III SA/Wa 1747/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2006 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych postanawia: - przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym tj. w zakresie ustanowienia adwokata - T. K. – Skarżąca w niniejszej sprawie, w dniu 24 kwietnia 2007 r. (data stempla pocztowego) wniosła na formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. We wniosku tym podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem J. K. i matką H. K.. Ich wspólnym, stałym miesięcznym dochodem jest wynagrodzenie męża w wysokości 900 zł oraz świadczenie emerytalne matki w kwocie 877,25 zł. Natomiast Skarżąca nie pracuje i ponosi wysokie koszty leczenia ze względu na zły stan zdrowia. Skarżąca dodała, że matka wspomaga ją finansowo. Oświadczyła też, że w wraz z mężem i matką, mieszkają w budynku gospodarczym usytuowanym na działce o powierzchni 928 m2. Skarżąca dodała, że jej rodzina jest bardzo zadłużona i obecnie nie stać ich na spłatę długów. Jedyny składnik majątku – samochód Polonez został zajęty przez Urząd Skarbowy i uznano, iż ma jedynie wartość złomu. Do formularza PPF Skarżąca załączyła wyniki badania USG nogi i jamy brzusznej oraz skierowanie do szpitala. Pismem z dnia 31 października 2007 r. Sąd wezwał Skarżącą do przedstawienia informacji oraz nadesłania dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego oraz dochodów. Skarżąca nadesłała zatem kserokopię zeznań podatkowych (PIT-28) jej męża za 2006 r., roczne obliczenie podatku przez organ rentowy za 2006 r. (PIT-40) matki, oświadczenie Skarżącej o pozostawaniu bez pracy. Wyjaśniła, że ani ona ani jej matka nie posiadają konta bankowego, lokat bankowych, środków finansowych i oszczędności. Jej mąż w związku z prowadzoną działalnością posiada konto bankowe, na które kwartalnie przekazywano kwotę 61 zł z tytułu wykonanych usług. Na koncie zgromadzono kwotę 117 zł. Skarżąca nadesłała wyciąg z banku – potwierdzenie salda na dzień 31 grudnia 2006 r., przedstawiła dokumenty stwierdzające jej stan zdrowia (karty informacyjne, wyniki badań). Oświadczyła, że nie korzystała z pomocy opieki społecznej. Jedynym źródłem utrzymania rodziny jest działalność męża oraz emerytura matki. Z powodu trudnej sytuacji majątkowej Skarżąca zastawiła w lombardzie pierścionek zaręczynowy i obrączkę. Przedłożyła umowę zawartą z lombardem. Skarżąca dołączyła również dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych kosztów niezbędnego utrzymania (energia elektryczna, podatek rolny i leśny). Mając tak przedstawiony stan faktyczny Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. odmówił przyznania prawa pomocy argumentując, iż Skarżąca nie przedstawiając dokumentów potwierdzających dochody jej i męża za 2007 r. nie wykazała, że ustanowienie pełnomocnika spowodowałoby powstanie uszczerbku w koniecznym utrzymaniu Skarżącej i jej rodziny. We wniesionym w terminie sprzeciwie Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie jej wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Do sprzeciwu dołączyła szereg dokumentów. Między innymi decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] grudnia 2007 r., w której określono zadłużenie Skarżącej za okres od lutego 1999 r. do września 2003 r. z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy na łączną kwotę 59.182,20 zł. Załączyła też dwa zawiadomienia o wszczęciu egzekucji wobec niej oraz trzecie o egzekucji wobec niej i męża na łączną kwotę przekraczającą 15.000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje więc usunięcie z obrotu prawnego wcześniejszego orzeczenia. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji stronie, która ze względu na stan finansowy, majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Instytucja ta stanowi wyjątek od zasady, że to strona ponosi koszty sądowe, czy też koszty wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Na podstawie art. 245 § 1 p.p.s.a stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego. Częściowe zwolnienie od kosztów sądowych obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego (art. 245 § 3 p.p.s.a). Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym, jest zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a, wykazanie przez tę osobę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania a w przypadku częściowego zwolnienia z kosztów sądowych, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zasadność wniosku Sąd rozpatruje w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony wysokość środków, którymi ona dysponuje. W świetle powyższego stwierdzić należy, że Skarżąca wykazała, że jej warunki finansowe nie pozwalają na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego jej i rodziny. Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, iż źródłem utrzymania Skarżącej i rodziny są dochody męża w kwocie 900 zł i emerytura matki w kwocie 877,25 zł. Środki te muszą wystarczyć na utrzymanie trzech dorosłych osób, przy czym na osobę miesięcznie przypada niecałe 600 zł. Dodatkowo podkreślić należy złe warunki mieszkaniowe Skarżącej. Skarżąca wraz z rodziną mieszka w budynku gospodarczym, który nie powinien służyć za mieszkanie, gdyż nie był w tym celu budowany i nie jest do tego przystosowany. Skarżąca nawet nie ma możliwości uzyskania zameldowania w tym budynku. Ponadto z dokumentów złożonych do akt wynika, że Skarżąca jest chora i musi ponosić koszty leczenia, co jest dużym obciążeniem dla domowego budżetu. Sytuację rodziny pogarsza fakt, iż na Skarżącej i jej mężu ciąży wiele długów. Największe zadłużenie w kwocie prawie 60.000 zł obejmuje nieopłacone składki na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy. Ponadto wobec Skarżącej wydano nakaz zapłaty na kwotę ponad 3.000 zł z dodatkowym obciążeniem kosztami procesu w kwocie 600 zł (k. 155). Na złą sytuację finansową Skarżącej mają również wpływ prowadzone wobec niej i męża postępowania egzekucyjne, jak wynika ze złożonych dokumentów na łączną kwotę ponad 15.000 zł (zawiadomienia o wszczęciu egzekucji k. 139, 140, 142). W ocenie Sądu sytuacja materialna Skarżącej i jej rodziny nie pozwala na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika i w związku z tym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.