III SA/Wa 1747/06

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Kocewiak po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2008 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2006 r. Nr [...] w przedmiocie: odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych postanawia: – odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. T. K.(dalej "skarżąca") w dniu 24 kwietnia 2007 r. (data stempla pocztowego) wniosła na formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek skarżąca stwierdziła, że jej rodzina nie jest w stanie zatrudnić obrońcy bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Argumentowała, że jej mąż zarabia około 900 zł, skarżąca nie pracuje, ponosi wysokie koszty leczenia i jej stan zdrowia jest bardzo zły. Dodała, że jej matka – H. K. - wspomaga ją finansowo. Skarżąca oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i matką, mieszka w budynku gospodarczym usytuowanym na działce o powierzchni 928 m. kw. Wyjaśniła również, że jej matka jest właścicielką mieszkania, w którym mieszka członek rodziny. Opisując uzyskiwane dochody wskazała, że jej mąż J. z tytułu "wykonywanej pracy" uzyskuje dochód w wysokości około 900 zł, H. K. (matka) otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 877,25 zł. Skarżąca dodała, że jej rodzina jest bardzo zadłużona i obecnie nie stać ich na spłatę długów. Jedyny składnik majątku – samochód Polonez został zajęty przez Urząd Skarbowy i uznano, że przedstawia on jedynie wartość złomu. Do formularza PPF skarżąca załączyła wyniki badania USG nogi i jamy brzusznej oraz skierowanie do szpitala. Pismem z dnia 31 października 2007 roku Sąd wezwał skarżącą do przedstawienia informacji oraz nadesłania dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego oraz dochodów. Odpowiadając na pismo, skarżąca przedstawiła kserokopie zeznań podatkowych (PIT-28) jej męża J.K. za 2006 r., roczne obliczenie podatku przez organ rentowy za 2006 r. (PIT-40) H. K. (matka), oświadczenie skarżącej o pozostawaniu bez pracy. Wyjaśniła ona również, że ani ona ani jej matka nie posiadają konta bankowego, lokat bankowych, środków i oszczędności. Jej mąż w związku z prowadzoną działalnością posiada konto bankowe, na które kwartalnie przekazywano kwotę 61 zł z tytułu wykonanych usług. Na koncie zgromadzono kwotę 117 złotych. Skarżąca nadesłała wyciąg z banku – potwierdzenie salda na dzień 31 grudnia 2006 r., przedstawiła plik dokumentów stwierdzających jej stan zdrowia (karty informacyjne, wyniki badań). Oświadczyła, że nie korzystała z pomocy opieki społecznej, jedynym źródłem utrzymania rodziny jest "zadłużona działalność męża oraz emerytura mamusi", a z powodu trudnej sytuacji majątkowej zastawiła w lombardzie pierścionek zaręczynowy i obrączkę. Przedstawiła umowę zawartą z przedstawicielem lombardu. Skarżąca przedstawiła również dokumenty potwierdzające wysokość kosztów niezbędnego utrzymania (energia elektryczna, podatek rolny i leśny). Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a, Sąd może – na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 2 i § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżąca złożyła wniosek o ustanowienie adwokata, zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.) i każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy również mieć na uwadze, że to na skarżącym spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu należy natomiast ocena przytoczonych okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Zauważyć należy, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych mocą ustawy, strony nie ponoszą kosztów sądowych, co oznacza, że koszty te obciążają budżet państwa. W konsekwencji koszt ustanowienia pełnomocnika jest jedynym wydatkiem, który strona może ponieść w związku z toczącym się postępowaniem sądowym. Dlatego rozpoznając wniosek należało ocenić, czy sytuacja finansowa skarżącej umożliwia poniesienie kosztu ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Należy stwierdzić, że okoliczności przedstawione we wniosku nie pozwalają uznać, że sytuacja skarżącej uzasadnia ustanowienie dla niej profesjonalnej pomocy prawnej. Ocena przedstawionej sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącej dokonana z uwzględnieniem stosownych regulacji prawnych prowadzi do wniosku, że pozyskanie pomocy profesjonalnego pomocnika we własnym zakresie nie przekracza możliwości finansowych skarżącej. Przede wszystkim zauważyć należy, że skarżąca nie jest pozbawiona źródła utrzymania, ponieważ członkowie jej rodziny uzyskują stałe miesięczne dochody – mąż z tytułu prowadzonej działalności (handel), matka z tytułu świadczenia emerytalnego. Zgodnie z przedstawionym zeznaniem podatkowym za 2006 rok J. K. (mąż skarżącej) uzyskał w tym roku przychód w wysokości 107.964,81 zł, jej matka w tym samym roku uzyskała dochód z tytułu świadczeń emerytalnych w kwocie 11.070,90 zł. Skarżąca nie wywiązała się z obowiązku (wezwanie z 31 października 2007 r.) przedstawienia informacji o dochodach uzyskanych w 2007 roku, co uniemożliwia ocenę ich wpływu na ogólną sytuację majątkową strony. Nie wywiązała się również z obowiązku przedstawienia wyciągów z rachunków bankowych. Skarżąca wyjaśniła, że jej mąż posiada rachunek bankowy i przestawiła wystawione przez M. potwierdzenie sald na dzień 31 grudnia 2006 r. Nie przedstawiła jednak czterech ostatnich wyciągów z rachunku bankowego. Skarżąca argumentowała, że jej rodzina jest zadłużona, nie przedstawiła jednak żadnych dokumentów potwierdzających istnienie zadłużenia. W aktach znajduje się jedynie umowa zawarta z przedstawicielem lombardu, ale podpisano ją 1 czerwca 2004 roku, a więc nie można uznać, że dokumentuje ona aktualną sytuację majątkową skarżącej. Skarżąca przedstawiła również faktury za energie elektryczną i usługi dystrybucji z dnia 25 kwietnia 2005r., 4 maja 2007 r. , 6 listopada 2007r. oraz fakturę korygująca do faktury z dnia 3 listopada 2006 roku. Faktury dokumentujące sprzedaż energii elektrycznej w 2007 roku wskazują, że w pierwszej połowie roku2007, skarżąca powinna zapłacić należność w kwocie 26,16 złotych oraz zaległość w wysokości 183,59 zł, natomiast faktura rozliczająca zużycie energii elektrycznej od 30 kwietnia 2007 roku do 5 listopada 2007 roku wykazuje należność do zwrotu (1,75 złotych). Ponadto skarżąca przedstawiła paragony dokumentujące zakup lekarstw w łącznej kwocie 90,75 zł oraz pokwitowanie zapłaty trzeciej raty podatku rolnego i leśnego za 2007 rok w wysokości 118,80 złotych. Powyższe dane wskazują, że sytuacji majątkowej skarżącej nie można uznać za wyjątkową. Niewątpliwie jest ona trudna, przede wszystkim z powodu słabego stanu zdrowia skarżącej, ale równocześnie może liczyć na pomoc i wsparcie rodziny, w tym również na pomoc finansową. Przedstawione dokumenty wskazują bowiem, ze jej mąż uzyskał w 2006 roku wysoki przychód z prowadzonej działalności i brak dokumentów wskazujących, że sytuacja taka uległa zmianie w 2007 roku. Reasumując, skarżąca nie wypełniła przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Mocą ustawy została zwolniona z ciężaru ponoszenia kosztów sądowych, a informacje wynikające z wniosku i przedstawionych dokumentów nie wskazują, że ustanowienie pełnomocnika spowodowałoby powstanie uszczerbku w koniecznym utrzymaniu skarżącej i jej rodziny. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.