III SA/Wa 1733/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Trelka, , po rozpoznaniu w dniu 15 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2009 r. postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżący – A.W. wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2009 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że obecnie nie osiąga żadnych dochodów, nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, jak również nie jest nigdzie zatrudniony. Wyjaśnił także, iż nie może podjąć pracy, bowiem w ciągu dnia opiekuje się małoletnią córką, której matka w tym czasie pracuje. Okres sprawowania opieki nad dzieckiem planowany jest do momentu, kiedy dziecko pójdzie do szkoły. Ponadto z oświadczeń złożonych przez Skarżącego wynika, że gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, nie posiada żadnego majątku, ani oszczędności. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do złożenia dodatkowych informacji dotyczących stanu majątkowego pełnomocnik Skarżącego wskazał, że Skarżący nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z córką i jej matką. Źródłem utrzymania Skarżącego jest wyłącznie nieregularna pomoc otrzymywana od rodziców, której miesięczna wysokość jest zróżnicowana od ich bieżących wydatków. Z uwagi na konieczność opieki nad dzieckiem Skarżący nie wykonuje żadnych prac dorywczych. Skarżący zawiesił również prowadzenie działalności gospodarczej. Obecnie zamieszkuje w niewielkim pokoju w domu należącym do jego ojca, za który opłaty regulują jego rodzice. Skarżący wyjaśnił, że w celu pokrycia kosztów postępowań administracyjnych zaciągnął pożyczkę w wysokości 3.430 zł. Innego zadłużenia nie posiada. Nie korzysta też ze świadczeń z pomocy społecznej. Wynagrodzenie pełnomocników pokrywają rodzice Skarżącego, którzy nie wyrażają zgody na ujawnienie jego wysokości. Zdaniem Skarżącego brak uwzględnienia ww. wniosku ograniczy możliwość obrony jego praw w ramach niniejszej postępowania. Skarżący w załączeniu przedstawił zeznanie podatkowe PIT-28 za 2014 r. oraz deklarację PCC-3. Postanowieniem z dnia 31 lipca 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pełnomocnik Skarżącego w zakreślonym terminie wniósł sprzeciw od ww. postanowienia zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych, w szczególności przyjęcie, że stan rodzinny i finansowy Skarżącego nie został przedstawiony w zakresie umożliwiającym przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazał, że Skarżący w odpowiedzi na wezwanie referendarza przedstawił sytuację rodzinna i majątkową wskazując, że nie posiada żadnego źródła utrzymania, żadnych oszczędności, nieruchomości i rachunków bankowych, a w związku z tym nie mógł przedstawić dokumentów potwierdzających powyższe okoliczności. Odnosząc się do pomocy udzielanej przez rodziców Skarżącego wyjaśnił, że Skarżący nie jest w stanie przedstawić dowodów, bowiem ich nie posiada. Ponadto pomoc ta często jest udzielana w formie rzeczowej w postaci ubrań czy leków, a rodzice nie prowadzą jej ewidencji czy dokumentacji. Podkreślił również, iż potwierdzenie sytuacji majątkowej Skarżącego obrazuje złożone zeznania podatkowe za 2014 r. oraz złożone w tym zakresie wyjaśnienia. Podniósł, że skoro zgodnie ze złożonym oświadczeniem Skarżący nie posiada żadnych środków finansowych, bowiem nie osiągnął przychodu, to niezasadne jest stanowisko, że nie wiadomo jakimi de facto dysponuje. Skarżący posiada jedynie środki otrzymane od rodziców, które zapewniają mu minimum egzystencji. Z powyższego wynika, iż Skarżący spełnił przesłanki z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej jako "P.p.s.a.". Jednocześnie zaznaczył, że należy uwzględnić, iż Skarżący wniósł również w innych sprawach wnioski o przyznanie prawa pomocy, które toczą się przed tut. Sądem. Zwrócił także uwagę, iż majątek Skarżącego został zajęty w toku postępowań podatkowych, co doprowadziło do pogorszenia się sytuacji majątkowej Skarżącego. Odmowne rozpoznanie złożonego wniosku może w pewnym stopniu ograniczyć dostęp Skarżącego do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie przez Skarżącego sprzeciwu skutkowało zatem usunięciem z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z 31 lipca 2015 r. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast - w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J. P. Tarno, Prawo..., s. 320). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego wymagalnym kosztem Skarżącego jest wpis sądowy od skargi w wysokości 5.321 zł. Ponadto Skarżący został zobowiązany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawach o sygn. akt III SA/Wa 3596/14 i o sygn. akt III SA/Wa 1508/15 w wysokości odpowiednio 2000 zł i 1500 zł toczących się przed tut. Sądem. Okoliczności przedstawione przez Skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z nadesłanych dokumentów pozwalają uznać, że sytuacja Skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazać trzeba, że Skarżący nie osiąga żadnych dochodów, nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, ani nie jest zatrudniony na żadną z umów o pracę. Skarżący nie posiada żadnego majątku, ani oszczędności. Utrzymuje się dzięki pomocy udzielanej przez rodziców. Skarżący zamieszkuje jeden pokój w domu, który jest własnością jego ojca. Koszty utrzymania domu, m.in. prąd i ogrzewanie, ponosi ojciec Skarżącego. W ocenie Sądu poniesienie przez Skarżącego kosztów sądowych, na obecnym etapie postępowania wpisu sądowego w wysokości 5.321 zł, będzie stanowiło uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Zasadnym było zatem przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd, mając na uwadze powyższe oraz treść art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 260 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.