III SA/Wa 1722/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 20.11.2014 r po rozpoznaniu wniosku złożonego przez rpr W. D. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu w sprawie ze skargi S. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] .04.2013 r Nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną wniesioną z uchybieniem terminu postanawia odmówić przyznania pełnomocnikowi z urzędu - tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej - kosztów zastępstwa procesowego z urzędu "w zakresie kosztów sporządzenia wniosku o uzasadnienie wyroku" oraz tytułem "100 zł opłaty kancelaryjnej" od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Referendarz sądowy, postanowieniem z 12.03.2014 r III SA/Wa 1722/13, przyznał S.K. prawo pomocy w zakresie całkowitym, w tym w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Pełnomocnik z urzędu, pismem z 3.06.2014 r, wniósł o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 27.05.2014 r III SA/Wa 1722/13 oddalającego skargę strony. Załączył dowód uiszczenia opłaty za sporządzenie uzasadnienia. Pełnomocnikowi z urzędu, wyznaczonemu w sprawie przez Okręgową Izbę Radców Prawnych przy piśmie z 18.03.2014 r, po złożeniu stosownych wniosku i oświadczenia przewidzianych w § 16 rozporządzenia..., przyznano, (prawomocnymi) postanowieniami z 1.10.2014 r i z 17.09.2014 r) koszty nieopłaconej pomocy prawnej. Pismem z 3.06.2014 r i następnie pismem z 15.11.2014 r pełnomocnik z urzędu wniósł o "(...) zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów zastępstwa procesowego z urzędu (...) w zakresie kosztów sporządzenia wniosku o uzasadnienie wyroku (...), jak również w zakresie zwrotu kwoty 100,- zł tytułem opłaty kancelaryjnej od ww wniosku". Referendarz sądowy wskazuje, że wyznaczony przez Sąd pełnomocnik ma prawo do wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych wydatków na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr z 2012 r poz. 270 - dalej jako u.p.p.s.a). Do czynności, o których mowa w tym przepisie, należy reprezentowanie strony w postępowaniu przed sądem I lub II instancji, np. udział w rozprawie, czy doprowadzenie do rozpoznania sprawy na rozprawie albo wniesienie skargi kasacyjnej. Prawo to zostało jednak w sprawie skonsumowane przywołanymi powyżej postanowieniami, zaś pełnomocnik z urzędu nie wskazał, by zachodziły nowe zmienne warunkujące jego prawo do wynagrodzenia. Z przepisów prawa, w szczególności z § 14 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 r poz 490, tj) nie wynika, by przesłankami przyznania wynagrodzenia były inne, wyszczególnione okoliczności niż udział w postępowaniu przed sądem I instancji, czy, w postępowaniu drugoinstancyjnym ("sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej czy udział na rozprawie"), także w sytuacji, kiedy wnioski pełnomocnika z urzędu w tym zakresie zostały prawomocnie rozpoznane przywołanymi powyżej postanowieniami. Nie ma podstaw prawnych do skutecznego dochodzenia w trybie art. 250 u.p.p.s.a., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, zadeklarowanych przez pełnomocnika (z urzędu) "kosztów sporządzenia wniosku o uzasadnienie wyroku", ponieważ "koszty sporządzenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku" stanowią element składowy kosztów, o których mowa w z § 14 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia... i nie przysługuje za tą czynność procesową odrębne, od przyznanego już, wynagrodzenie. Co więcej, z art. 250 u.p.p.s.a. jednoznacznie wynika, że wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zgodnie z art. 211 i art. 212 u.p.p.s.a., koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków, natomiast opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna. Jeżeli nie sposób zaliczyć kwoty opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia (art. 234 § 2 u.p.p.s.a.) uiszczonej przez pełnomocnika do "wydatków" w rozumieniu u.p.p.s.a., ponieważ ustawodawca odróżnia "wydatki" od "opłat sądowych" (systematyka art. 211, art. 212 oraz art. 250 u.p.p.s.a.), to nieskuteczne prawnie jest dochodzenie przez pełnomocnika z urzędu "zwrotu kwoty 100 zł tytułem opłaty kancelaryjnej" (250 u.p.p.s.a.). Do zapłaty opłat sądowych, w braku zwolnienia od nich, jest zobowiązana strona, a nie – pełnomocnik – ze wszystkimi skutkami względem dalszych uprawnień procesowych i pozaprocesowych. Referendarz sądowy nie może też uznać, że zwrot uiszczonej opłaty kancelaryjnej można dochodzić skutecznie – choćby opierając się na wykładni contra legem - na przydaniu szerokiego znaczenia zwrotowi z art. 250 u.p.p.s.a. "zwrot niezbędnych (...) wydatków", ponieważ uiszczenie kwoty 100 zł opłaty za sporządzenie uzasadnienia wyroku tytułem "opłaty kancelaryjnej" zalicza się do "kosztów sądowych" (opłat sądowych, ale i wydatków), od których strona była zwolniona przywołanym na wstępie postanowieniem z 12.03.2014 r III SA/Wa 1722/13 o przyznaniu prawa pomocy. Uiszczona opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku nie zalicza się do "wydatków niezbędnych", możliwych do dochodzenia w trybie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (art. 250 u.p.p.s.a.), jeśli – jak wynika z postanowienia o zwolnieniu od kosztów sądowych i obowiązujących wszystkich przepisów prawa - strona, ani tym bardziej jej profesjonalny pełnomocnik, nie byli zobowiązani do uiszczenia tej opłaty. Obowiązek udzielania przez Sąd stronom wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczania o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.) tudzież o trybach postepowań nie jest obowiązkiem nieograniczonym i – jak wskazano w przepisie – nie dotyczy profesjonalnych pełnomocników, w kwalifikacji czynności procesowych których uwzględnia się pożądane kryterium "profesjonalizmu". Mając na uwadze powyższe, jak też zakres kompetencji zakreślony w art. 258 § 2 pkt 8 u.p.p.s.a. należało, na podstawie art. 250, art. 258 § § 3 u.p.p.s.a., stwierdzić, jak w sentencji.