III SA/Wa 1747/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Radosław Teresiak (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Owsiak, asesor WSA Konrad Aromiński, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi K. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umożliwienia zapoznania się z całością dokumentów oddala skargę K.sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w W. (dalej: "Skarżąca", "Spółka", "Strona") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wydane przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "DIAS", "organ odwoławczy") postanowienie z dnia [...].06.2019 r. w przedmiocie odmowy umożliwienia zapoznania się z całością dokumentów. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Postanowieniem z dnia [...].03.2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. (dalej: "NUS", "organ I instancji") włączył do akt kontroli podatkowej dowody będące w jego posiadaniu w postaci pism organów podatkowych, faktur VAT i kserokopii umowy najmu (pkt I), a także wyłączył z akt kontroli podatkowej kserokopię umowy najmu, rejestry VAT sprzedaży i zakupu oraz deklaracje VAT-7 przesłane przez E.sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w W. oraz załączniki do pisma Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w W. z dnia 7.12.2018 r. i załączniki do pisma NUS w K. z dnia 22.11.2017 r. w postaci deklaracji VAT-7 (pkt II). W dniu 26.03.2019 r. do NUS wpłynął wniosek o umożliwienie Spółce zapoznania się z całością dokumentów wymienionych w pkt II postanowienia NUS z dnia 14.03.2019 r. Postanowieniem z dnia [...].04.2019 r. NUS odmówił Skarżącej zapoznania się z całością dokumentów wymienionych w pkt II postanowienia NUS z dnia [...].03.2019 r. z uwagi na interes publiczny. Strona wniosła zażalenie na ww. postanowienie z dnia [...].04.2019 r. DIAS postanowieniem z dnia [...].06.2019 r. utrzymał w mocy zaskarzone postanowienie. W uzasadnieniu wskazał, że dokumenty wyłączone w całości stanowiły deklaracje VAT-7 i rejestry VAT kontrahentów kontrolowanej Spółki, które objęte są tajemnicą skarbową, a ich ujawnienie mogłoby narazić te podmioty na straty finansowe i negatywnie wpłynąć na prowadzenie działalności gospodarczej, co legło u podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zdaniem DIAS przedmiotowe informacje zostały prawidłowo wyłączone z materiału dowodowego sprawy na podstawie art. 179 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900, dalej; "O.p."), a odmowa zapoznania się z nimi była zasadna. Dokumenty wymienione w pkt II postanowienia z dnia [...].03.2019 r. dotyczą bowiem podatników związanych wyłącznie pośrednio ze sprawą, tym samym zawierają dane identyfikujące podmioty niebędące stroną w sprawie, w tym również dane osób niebędących kontrahentami Spółki. W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca sformułowała żądanie uchylenia postanowienia DIAS z dnia [...].06.2019 r. oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia organu I instancji. Wniesiono również o zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. W skardze zarzucono naruszenie: art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 O.p., art. 178 § 1 i art. 179 § 1, § 2 i § 3 O.p., art. 217 § 1 i § 2 w związku z art. 210 § 4 w zw. z art. 219 w związku z art. 179 § 1 i § 2 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga okazała się niezasadna. Na wstępie odwołując się do wyrok NSA z dnia 28 listopada 2019 r. (I FSK 1520/19) należy zauważyć, że wyłączenie określonych dokumentów z akt sprawy stanowi odstępstwo od zasady jawności postępowania dla strony wyrażonej w art. 129 O.p. i jako wyjątek może nastąpić jedynie w sytuacjach określonych przez ustawodawcę. W świetle bowiem art. 178 § 1 O.p. zarówno w toku postępowania, jak i po jego zakończeniu strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, odpisów oraz sporządzania kopii przy wykorzystaniu własnych przenośnych urządzeń. Zgodnie natomiast z art. 179 § 1 O.p., przepisów art. 178 O.p. nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny. W niniejszej sprawie organy wskazały, że dokumenty wyłączone w całości stanowiły deklaracje VAT-7 i rejestry VAT kontrahentów Skarżącej. Natomiast usunięte dane z dokumentów wymienionych w postanowieniu organu podatkowego I instancji dotyczyły m.in. PESEL, danych związanych z miejscem zamieszkania i zameldowania. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości stanowisko, że wyłączeniu mogą podlegać dane osób trzecich. Ochrona danych osób trzecich jest m.in. wyrazem realizacji zasady zaufania obywateli do organów władzy publicznej. Niewątpliwie dbanie o nienaruszanie ochrony tych danych jest dla organów podatkowych ważne, pożądane i konieczne, również z uwagi na wymogi wynikające z regulacji unijnych i krajowych przepisów dotyczących tej sfery. (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 listopada 2019 r. (I SA/Po 617/19). W ramach powyższej ochrony danych osób trzecich w szczególności można wskazać, że ochronie podlegają również informacje gospodarcze także ze względu na interes społeczny wyrażający się możliwości prowadzenia innych postępowań kontrolnych. Trafnie zauważył więc WSA w Bydgoszczy w wyrok z dnia 13 sierpnia 2019 r. (I SA/Bd 332/19), że szczegóły transakcji gospodarczych, w których podmioty te uczestniczyły, podlega wyłączeniu ze względu na interes publiczny nakazujący nieujawnianie treści tych dokumentów z uwagi nie tylko na potrzebę ochrony dóbr osób trzecich w nich wymienionych, ale także dla dobra wspólnego z uwagi na możliwość wykorzystania przez organy treści tych materiałów w przypadku wszczęcia w przyszłości wobec tych podmiotów dalszych postępowań, również kontrolnych. Podobne stanowisko zajął WSA w Łodzi w wyroku z dnia 2 sierpnia 2019 r. (SA/Łd 419/19), gdzie zauważył, że czynny udział strony w postępowaniu podatkowym nie może umożliwiać dostępu do informacji o innym podatniku; w sytuacji gdy organ podatkowy prowadzi postępowanie dotyczące kilku stron, powinien im udostępniać w myśl art. 178 § 1 O.p. materiały dotyczące wspólnej dla nich sytuacji procesowej w granicach określonych przedmiotem orzekania oraz bez ograniczeń materiały dotyczące strony występującej z żądaniem ich udostępnienia; jeżeli zakres materiałów uzyskanych od różnych stron lub organów przekracza ramy wspólnego dla nich stanu faktycznego, to organ podatkowy ma obowiązek stosownie do art. 179 § 1 O.p. zachowania w tajemnicy danych, które nie są dla stron wspólne. Sąd w niniejszym składzie podziela powyższe stanowisko wyrażone w przytoczonych orzeczeniach. Zasadnie zauważył również NSA w wyroku z dnia 16 października 2019 r. (I GSK 151/17), że skorzystanie przez organy z możliwości zawartej w art. 179 § 1 O.p. zawsze wiąże się z ograniczeniem zasady czynnego udziału strony. Jednak, skoro ustawodawca możliwość takiego ograniczenia dopuścił, to sprzeczne z zasadą racjonalnego ustawodawcy byłoby twierdzenie, że samo skorzystanie przez organ z rozwiązania przewidzianego w art. 179 § 1 O.p. narusza prawo. Mając na uwadze powyższe ustalenia należy stwierdzić, że organ podatkowy I instancji dokonując wyłączenia z akt kontroli podatkowej w całości wskazanych dokumentów chronił informacje dotyczące osób trzecich, zasadniczo zatem miał uprawnienie do ich wyłączenia. Zwrócić należy przede wszystkim uwagę, że w skardze do Sądu Skarżąca niezwykle ogólnie wskazuje, że "ustalenia protokołu kontroli oparte są w części na materiałach dowodowych, które bezpodstawnie wyłączono z jawności. Zdaniem Sądu tak ogólne sformułowanie nie daje podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa przez organy. Naruszenie zasadny jawności postępowania wobec strony ma istotne znaczenie, jeżeli w ten sposób ograniczono stronie prawo do "obrony". Do takiej sytuacji dochodzi, gdy organ dokonuje istotnych dla podatnika ocen w oparciu o "utajniony" materiał dowodowy bowiem podatnik nie może skonfrontować oceny organu z konkretnymi dowodami. Tego rodzaju ograniczenie prawa do obrony w ocenie Sądu byłoby generalnie niedopuszczalne. W niniejszej sprawie nie doszło do ograniczenia prawa Skarżącej do obrony. Co więcej również pełnomocnik Skarżącej nie wskazuje jakie istotne dla sprawy oceny organu zostały dokonane w oparciu o "utajniony" materiał dowodowy. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę.