III SA/Wa 1722/07

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych i w podatku od towarów i usług za 2006 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł Skarżący P. W. przesłał nazwane "zażaleniem" pismo w którym zwrócił się o zwolnienie z obowiązku jego zapłaty. Pismo to potraktowano zgodnie z jego treścią jako wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wykonując wezwanie referendarza sądowego z dnia 30 października 2007 r. Skarżący złożył wypełniony formularz PPF, w którym jako uzasadnienie wniosku wskazał duże obciążenia kredytowe jego i żony, płatne studia żony, dwoje małych dzieci, utrzymanie domu i pomoc matce emerytce w świadczeniach. Skarżący wyjaśnił że dom w którym mieszka jest własnością jego matki. Wymaga on częstych napraw (wybudowano go w 1949 r.) oraz nakładów (ogrzewanie gazem). Podniósł że osiągane z działalności gospodarczej (taxi osobowe) zarobki są – z uwagi na dużą konkurencję – coraz mniejsze. Ich wysokość określił na 3.000-4.000 zł. Żona Skarżącego otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 2.798 zł. W załączonym do formularza piśmie z dnia 15 listopada 2007 r. Skarżący podkreślił że ciężar utrzymania rodziny i spłaty kredytów spada na niego. Jego żona również spłaca kredyty. Ponosi także koszty studiów, opłat szkolnych dzieci oraz osobistych wydatków. Do wniosku Skarżący dołączył także kopię zaskarżonej decyzji, zeznania podatkowe swoje i żony za lata 2005-2006, deklaracje skrócone VAT-12 za miesiące od stycznia do września 2007 r., dokumenty potwierdzające wydatki. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Konkretyzację powołanej wyżej zasady stanowi art. 214 § 1 p.p.s.a. zgodnie, z którym każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych. W konsekwencji przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., FZ 760/04). Na wstępie należy zauważyć, iż na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem sądowym, do którego uiszczenia Skarżący jest zobowiązany jest wpis od skargi w wysokości 500 zł. Z akt sprawy wynika, że Skarżący prowadzi działalność gospodarczą (taxi osobowe), z której, jak sam określił, uzyskuje dochód w wysokości 3.000-4.000 zł. Wynagrodzenie żony wynosi z kolei 2.798 zł. Łączny ich dochód kształtuje się zatem na poziomie 5.798-6.798 zł miesięcznie. Z kwoty tej finansują koszty utrzymania czteroosobowej rodziny. Dodatkowo ponoszą wydatki związane ze spłatą kredytów, płatnymi studiami żony Skarżącego oraz utrzymaniem wymagającego częstych napraw domu. Skarżący świadczy ponadto pomoc matce emerytce. Z przedłożonych przez Skarżącego rachunków obrazujących wysokość spłacanego zadłużenia wynika że łącznie na ten cel wydatkuje ok. 2.652,77 zł. Przy wyliczaniu tej kwoty nie uwzględniono tych – spośród nadesłanych - rachunków, które dotyczyły lat ubiegłych (2005-2006). Brak jest bowiem podstaw by przyjąć że zadłużenie to Skarżący nadal spłaca. Dwa rachunki dotyczyły natomiast tej samej umowy (C. SA). Fakt regulowania przez Skarżącego ciążących na nim zobowiązań zasługuje co prawda na aprobatę, niemniej istnienie tych obciążeń nie może samo w sobie stanowić podstawy przyznania mu prawa pomocy. Obowiązek poniesienia kosztów sądowych nie ustępuje bowiem obowiązkowi spłaty innych zobowiązań, zwłaszcza wówczas, gdy strona płatności tych dokonuje (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia [...] września 2004 r., III SA/Wa 211/04, niepubl.). Poza tym w przypadku zobowiązań z tytułu kredytów istnieje możliwość takiego ułożenia stosunków łączących Skarżącego z bankiem, by środki niezbędne na koszty sądowe uzyskać np. w drodze zawieszenia ich spłaty. Ponadto przyjęcie poglądu, że o wystąpieniu przesłanek zwolnienia od kosztów sądowych decydują istniejące zobowiązania, sprowadzałoby budżet państwa do roli kredytodawcy każdego na kim zobowiązania te ciążą, co niewątpliwie byłoby sprzeczne z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący nie wykazał także, iż środki finansowe pozostałe po opłaceniu zobowiązań nie wystarczą na pokrycie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w wysokości 500 zł oraz że jego uiszczenie nastąpiłoby z naruszeniem koniecznego utrzymania Skarżącego i jego rodziny. Przeciwnie po uregulowaniu rat kredytów pozostaje mu jeszcze ok. 3.000-4.000 zł. Z innych zaś wydatków ujawnił i udokumentował jedynie opłaty za telefon w wysokości 67,10 zł. Na marginesie należy zauważyć, iż Skarżący nie nadesłał wyciągów z rachunków bankowych jego i jego żony. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.