III SA/Wa 1725/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.), Asesor WSA Alojzy Skrodzki, Asesor WSA Dariusz Turek, Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2005 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr SKO[...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2005r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. Nr [...] Wójt Gminy B. ustalił J. P. zwanemu dalej Skarżącym wymiar podatku od nieruchomości na 2005 r. w kwocie 364,22 zł. Od tej decyzji Skarżący wniósł odwołanie, podnosząc, iż posiadana przez niego działka w T. znajduje się na obszarze przeznaczonym pod budownictwo mieszkaniowe. Posadowiony na niej budynek jest zaś typowym dla tego regionu budynkiem mieszkalnym drewnianym. Skarżący podkreślił, że takie okoliczności jak: wyposażenie tego budynku w media, ogrzewanie, ocieplenie, sposób zagospodarowania i eksploatacji gwarantują możliwość stałego w nim pobytu. Zostało to zresztą potwierdzone w oględzinach dokonanych przez organ podatkowy w lipcu 2003 r. Na tej podstawie Skarżący wniósł o naliczenie podatku jak od budynków mieszkalnych, a nie pozostałych. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy zauważył, iż sporną kwestią w niniejszej sprawie jest to, czy organ I instancji prawidłowo zakwalifikował budynek należący do Skarżącego jako budynek wykorzystywany do celów rekreacyjnych i w związku z tym zastosował stawkę podatku wyższą niż dla budynków mieszkalnych. Zaznaczył, iż ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. 2002 r. Dz.U. Nr 9, poz. 84 z późn. zm., zwanej dalej: u.p.o.l.) nie definiuje pojęć ani budynku mieszkalnego, ani domu letniskowego. Organ stwierdził jednocześnie, iż nie można w tym względzie posiłkować się definicją domu mieszkalnego zawartą w przepisach wykonawczych do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. 2003 r. Nr 207, poz. 2016 z późn. zm.), tj. w § 3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690). Przepisy tego rozporządzenia nie mogą być bowiem stosowane w celu wykonania innej ustawy, zwłaszcza, że art. 5 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. nie zawiera takiego odesłania. Organ odwoławczy podobne stanowisko zajął co do braku możliwości stosowania definicji domu wykorzystywanego do celów rekreacyjnych (letniskowego). W związku z tym problem sprowadza się do pytania, czy w świetle przepisu art. 5 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. budynek letniskowy może być zaliczony do kategorii budynków mieszkalnych, o których mowa w tym przepisie. Zdaniem organu odwoławczego na tak postawione pytanie należy udzielić odpowiedzi twierdzącej, jeżeli tylko warunki techniczne budynku umożliwiają zamieszkanie w nim przez okres całego roku. Stwierdzenie tych warunków jest kwestią faktów, które powinny być wyjaśnione w postępowaniu podatkowym, przy czym ciężar wykazania okoliczności pozwalających na zastosowanie korzystniejszej stawki podatkowej spoczywa na podatniku. Organ podatkowy ma natomiast obowiązek owe okoliczności w toku postępowania dowodowego zbadać i ocenić. Podstawowym i decydującym o zaliczeniu budynku letniskowego do kategorii budynków mieszkalnych poza warunkami określonymi np. przez przepisy prawa budowlanego, jest kryterium zaspokajania podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela. W świetle powyższego argumenty podnoszone przez Skarżącego, iż budynek spełnia wymogi budynku mieszkalnego, posiada ogrzewanie, nie przesądzają jeszcze o tym, iż jest to budynek mieszkalny. Organ I instancji ustalił bowiem, że Skarżący nie posiada zarówno stałego, jak i czasowego zameldowania w miejscowości na terenie której położony jest przedmiot opodatkowania, zaś zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego działka będąca własnością Skarżącego posiada przeznaczenie pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną i letniskową. Ustalenia te świadczą o tym, iż przedmiotowy budynek nie służy zaspokajaniu potrzeb życiowych Skarżącego, a zatem zastosowana przez organ I instancji stawka podatku od nieruchomości jest właściwa. Od tej decyzji Skarżący wniósł skargę, zarzucając, iż ustalenia organów podatkowych o letniskowym charakterze budynku w T. jest nieprawdziwe. Uzasadniając swoje stanowisko Skarżący podniósł, że budynek ten wykorzystuje jako mieszkalny, realizując w nim przy tym swoją aktywność zawodową polegającą na prowadzeniu działalności charytatywnej. Zdaniem Skarżącego okoliczność ta została pominięta przez organ odwoławczy. Zaznaczył ponadto, iż sprawa niewłaściwego kwalifikowania należącego do niego budynku mieszkalnego była już rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt III SA/Wa 2246/04). W skardze Skarżący zawarł również zarzuty dotyczące niezgodnego z prawem zatwierdzenia zmian w planie zagospodarowania przestrzennego dla działki 558/1 będącej w posiadaniu Skarżącego. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji zatwierdzającej plan zagospodarowania przestrzennego dla gminy B. w części dotyczącej działki [...]. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ostrołęce podtrzymało swoje stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia tego kryterium stwierdzić należy, że wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a mianowicie art.121, 122,187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.-Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz.926 z póżn. zm. zwana dalej ord. pod.)Ordynacji podatkowej mogących mieć wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia prawa materialnego a w szczególności art.1a ust.1 pkt 1 u.p.o.l mający wpływ na wynik sprawy. Zatem skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. użyte w ustawie określenie budynek oznacza obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Tak więc od 1 stycznia 2003 r. zmienił się stan prawny, a zatem organy podatkowe orzekające w sprawie podatku od nieruchomości winny mieć na względzie konieczność uwzględniania regulacji prawnych przyjętych w prawie budowlanym. Pojęcie budynku mieszkalnego zostało zdefiniowane w §3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.) . Budynek mieszkalny jest to budynek przeznaczony na mieszkania, mający postać : a) budynku wielorodzinnego, zawierającego 2 lub więcej mieszkań; b) budynku jednorodzinnego; c) budynku mieszkalnego w zabudowie zagrodowej. Zgodnie zaś z §3 pkt 7 tego rozporządzenia istnieją również budynki rekreacji indywidualnej, czyli budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku rodzinnego. Przyjąć zatem należy, że pojęcia "budynek mieszkalny" i "budynek rekreacji indywidualnej" nie są pojęciami tożsamymi, zaś organy podatkowe orzekające w sprawie powinny uwzględnić nowy stan prawny i uwzględnić pojęcia zdefiniowane w prawie budowlanym. Zatem nie jest wystarczające odwoływanie się do kryterium zaspokajania własnych potrzeb mieszkaniowych tj. ustalenia czy budynek jest wykorzystywany do celów mieszkalnych. Kryterium to, na które zresztą powołuje się skarżący, w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r. , straciło już na swoim znaczeniu. W obecnie obowiązującym stanie prawnym konieczne jest sięganie do rozwiązań prawnych przyjętych w prawie budowlanym. W tym miejscu zauważyć należy, iż organy podatkowe, prowadząc ustalenia w zakresie podatku od nieruchomości, nie są jednocześnie organami uprawnionymi do samodzielnego określania kategorii budynków w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, do którego odsyła ustawa podatkowa. Określenie rodzaju budynku wymaga wiedzy technicznej, która jest niezbędna do podjęcia decyzji o prawidłowej stawce podatku od nieruchomości. Punktem wyjścia dla organów podatkowych powinny być zatem ustalenia wynikające przede wszystkim z ewidencji gruntów i budynków, których dane zgodnie z art.21 ustawy z dnia 17.12.1989 r.-Prawo geodezyjne i kartograficzne(tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz.1086 ze zm) winny stanowić podstawę wymiaru podatków. W przypadku ich braku, organ podatkowy zobowiązany jest dotrzeć do dokumentacji budowlanej budynku takiej jak decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, projekt budowlany, pozwolenie na budowę, decyzja o dopuszczeniu budynku do użytkowania itp. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela również pogląd wyrażony przez prof. Leonarda Etela w publikacji zatytułowanej "Podatek od nieruchomości, rolny, leśny" (Wydawnictwo C. H. Beck Warszawa 2005 str.217), iż biorąc pod uwagę treść art.1a ust.1 pkt.1 u.p o.l., z którego wynika, iż budynkiem jest obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, gdzie jest również uregulowany tryb wydawania wymienionych wyżej decyzji, określających rodzaj wznoszonego lub oddanego do użytku budynku, organ podatkowy nie ma podstaw do kwestionowania określenia rodzaju budynku zawartego w tych decyzjach. Zgodnie z art.194ord.pod. dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa stanowią dowód tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Organ podatkowy nie będzie miał więc podstaw do ich podważania a ewentualna zmiana tych decyzji będzie zależała od inicjatywy podatnika. Natomiast jeżeli takiej dokumentacji nie ma organ podatkowy powinien wystąpić do biegłego o wydanie opinii w tym zakresie. Wydając zatem ponownie decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno poprzedzić ją przeprowadzeniem postępowania podatkowego z uwzględnieniem stanu prawnego obowiązującego w 2005 r. oraz art.122 i 187ord.pod.. Jest poza sporem, że kluczowe znaczenie dla każdego postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania. Zgodnie z treścią art. 122 ord. pod obowiązkiem organów podatkowych jest podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W przedmiotowym artykule została wyrażona zasada prawdy obiektywnej. Jej treść oznacza, że obowiązkiem organu podatkowego jest ustalenie stanu faktycznego zgodnie z rzeczywistym stanem, a jeżeli okaże się to niemożliwe, dokonanie ustaleń zbliżonych do stanu rzeczywistego. Art.187ord.pod. nakazuje z kolei, wyczerpujące i wszechstronne zbadanie wszystkich okoliczności sprawy. Zdaniem Sądu, organy obu instancji nie uczyniły zadość obowiązkom ciążącym na nich z mocy powołanych wyżej przepisów. W szczególności nie wyjaśniły w sposób nie budzący wątpliwości kluczowej kwestii dla przedmiotowego postępowania, czy nieruchomość położona na terenie miejscowości T. jest budynkiem mieszkalnym. W aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek dokumentacji dotyczącej spornej nieruchomości. Organy obu instancji oparły w zasadzie decyzję na ustaleniach faktycznych dotyczących lat poprzednich, koncentrując się wyłącznie na wykazaniu iż, nieruchomość ta nie służy zaspokojeniu podstawowych potrzeb mieszkaniowych podatnika. Kryterium to nie może mieć rozstrzygającego znaczenia w sprawie niniejszej. Odnoszenie się w decyzji do kryterium zaspokajania własnych potrzeb mieszkaniowych, faktu zameldowania na pobyt stały w miejscowości innej, niż opodatkowana nieruchomość oraz inne ustalenia dowodowe nie przesądzają świetle jednoznacznych regulacji art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. o wysokości stawki podatku od budynków mieszkalnych i pozostałych. Tak więc spór zaistniały w sprawie dotyczący opodatkowania budynku i zaliczenia go do budynków mieszkalnych lub do budynków pozostałych (art. 5 ust. 1 pkt 2 lit.a) oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 lit.e) u.p.o.l. ) musi być rozstrzygnięty na podstawie obowiązujących przepisów z przytoczeniem w decyzji przepisów prawa zgodnie z art. 210 §4 Ordynacji podatkowej. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 152 i art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.