 200 zł miesięcznie. Ponadto z przedstawionych dokumentów (PIT- 37) wynika, że Skarżąca z tytułu działalności wykonywanej osobiście w 2012 r. uzyskała dochód w kwocie 7.534,07 zł, co miesięcznie daje kwotę około 600 zł. Biorąc zatem pod uwagę fakt, że Skarżąca posiada stałe źródło dochodów, ale także trudną sytuację materialną, w której się obecnie znajduje, należało przyznać Skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej. Na obecnym etapie postępowania wpis od skargi kasacyjnej (750 zł) jest bowiem jedynym kosztem do uiszczenia, którego Skarżąca jest zobowiązana. W sprawie należało wziąć również pod uwagę okoliczność, że Skarżąca jest osobą niepełnosprawną. Jak wynika bowiem z przedstawionych dokumentów Miejski Zespół Orzekania o Niepełnosprawności w W. 12 lipca 2013 r. wydał orzeczenie o stopniu niepełnosprawności Skarżącej, zaliczając Skarżącą do stopnia niepełnosprawności [...]. Sąd wziął zatem pod uwagę okoliczność, że Skarżąca będąc osobą niepełnosprawną, mimo że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, to ma ograniczone możliwości zarobkowania. Z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika bowiem, że Skarżąca może podejmować pracę na stanowisku przystosowanym do niepełnosprawności zgodnie z zaleceniami lekarza medycyny pracy. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że Skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w całości bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 260 P.p.s.a., art. 243 § 1 P.p.s.a. oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 P.p.s.a. Sąd postanowił, jak w sentencji.