III SA/Wa 1722/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, po rozpoznaniu w dniu 6 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 15 lipca 2016r., sygn. akt III SA/Wa 1722/16 w sprawie ze skargi W.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. postanawia zaskarżone orzeczenie referendarza sądowego utrzymać w mocy Skarżący - W. C. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że nie posiada majątku trwałego, a jedynym jego źródłem dochodu jest emerytura - 2.100 zł netto. Wskazał też, że posiada liczne zobowiązania kredytowe -łącznie ponad 6.000.000 zł, stanowiące znaczne obciążenie finansowe i zaległości podatkowe – prawie 1.000.000 zł. Żona Skarżącego otrzymuje emeryturę 2.000 zł netto. Skarżący wyjaśnił, że choć odrębnie zamieszkuje, stara się utrzymywać członków swojej rodziny (małżonkę i pełnoletniego syna, który nie jest jeszcze w stanie utrzymywać się w pełni samodzielnie). Do majątku zaliczył nieruchomość rolną (grunty leśne i rolne) o powierzchni 4 ha, a wśród kosztów miesięcznego utrzymania wymienił opłaty za energię elektryczną, wodę, gaz, telewizję, Internet i telefon - 900 zł. Skarżący, wykonując wezwanie referendarza sądowego przedłożył zeznania podatkowe, oświadczenie o niekorzystaniu z pomocy społecznej, zawiadomienia o zajęciu, decyzję o przyznaniu emerytury, dokumenty obrazujące wydatki, wyciągi bankowe, umowę o kredyt, obroty kont. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, postanowieniem z 15 lipca 2016r. odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, uznając, że wyjaśnienia złożone przez Skarżącego nie były spójne i zawierały luki. Skarżący zadeklarował, że jedynym jego źródłem dochodu jest emerytura (2.100 zł netto), a mimo to przedstawił rozliczenie miesięcznej zaliczki na podatek dochodowy według stawki 19%., z którego wynika, że Skarżący osiągnął przychód z działalności gospodarczej w wysokości 25.230,42 zł i poniósł koszty na poziomie 44.923,72 zł. Skarżący, mimo wezwania, nie ujawnił rozmiarów tej działalności i nie złożył dokumentu potwierdzającego zaprzestanie jej prowadzenia. Referendarz sądowy powołał się też na treść wyciągów bankowych, na które od stycznia do lutego 2016r. wpłynęły środki z tytułu zakupu miejsc postojowych. Referendarz ocenił też, że wyjaśnienia Skarżącego, co do jego sytuacji rodzinnej mają charakter wybiórczy, gdyż Skarżący wskazał, że nie prowadzi z nikim wspólnego gospodarstwa domowego, gdyż żona i syn zamieszkują oddzielnie, ale na fakturach dotyczących Skarżącego i jego żony widnieje ten sam adres, co przeczy twierdzeniom o odrębnym zamieszkiwaniu. Skarżący wskazał też, że "stara się uczestniczyć w utrzymaniu członków swojej rodziny", nie wskazując majątku żony, mimo wezwania. Skarżący uniemożliwił też ustalenie i zweryfikowanie rzeczywiście ponoszonych przez niego kosztów utrzymania, nadsyłając faktury za energię elektryczną i gaz, które dotyczą innych niż adres zamieszkania punktów poboru. Skarżący w sprzeciwie z 26 lipca 2016r. wniósł o zmianę postanowienia Referendarza sądowego przez przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, gdyż nie posiada ani majątku, ani dochodów, które umożliwiałyby pokrycie wymagalnych kosztów sądowych - 1903 zł. Podkreślił, że przedłożone przez Skarżącego dokumenty szczegółowo wskazują jego trudną sytuację finansową, a zadeklarowane miesięczne wydatki (900 zł) są przekraczane, ale nie jest możliwe wskazanie wszystkich wydatków. Referendarz sądowy zlekceważył znaczne obciążenia Skarżącego zobowiązaniami kredytowymi a także zaległości podatkowe - ok. 1 mln zł. Zaznaczył, iż nie uzyskuje dochodów z tytułu posiadania nieruchomości rolnej. Wskazał też, że przed WSA w Warszawie prowadzone są sprawy o sygn. akt III SA/Wa 382/16, III SA/Wa 383/16, III SA/Wa 1389/16, III SA/Wa 1722/16 i powołał się na konstytucyjne prawo do Sądu, które mu przysługuje. Wyjaśnił też, że z posiadanych nieruchomości rolnych nie uzyskuje dochodu. Ponad wszelką wątpliwość udowodnił, że nie jest w stanie teraz i w przyszłości pokryć kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciwy od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka, jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., osobie fizycznej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 199 P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Niemożliwość sfinansowania kosztów sądowych, strona powinna wykazać, gdyż celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody i stan majątkowy nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego jedynym ewentualnym kosztem Skarżącego jest wpis sądowy od skargi w wysokości 1903,- zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniach wydanych w sprawach o sygn. akt III SA/Wa 382/16 i III SA/Wa 383/16 zwolnił bowiem Skarżącego od uiszczania opłaty sądowej powyżej kwot 500 zł w każdej ze spraw, przyznając zatem Skarżącemu prawo pomocy w wysokości 4.839 zł (III SA/Wa 382/16) i 1.500 zł III SA/Wa 383/16). Natomiast w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 1389/16 utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, gdzie na obecnym etapie Skarżący zobowiązany będzie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 1408 zł. W ocenie Sądu, wbrew stanowisku zawartemu w sprzeciwie przedłożone przez Skarżącego dokumenty nie wskazują – jak prawidłowo wskazał Referendarz sądowy, jaka jest jego rzeczywista sytuacja finansowa i czy można ją uznać za tak trudną, że uniemożliwia uiszczenie jedynego kosztu sądowego na obecnym etapie, jakim jest wpis od skargi – 1903 zł. Zdaniem Sądu przedłożone przez Skarżącego dokumenty, jak również jego oświadczenia nie są na tyle spójne i precyzyjne, żeby móc ustalić, jakie dochody Skarżący uzyskuje. Dodatkowo Skarżący do sprzeciwu nie załączył nowych dokumentów, które mogłyby uwiarygodnić jego sytuację majątkową, ani nie przedstawił nowej argumentacji, która mogłaby skutecznie podważyć ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy, dokonaną w zaskarżonym postanowieniu z 15 lipca 2016r. Skarżący nie wyjaśnił bowiem ani zagadnień związanych z prowadzeniem przez niego działalności gospodarczej i uzyskiwanych z tego źródła przychodów. Do akt załączył bowiem jedynie rozliczenie zaliczki na podatek dochodowy za styczeń 2016r., choć wezwanie do przedłożenia dokumentów istotnych w zakresie przyznania prawa pomocy otrzymał w czerwcu 2016r., a w pkt 2 ww. wezwania Referendarz sądowy wezwał Skarżącego do nadesłania dokumentu potwierdzającego zaprzestanie prowadzenia przez Skarżącego działalności gospodarczej, którego Skarżący również nie nadesłał. Skarżący w wykonaniu wezwania Referendarza sądowego nie przedstawił też innych dokumentów, o które był wzywany (pkt 7 wezwania), w tym przede wszystkim informacji dotyczących majątku żony, z którą, jak twierdzi nie zamieszkuje, ale na rzecz której wystawiane są faktury, na których widnieje ten sam adres zamieszkania, co u Skarżącego. Prawidłowe było również wskazanie przez Referendarza sądowego, że zarówno Skarżący, jak i jego żona dysponują majątkiem, w tym nieruchomością rolną (4 ha), które mogą stanowić istotne źródło przychodów. Okoliczność nieprowadzenia na posiadanych gruntach ewentualnej działalności rolniczej oraz brak dochodów z tytułu posiadanej nieruchomości rolnej nie może przemawiać za zwolnieniem od kosztów sadowych strony. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest bowiem od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż strona skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy należy bowiem traktować, jako odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez tego, kto wnosi do sądu pismo, podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Dodatkowo stwierdzić należy, że skoro Skarżący twierdzi, że nie jest w stanie ponosić kosztów sądowych, to powinien wyjaśnić, z jakich środków pieniężnych jest w stanie wspierać finansowo swoją żonę i syna. Dodatkowo Skarżący nie wskazuje w jaki sposób jest w stanie wygospodarować środki pieniężne na spłatę zobowiązań kredytowych wobec banków (wynoszących według zestawienia przedstawionego przez Skarżącego około 6.000.000 zł), a nie jest w stanie wygospodarować 1903 zł na wpis sądowy. Sąd, biorąc wszystkie wyżej wskazane okoliczności pod uwagę wskazuje, że brak rzetelnych oświadczeń, co do miesięcznych wydatków, w tym na wyżywienie, środki czystości, odzież, partycypowanie w opłatach związanych z utrzymaniem domu i inne, nie pozwala na dokonanie oceny, czy rzeczywiście, Skarżący nie może partycypować w kosztach postępowania sądowego – wpisu sądowego od skargi, który na obecnym etapie postępowania jest jedynym kosztem. Tym bardziej, że Skarżącego zwolniono od ponoszenia znaczących wpisów w sprawach o III SA/Wa 382/16 (4.839 zł) i III SA/Wa 383/16 (1.500 zł), a Skarżący był w stanie samodzielnie uiścić w tych sprawach łączną kwotę 1000 zł. Skarżący, jak prawidłowo wskazał w zaskarżonym postanowieniu Referendarz sądowy nie wyjaśnił też w rozpoznawanej sprawie wszystkich istotnych okoliczności dotyczących jego stanu majątkowego i rodzinnego w sposób pozwalający na pełną i rzetelną ocenę złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Złożone oświadczenia, w zakresie źródeł dochodów, struktury wydatków, posiadanego majątku i jego wykorzystania rodzą uzasadnione wątpliwości, które wykluczają przyznanie prawa pomocy, które co do zasady przysługuje osobom ubogim, które nie są ponieść kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższych względów uznać więc należało, iż Skarżącemu zasadnie odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący nie spełnił bowiem przesłanek przyznania prawa pomocy wynikających z przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. – nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 259, art. 260 § 1 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.