III SA/Wa 1725/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Aneta Lemiesz, sędzia WSA Anna Wesołowska, Protokolant starszy referent Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi D. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt sprawy oddala skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z 27 marca 2013 r. odmówił Skarżącej (Stronie) – D. Sp. z o.o. z siedzibą w W. zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt sprawy. W uzasadnieniu wskazał, że pismem z 25 maja 2012 r. Strona, wystąpiła do Urzędu Kontroli Skarbowej w K. o umożliwienie zapoznania się z dokumentami, które organ wyłączył z akt sprawy w zakresie toczącego się postępowania o sygn. akt nr UKS1292./W4P1/42/82/08. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w K. ze względu na interes publiczny, w dniu 22 sierpnia 2012 r. wydał postanowienie odmawiając Stronie zapoznania się z dokumentami. Na powyższe postanowienie Strona wniosła zażalenie. Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z 12 listopada 2012 r., nr 1401/IN/07-88/12/TT uchylił w całości postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. i umorzył postępowanie w sprawie wskazując, że dokonana przez inspektora kontroli skarbowej adnotacja z 12 października 2011 r. wyłączająca część dokumentów z akt sprawy (karty od nr 1874 do nr 1954) została sporządzona przez osobę nie posiadającą umocowania prawnego do dokonywania powyższej czynności. W uzasadnieniu postanowienia Strona została poinformowana, że w związku z wydaniem decyzji przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. kończącej postępowanie, powyższy wniosek Strony będzie rozpatrywany w postępowaniu odwoławczym prowadzonym przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. Rozpatrując odwołanie od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z [...] sierpnia 2012 r. określającej zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za okres od 1 kwietnia 2007 r. do 31 marca 2008 r. oraz mając na uwadze błędy formalne popełnione przez organ I instancji (adnotacja wyłączająca dokumenty z akt sprawy) Dyrektor Izby Skarbowej w W. wyłączył z akt sprawy dowody otrzymane z Prokuratury Okręgowej w B. zgromadzone w postępowaniu karnym, sygn. akt [...] w postaci protokołów przesłuchań podejrzanych (karty od nr 1874 do nr 1954). W zażaleniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 178 § 1, art. 179 § 1 w związku z art. 216 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., Poz. 749) - dalej "O.p.", poprzez odmowę umożliwienia Stronie zapoznania się z dokumentami akt sprawy poprzez wydanie postanowienia o odmowie wglądu w akta sprawy pomimo braku wniosku strony skierowanego do Dyrektora Izby Skarbowej w W. w tym przedmiocie, brak weryfikacji czy przesłanki brane pod uwagę przez Prokuratora Prokuratury Okręgowej w B. w stanowisku z dnia 21 lipca 2011 r. pozostają nadal aktualne. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z 6 maja 2013 r.,nr 1401/IN/07-13/13/TT utrzymał w mocy własne postanowienie wydane w pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że w rozpatrywanej sprawie nie można było zignorować stanowiska Prokuratora, iż dobro prowadzonego śledztwa sprzeciwia się wydaniu Stronie dokumentów. W związku z tym, dokumenty (karty od nr 1874 do nr 1954) zostały wyłączone z akt sprawy. Organ dodał także, że Prokurator Prokuratury Okręgowej w B. w zarządzeniu z 19 marca 2013 r. podtrzymał stanowisko z 21 lipca 2011 r. i nie wyraził zgody na okazanie Stronie materiału dowodowego. W związku z powyższym na dzień wydania postanowienia o wyłączeniu z akt sprawy materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu karnym, sygn. akt [...], obecnie sygn. akt [...] (postanowienie z 27 marca 2013 r.) oraz postanowienia o odmowie umożliwienia Stronie zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt sprawy (postanowienie z 27 marca 2013 r.) istniały przesłanki uzasadniające ograniczenie stronie dostępu do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Dlatego też wyłączenie dokumentów na podstawie art. 179 O.p. w związku z dyspozycją Prokuratora nie odbiera im walorów dowodu w postępowaniu podatkowym. W skardze na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła o jego uchylenie i zarzuciła naruszenie: art. 127 O.p., mające wpływ na wynik sprawy poprzez zaniechanie ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy po raz drugi przez organ II instancji oraz poprzestanie na powtórzeniu wadliwej argumentacji organu I instancji, art. 179 § 1, art. 178 § 1 oraz art. 200 § 1 O.p. poprzez brak jakiejkolwiek weryfikacji dalszego istnienia przesłanek do utajnienia materiału dowodowego oraz na zaniechaniu rozważenia możliwości częściowego utajnienia akt sprawy, wydanie postanowienia o odmowie zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt sprawy w oparciu o wniosek strony, co do którego Dyrektor Izby Skarbowej w W. wydał postanowienie w dniu 13 listopada 2012 r. o umorzeniu postępowania w sprawie, naruszenie art. 127, art. 179 § 1, art. 178 § 1 oraz art. 200 § 1 O.p. poprzez brak weryfikacji przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. działającego jako organ odwoławczy, przesłanek odmowy umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami akt sprawy przez Dyrektora Izby Skarbowej w sytuacji, gdy na etapie postępowania w I instancji bezprawnie uniemożliwiono stronie zapoznanie się z dowodami zgromadzonymi w sprawie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W., podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej jest dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi oraz trafności ich wykładni. Zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie, w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c). ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz.270 j.t.) zwana dalej "p.p.s.a." W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie zawiera na tyle istotnych uchybień, które skutkowałoby wyeliminowaniem go z obrotu prawnego. Wskazać też na wstępie należy, iż przedmiotem orzekania Sądu w niniejszej jest wyłącznie postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 27 marca 2013 r. nr 1401/IN/07-13/13/TT utrzymał w mocy własne postanowienie wydane w pierwszej instancji, które zgodnie z zasadmi orzekania przez sądy administracyjne, podlega kontroli według kryterium zgodności z prawem, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego na dzień jego wydania.Z uwagi jednak na koniecznośc odniesienia się do zarzutów skargi Sąd zobowiazany jest wskazać, iż wydane w przedmiocie odmowy udostępnienia akt sprawy postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W., które Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z 12 listopada 2012 r., nr 1401/IN/07-88/12/TT uchylił w całości Skarbowej w K. i umorzył postępowanie w sprawie, zawierało w uzasadnieniu informacje dla Strony, że w związku z wydaniem decyzji przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. kończącej postępowanie, powyższy wniosek Strony będzie rozpatrywany w postępowaniu odwoławczym prowadzonym przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. W ocenie Sądu mając na uwadze fakt, że postanowienie w przedmiocie odmowy udostępnienia akt sprawy może wydać jedynie organ, który prowadzi aktualnie postępowanie, wobec zakończenia postępowania w pierwszej instancji, postępowanie przed Dyrektorem Urzędu Kontroli Skarbowej w W. stało się bezprzedmiotowe, zachodziły więc przesłanki do zastosowania w sprawie art.233 § 1 pkt 2 lit.a) O.p. Powstaje jednak pytanie czy organ odwoławczy mógł, orzekać w przedmiocie udostępnienia Stronie wyłączonych akt postępowania karnego, w sytuacji, gdy Strona nie wystąpiła odrębnym pismem, ponownie do Dyrektora Izby Skarbowej w W., o umożliwienie wglądu do wyłączonych z akt podatkowych – dokumentów. Z akt sprawy wynika, iż po otrzymaniu powyższego postanowienia Strona skarżąca, na żadnym etapie postępowania, nie złożyła oświadczenia, iż rezygnuje, czy też nie jest zainteresowana wglądem do wyłączonych akt sprawy. W ocenie Sądu mając na uwadze treść zażalenia Strony oraz skargi do Sądu w rozpoznawanej sprawie, w przedmiocie udostępnienia akt sprawy, Strona nadal domagała się wglądu do dokumentów wyłączonych z akt postępowania podatkowego, podnosząc, iż nie było podstaw do jego wyłączenia, oraz kwestionując rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej w W. o umorzeniu postępowania przed Dyrektorem Urzędu Kontroli Skarbowej w W. oraz wskazując, iż organ odwoławczy powinien rozpatrzyć merytorycznie zażalenie od postanowienia Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. Z tych względów Sąd uznał, iż z treści pism Strony wynika, iż nadal żądała udostępnienia dokumentów wyłączonych z akt podatkowych, a okoliczność ta jest wystarczają do orzekania w przedmiocie udostępnienia dokumentów wyłączonych z akt podatkowych. Przechodząc do istoty sprawy wskazać należy, iż przepis art. 123 § 1 O.p. podatkowej ustanawia ogólną zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu, stanowiąc, że organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zasada ta ma szczególne znaczenie na etapie zbierania materiału dowodowego, ponieważ zapewnia stronie wpływ na ustalenie stanu faktycznego, ale również istotne znaczenie ma przed wydaniem decyzji poprzez zapewnienie stronie prawa zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, w celu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i zgłoszonych żądań. Prawo czynnego udziału strony w postępowaniu realizuje się poprzez przyznanie stronie określonych uprawnień. Jednym z takich uprawnień jest prawo strony do wglądu do akt sprawy. Przepis art. 178 O.p. stanowi, że w każdym stadium postępowania organ podatkowy obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek, kopii lub odpisów. Przepis art. 179 § 1 O.p. ogranicza prawo strony wglądu do akt sprawy. Z treści analizowanego art. 179 § 1 i 2 O.p. nie wynika obowiązek wyłączenia z akt sprawy tylko części dokumentu, np. poprzez zaciemnienie danych wrażliwych, a co najwyżej prawo organu do wyłączenia tylko jego części. Sąd orzekający w sprawie niniejszej podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 3 kwietnia 2012 r., sygn.akt II FSK 1958/10, iż takiego obowiązku nie da się wywieść z treści art. 31 ust. 3 Konstytucji. Ograniczenie prawa strony do wglądu do akt sprawy jednak obwarowane jest określonymi warunkami: gdy określone dokumenty objęte są ochroną tajemnicy państwowej bądź gdy organ podatkowy wyłączy z akt sprawy dokumenty ze względu na interes publiczny. W niniejszej sprawie organ zaskarżonym postanowieniem ograniczył prawo wglądu do części akt sprawy ze względu na interes publiczny, jakim jest dobro toczącego się postępowania karnego. Sąd dokonując oceny legalności wydanego rozstrzygnięcia zobowiązany jest do zbadania, czy organ podatkowy ustalił przesłankę wyłączenia prawa wglądu do akt (określonych dokumentów) oraz czy z uzasadnienia wynika, czym organ się kierował podejmując decyzję o ograniczeniu prawa wglądu do akt sprawy. Bezsporne jest, że organ wyłączył z akt sprawy dokumenty i odmówił stronie zapoznania się z ich treścią zebrane w toku niezakończonego jeszcze postępowania karnego. Tryb zastosowany przez organ również nie narusza obowiązującego prawa. Z akt administracyjnych wynika, iż Prokurator Prokuratury Okręgowej w B. w zarządzeniu z 19 marca 2013 r. podtrzymał stanowisko z 21 lipca 2011 r. i nie wyraził zgody na okazanie Stronie materiału dowodowego. Wbrew zarzutom skargi, Dyrektor Izby Skarbowej w W., nie poprzestał, na stanowisku Prokuratora z dnia 21 lipca 2012 r., ale pismem z dnia 14 marca 2013 r.(przed wydaniem zaskarżonego postanowienia w dniu 27 marca 2013 r.) wystąpił do Prokuratury Okręgowej w B. z wnioskiem o udostępnienie akt postępowania karnego w sprawie o sygn. akt [...] (zmienionej na [...]). Przypomnieć należy, że w piśmie z 21 lipca 2012 r. Prokuratur udostępnił materiał dowody organom podatkowym , ale z uwagi na dobro śledztwa, nie wyraził zgody na udostępnienie wskazanych dokumentów Stronie postępowania Natomiast zarządzeniem z dnia 19 marca 2013 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w B. odmówił udostępnienia i włączenia do akt podatkowych materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu karnym. W dniu 27 marca 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W.. wydał postanowienie o wyłączeniu wskazanych dokumentów z akt sprawy oraz postanowienie o odmowie umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami, wskazując na motywy podjętej decyzji. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Sąd nie podziela zarzutu skargi, że w uzasadnieniu postanowienia organy nie wskazały, jaki konkretny interes publiczny przemawia za wyłączeniem dokumentów z akt sprawy. W ocenie Sądu, organ podatkowy wskazując, że prawo dostępu do dokumentów zostało wyłączone z uwagi na dobro toczącego się postępowania karnego prowadzonego przez organ państwa i uzasadnił zgodnie z zasadą jawności motywy rozstrzygnięcia tej kwestii procesowej. Zarzut naruszenia przez organy podatkowe prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu strona może podnosić ewentualnie w postępowaniu po wydaniu rozstrzygnięcia w sprawie, wskazując jaki wpływ na treść decyzji miały dokumenty, co do których odmówiono stronie dostępu. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.