III SA/Wa 1721/16

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 26/8/2016 r po rozpoznaniu wniosku B.T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B.T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] /3/2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych p o s t a n a w i a odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo częściowym (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, (art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj., np. zwolnienie od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. 2) B.T. , dalej jako strona, wnioskiem zawartym w formularzu PPF załączonym do skargi, zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na brak środków finansowych. W uzasadnieniu przedstawiła historię rezygnacji z pracy "na etat" i genezę podjęcia działalności gospodarczej. Wskazała, ze od 1/10/2014 r. utrzymuje się sama (i syna) za pieniądze uzyskane z odprawy. Mieszka u rodziców. Syn ma problemy zdrowotne z czym związana jest konieczność dokonywania nakładów. Skarżąca zadeklarowała miesięczne wydatki na kwotę 3700 zł oraz – dodatkowo - koniczność ponoszenia kosztów eksploatacyjnych samochodu (wymiana opon, oleju), kosztów rozrywek syna (kino, teatr, urodziny etc). Działalność gospodarcza przynosi straty, jedyny stały dochód to alimenty na syna (400 zł). Do formularza PPF załączyła zeznania podatkowe za 2014 r. i 2015 r., odcinki należności na rzecz ZUS, informację z CEiIoDG, rozliczenie za 2016 r., kartę informacyjną o leczeniu okulistycznym, rachunki i paragony, wyciąg z rachunku bankowego. Wezwania referendarza sądowego z 27/6/2016r r o przekazanie dodatkowych informacji o sytuacji życiowej strony, tj. o wskazanie źródeł utrzymania, wysokości dochodów w 2015 i 2016 r., złożenie deklaracji podatkowych, odpisów wszystkich wyciągów z rachunków bankowych, kalkulacji kosztów życia, pełnego zestawienia dochodów i wydatków, skutecznie doręczonego jeszcze 30/6/2016 r (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sądowych) strona nie wykonała. 3) Wobec braku wyjawienia szczegółów dotyczących gospodarki finansowej strony, referendarz sądowy nie może zastosować się w pełni do imperatywu bezkrytycznego przyjmowania twierdzeń wnioskodawcy "beati, qui non viderunt et crediderunt". Zdaniem referendarza sądowego, oświadczenie zawarte we wniosku Skarżącej jest niewystarczające, do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego i budzi wątpliwości, ponieważ nie wiadomo, skąd strona, przy zadeklarowanym braku dochodów, czerpie środki na koszty codziennego utrzymania w wysokości 3700 zł miesięcznie, nie wspominając o wydatkach na koszty eksploatacji samochodu i – zadeklarowane - rozrywki syna (kino, teatr, urodziny, wymiana opon). W szczególności, niemożliwym jest pokrywanie kosztów utrzymania rodziny, zadeklarowanych powyżej z zadeklarowanych alimentów 400 zł miesięcznie i przy "osiąganej" stracie z działalności gospodarczej. Zgodnie natomiast z art. 255 p.p.s.a strona obowiązana jest rzetelnie wyjawić swoją całą sytuację majątkową, a nie wybrane elementy tej sytuacji: w szczególności, złożyć na wezwanie Sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja tego przepisu zakłada więc obowiązek współpracy wnioskodawcy z Sądem. Zwłaszcza, że w okolicznościach sprawy i konstrukcji prawa pomocy powstrzymanie się od działania jest działaniem (et non facere facere est), tj działaniu polegającym na niewykazaniu istnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy może zostać uznane za niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji referendarz sądowy uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony. Poza rozważaniami pozostaje zagadnienie, czy Skarżąca, inicjując postępowanie wnioskowe o stwierdzenie nadpłaty w wysokości 30163 zł w październiku 2015 r., powinna przewidzieć obowiązek poniesienia kosztów postępowania, skoro w tym samym roku składała deklarację podatkową, w której wykazała kwotę dochodu 272311,72 zł. 4) Dlatego, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., należy zadecydować jak w sentencji.