III SA/Wa 1729/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od środków transportowych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz M. S. kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 10 października 2006 r. M. S. (dalej - Skarżący) zwrócił się o umorzenie zaległości podatkowych z tytułu podatku od środków transportowych. Wniosek uzasadnił poważną chorobą oraz kryzysem w branży transportowej. Stwierdził, że ani obecnie, ani w przyszłości nie będzie w stanie uregulować długu. Decyzją z [...] stycznia 2007 r. Prezydent W. odmówił Skarżącemu umorzenia zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych za rok 2002, 2004, 2005 i 2006 w kwocie [...] zł oraz naliczonych odsetek w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż zaległość, o której umorzenie wnioskuje Skarżący obejmuje należny podatek za lata 2002, 2004, 2005 i 2006 od pięciu samochodu ciężarowych. Jak wynika z akt podatkowych samochód Jelcz o nr rej. [...] został sprzedany 11 lipca 2002 r. Przyczepa marki Koegel nr rej. [...] została sprzedana dnia 28 listopada 2006 r. Pozostałe zadłużone samochody: Kamaz [...] o nr rej. [...], Renault o nr rej. [...], oraz Iveco [...] o nr rej. [...] nie zostały wyrejestrowane, co skutkuje obowiązkiem ich opodatkowania. Organ I instancji wskazał, iż Skarżący od 1997 r. prowadzi wielobranżową działalność gospodarczą. Wniosek o umorzenie motywuje ciężką, długotrwałą chorobą oraz kryzysem w branży transportowej. Wnioskodawca wyjaśnił do protokołu, że z powodu choroby nie osiąga żadnych dochodów i nikogo nie zatrudnia. Skarżący nie zawiesił i nie wyrejestrował działalności. Nie wie również czy powróci do pracy z uwagi na poważną chorobę. Organ I instancji stwierdził, że z zeznań PIT-28 za lata 2002- 2005 wynika, że wyniki finansowe firmy za ten okres były dodatnie. Z zestawień kosztów sporządzonych przez przedsiębiorcę wynika, że firma z uzyskiwanych obrotów pokrywała stałe koszty działalności takie jak składki ZUS, zryczałtowany podatek, podatek od nieruchomości i od środków transportowych, obowiązkowe ubezpieczenie samochodów, paliwo, przeglądy techniczne i inne. W 2005 r. oprócz w/w kosztów przedsiębiorca przeznaczył kwotę 6.600 zł. na budowę wiaty na samochody oraz kwotę 12.000 zł na remont domu. Wykazał również inne koszty związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego takie jak światło, opał i utrzymanie samochodu osobowego. Odnosząc się do powyższych okoliczności organ I instancji wyjaśnił, iż podatek od środków transportowych ma charakter majątkowy i nie jest uzależniony od dochodów jakie podatnik osiąga z samochodu, ani też od częstotliwości jego użytkowania. Jedynym kryterium powstania obowiązku podatkowego jest fakt własności tego pojazdu lub dokonania jego rejestracji. Jako podatnik podatku od środków transportowych Skarżący jest ustawowo zobowiązany do samodzielnego obliczania i wpłacania należnego podatku. Wskazał również, iż zgodnie z art. 67a §1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm., dalej Op), decyzje w przedmiocie udzielania ulg podatkowych wydawane są w ramach tzw. "uznania administracyjnego". Organ I instancji stanął na stanowisku, iż od przedsiębiorcy wymaga się właściwej oceny i analizy sytuacji gospodarczej, a także dostosowania rozmiarów prowadzonej działalności do sytuacji rynkowej oraz ciążących zobowiązań. Wnioskodawca nie może uzasadniać prośby umorzenia zaległości złym stanem zdrowia, bowiem działalność gospodarcza polegająca na użytkowaniu 4 samochodów ciężarowych nie może być zaliczona do działalności jednoosobowej. Rezygnacja z zatrudnienia pracowników, którzy spowodowaliby uzyskiwanie przez firmę dochodów, była decyzją samodzielną podatnika. Działalność gospodarcza jest działalnością prowadzoną na własne ryzyko i płacenie podatków ciążących na przedsiębiorcy jest podstawową cechą planowania tej działalności. Po wnikliwej analizie złożonych dokumentów organ zauważył, że w okresie objętym zaległościami sytuacja finansowa firmy była stabilna i dawała możliwości regulowania należnego podatku. Przedsiębiorca utrzymywał płynność finansową i nie zredukował kosztów działalności pomimo trudności wynikających ze złego stanu zdrowia. Pomimo niezdolności do wykonywania działalności gospodarczej i trudności finansowych, na które się powołał, nie wyrejestrował działalności oraz nie sprzedał pojazdów, które wymagają ponoszenia kosztów utrzymania i opłacania należnych podatków. Skarżący stwierdził, że nie ma gwarancji na powrót do zdrowia, a tym samym do podjęcia pracy zarobkowej, co w ocenie organu podatkowego powinno być podstawą do sprzedania i wyrejestrowania bezużytecznych pojazdów i do spłacenia należnych wierzytelności. Organ podatkowy nie widzi przesłanki do pomocy przedsiębiorcy, który nie podejmuje odpowiednich działań w celu poprawy swojej sytuacji finansowej, a jedynie liczy na pomoc ze strony organu. Organ I instancji zauważył również, iż w przedmiotowej sytuacji istnieje możliwość czasowego wyrejestrowania pojazdów, a co za tym idzie zawieszenia płatności podatku od momentu ich wyrejestrowania. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący zarzucił organowi I instancji dokonanie błędnych ustaleń faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu wskazał, iż poważne problemy zdrowotne ([...]) spowodowały załamanie psychiczne Skarżącego, a co za tym idzie brak możliwości podejmowania jakichkolwiek działań związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Ponadto, wyrejestrowanie przez Skarżącego prowadzonej działalności, spowodowałoby utratę przez niego prawa do renty oraz emerytury. W ocenie Skarżącego jego trudna sytuacja życiowa i zdrowotna mieszczą się w zakresie pojęcia "ważny interes podatnika". Decyzją z[...]marca 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. Powołując się na art. 67a §1 pkt 3 Op., organ II instancji wskazał, iż uznaniowy charakter rozstrzygnięć w sprawie stosowania ulg podatkowych powoduje, ze organ odwoławczy, bada je pod względem legalności, a nie zasadności merytorycznej. Zdaniem SKO, w przedmiotowej sprawie, organ I instancji zebrał i w sposób wyczerpujący poddał analizie cały materiał dowodowy a także ustosunkował się do wszystkich okoliczności podnoszonych przez Skarżącego. W uzasadnieniu organ I instancji przedstawił wyczerpująco przyczyny odmowy umorzenia zaległości. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący przedstawił przebieg postępowania w sprawie oraz opisał swoje problemy zdrowotne. Powtórzył argumenty przedstawione w odwołaniu. Wskazał, iż jego sytuacja życiowa i zdrowotna mieszczą się w zakresie pojęcia "ważny interes podatnika". Zdaniem Skarżącego, organy podatkowe nie uwzględniły powyższej okoliczności. W jego ocenie, powoływanie się w uzasadnieniu na ryzyko związane z prowadzeniem działalności świadczy o bezduszności organu. Przepis art. 67a §1 pkt 3 Op został stworzony przez ustawodawcę właśnie dla takich ciężkich sytuacji w jakiej znajduje się Skarżący. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji, na wstępnie należy omówić instytucje odwołania od decyzji pierwszej instancji i obowiązki organu drugiej instancji z tym związane. Odwołanie realizuje zasadę dwuinstancyjności postępowania podatkowego (art. 127 Op.). Zarówno w orzecznictwie jak i w doktrynie powszechnie przyjmuje się, iż zgodnie z tą zasadą organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji. Nie może więc ograniczyć się do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, ale obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Istota administracyjnego toku instancji polega właśnie na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów postawionych w stosunku do rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Tymczasem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podtrzymało stanowisko organu pierwszej instancji nie odnosząc się jednak w ogóle do zarzutów Skarżącego, oraz do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Uzasadnienie składa się jedynie z przytoczonych przepisów ordynacji podatkowej tj.art.67a § 1 pkt 3 oraz 67 a § 2.Organ ograniczył się tylko do stwierdzenia ,że rozstrzygniecie ma charakter uznaniowy a organ I instancji zebrał w sposób wyczerpujący i poddał analizie cały materiał dowodowy zebrany w sprawie. Tymczasem zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ obowiązany był ponownie rozpoznać sprawę, a w szczególności odnieść się do zarzutów skarżącego i uzasadnić zajęte stanowisko na tle sytuacji skarżącego. Samo przytoczenie przepisów i zaakceptowanie stanowiska organu pierwszej instancji nie może zastąpić tego obowiązku. Oczywiście przytoczone przez organ poglądy doktryny o uznaniowym charakterze ulgi są powszechnie aprobowane. Sąd zgadza się, że ulga ta ma charakter uznaniowy. Skład orzekający w tej sprawie podkreśla ponadto ,że wystarczy spełnić jedną z dwóch przesłanek z art. 67a § 1 i że obie mają równorzędny charakter, jednak w ocenie Sądu samo powołanie się na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia w przedmiocie ulgi podatkowej i zaaprobowanie poglądów organu pierwszej instancji nie wystarczy do rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie Sądu w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji konieczne jest dokonanie pełnych i prawidłowych ustaleń odnoszących się do przesłanek, które decydują o umorzeniu zaległości podatkowej oraz sytuacji majątkowej podatnika i następnie oceny, czy w rozpatrywanej sprawie takie przesłanki wystąpiły. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. powinno ocenić, ważny interes podatnika pod kątem jego sytuacji majątkowej i skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla Skarżącego i jego rodziny. Takich ustaleń organ nie poczynił. Zauważyć należy, że powyższe zaniechania organu doprowadziły do sytuacji, w której uniemożliwia się sądowi administracyjnemu dokonanie kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia. Z uzasadnienia bowiem nie wynika, dlaczego w odniesieniu do sytuacji Skarżącego w ocenie organu, nie występują przesłanki umorzenia tak więc uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogu ,o którym mowa w art.210 § 4 Op. Błędów tych nie popełnił organ pierwszej instancji, który wywody prawne odnosi bezpośrednio do zabranego w sprawie materiału dowodowego, uzasadniając szczegółowo zajęte stanowisko. Dlatego też, sąd uchylił jedynie decyzję organu drugiej instancji. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno przeprowadzić postępowanie, w którym odniesie się do zgromadzonego materiału dowodowego pod kątem spełnienia przez Skarżącego przesłanek umożliwiających umorzenie zaległości podatkowych. Ponadto organ zobowiązany jest odnieść się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez Skarżącego. Mając powyższe na względzie Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.