III SA/Wa 1746/14

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie W skardze Skarżąca B. R. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, motywując to trudną sytuacją materialną. Wykonując wezwanie referendarza sądowego przesłała wypełniony formularz PPF, w którym wskazała, że nie pracuje, nie posiada żadnych dochodów, w opłatach pomaga jej matka emerytka i Ośrodek Pomocy Społecznej. Dodała, że nie posiada żadnych rachunków oszczędnościowych, ani kredytów bankowych. Obecnie z uwagi na zły stan zdrowia Skarżąca stara się o rentę. Poza mieszkaniem nie posiada żadnego majątku. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako: "P.p.s.a.", zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu osobom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Stosownie do art. 252 § 1 P.p.s.a., osoba wnioskująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana podać we wniosku "dokładne dane" obrazujące jej sytuację rodzinną i majątkową. Jeżeli oświadczenie strony zawarte w tym wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (zob. art. 255 P.p.s.a.). Jak to już wskazano przedstawione przez stronę informacje powinny być, jak stanowi wprost art. 252 § 1 P.p.s.a., dokładne, a zatem od strony wymagana jest w tym względzie należyta staranność. Informacje te powinny więc być konkretne i na tyle szczegółowe, by w sposób wyczerpujący obrazowały sytuację majątkową i rodzinną strony w jej całokształcie. Tymczasem w niniejszej sprawie Skarżąca nie przedłożyła, pomimo wezwania referendarza sądowego, wymieniającego w sposób precyzyjny jakie dokumenty i oświadczenia powinny zostać złożone, żadnych dokumentów koniecznych do stwierdzenia, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, wskutek czego uniemożliwiła ona dokonanie wnikliwej i szczegółowej oceny swojej sytuacji materialnej. Przede wszystkim w żaden sposób Skarżąca nie udokumentowała faktu pozostawania bez pracy i braku jakiegokolwiek dochodu. Nie przesłała chociażby zaświadczenia o zarejestrowaniu jako osoba bezrobotna, czy też zaświadczenia urzędu skarbowego o braku dochodu w latach 2012-2013. Wezwana do wskazania i udokumentowania wysokości bieżących wydatków Skarżąca podała jedynie, że opłaty czynszowe ponosi matka, zaś inne opłaca Ośrodek Pomocy Społecznej. Okoliczności tych nie uprawdopodobniła. W efekcie nie wiadomo jakie konkretnie (i w jakiej wysokości) opłaty ciążą na Skarżącej. Brak jest też dowodów potwierdzających fakt ich ponoszenia przez matkę emerytkę i Ośrodek Pomocy Społecznej (takich chociażby jak decyzje przyznające zasiłki celowe, potwierdzenia przelewów). Skarżąca nie przedstawiła także szczegółów dotyczących sytuacji majątkowej matki. Tymczasem dane takie niewątpliwie mogłyby uprawdopodobnić złożone w tym zakresie wyjaśnienia, przede wszystkim zaś to, iż pomocy takiej rzeczywiście jest w stanie udzielić. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż nieprzedłożenie stosownej dokumentacji uniemożliwia weryfikację złożonych przez Skarżącą oświadczeń. Sąd natomiast nie może się domyślać i samodzielnie dochodzić, co mogłyby zawierać te dokumenty. Jak to już wskazano wyżej postępowanie w przedmiocie prawa pomocy jest postępowaniem wnioskowym, co oznacza, że wyłączona jest na gruncie tej instytucji zasada działania sądu z urzędu. To zatem wnioskodawca powinien przekonać sąd o swojej sytuacji majątkowej i finansowej oraz ją odpowiednio uwiarygodnić, sąd zaś ma dokonać jedynie jej oceny. W tej sytuacji Skarżąca nie może oczekiwać, iż prawo pomocy zostanie jej udzielone. Nie sposób bowiem przyjąć, że Sąd, będący w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy, dysponentem środków publicznych, będzie decydował o sfinansowaniu jej udziału w zainicjowanym przezeń postępowaniu sądowym, opierając się jedynie na oświadczeniach Skarżącej. Tym bardziej, że w aktach sprawy znajduje się kopia aktu notarialnego, z którego wynika, że w 2011 r. sprzedała ona za cenę 225.000 zł lokal mieszkalny położony w W. przy ul. [...]. Nie jest natomiast jasne jak środki te rozdysponowała i czy rzeczywiście – jak deklaruje – zasobów tych już nie posiada. Nie wiadomo też czy w dalszym ciągu prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem i córką (zob. protokół przesłuchania strony z [...] stycznia 2012 r., k. 15 akt administracyjnych). Z tych wszystkich względów uznać należało, że Skarżąca nie wykazała, iż jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji na podstawie art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.